Adhyaya 211
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર દેવીને પ્રભાસક્ષેત્રમાં આવેલા પુલહેશ્વર તીર્થનું ઉપદેશ આપે છે. તેઓ જણાવે છે કે નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) દિશામાં ધનુષ-પ્રમાણ જેટલા અંતરે પુલહેશ્વર નામનું શિવલિંગ સ્થિત છે; ત્યાં જઈ ભક્તિપૂર્વક દર્શન અને પૂજા કરવી જોઈએ—એ રીતે તીર્થનું સ્થાન નિર્દેશિત થાય છે. પુલહેશ્વરની ભક્તિ આધારિત આરાધનાથી યાત્રાફળ પ્રાપ્ત થાય છે, અને ખાસ કરીને હિરણ્યદાન (સુવર્ણ/ધનનું દાન) કરવાથી યાત્રાનું પુણ્ય પૂર્ણ થાય છે—એવો દાનધર્મનો ઉપદેશ આપવામાં આવ્યો છે. અંતે કોલોફનમાં તેને સ્કંદપુરાણના પ્રભાસખંડ, પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યનો ૨૧૧મો અધ્યાય તરીકે ઓળખાવવામાં આવ્યો છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । पुलस्त्येश्वरात्ततो देवि नैरृते धनुषाष्टके । पुलहेश्वरनामानं तं च भक्त्या प्रपूजयेत्
ઈશ્વરે કહ્યું—હે દેવી! પુલસ્ત્યેશ્વરથી નૈઋત્ય દિશામાં આઠ ધનુષ અંતરે ‘પુલહેશ્વર’ નામનું (લિંગ) છે; તેની ભક્તિપૂર્વક વિધિવત્ પૂજા કરવી જોઈએ।
Verse 2
हिरण्यदानं दत्त्वा वै सम्यग्यात्राफलं लभेत्
નિશ્ચયે, સુવર્ણદાન કરવાથી યાત્રાનું સમ્યક્ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે।
Verse 211
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुलहेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘પુલહેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો બે સો અગિયારમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।