Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 74

Devanagari script

पंचयोजनमध्ये तु श्रूयते स्वगुरुर्यदा । तदा नातिक्रमेद्दानं दद्यात्पात्रेषु मानवः

Transliteration

paṃcayojanamadhye tu śrūyate svagururyadā | tadā nātikrameddānaṃ dadyātpātreṣu mānavaḥ

Translation

પોતાનો ગુરુ પાંચ યોજનાની અંદર છે એમ જાણ થાય ત્યારે, તેમના અધિકારને વટાવી દાન ન કરવું; વિધિપૂર્વક પાત્રોને દાન આપવું જોઈએ.

Word by Word

• पञ्चयोजनमध्ये: within (the area of) five yojanas
• पञ्चयोजनमध्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (पञ्चयोजनानां मध्ये)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपातः/समुच्चयार्थ-व्यतिरेकसूचकः (but/indeed)

• श्रूयते: is heard
• श्रूयते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)

• स्वगुरुः: one’s own teacher (guru)
• स्वगुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (स्वः गुरु:)

• यदा: when
• यदा: Sambandha (Temporal link/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-सम्बन्धबोधकः (when)

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदानीन्तन-कालवाचकः (then)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपातः (negation)

• अतिक्रमेत्: should transgress/overstep
• अतिक्रमेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अति + क्रम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• दानम्: gift/charity
• दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• पात्रेषु: to/among worthy recipients
• पात्रेषु: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन

• मानवः: a man/person
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra Māhātmya didactic narration context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A map-like vignette: the guru’s hermitage within a five-yojana radius of Prabhāsa; the donor turns toward the guru before distributing alms to assembled worthy recipients at the tīrtha.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity should be guided by dharma and gratitude: do not bypass your own guru’s rightful priority when he is nearby.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is embedded in Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, shaping righteous conduct for those in the sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

A dāna guideline: if the guru is within five yojanas, do not ‘overstep’ him; give appropriately to qualified recipients.