Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 94

Devanagari script

यज्ञं प्रवर्तयामास स च वैवस्वतेंऽतरे । प्रादुर्भावे तदा तस्य ब्रह्मा चासीत्पुरोहितः

Transliteration

yajñaṃ pravartayāmāsa sa ca vaivasvateṃ'tare | prādurbhāve tadā tasya brahmā cāsītpurohitaḥ

Translation

તેણે યજ્ઞનું પ્રવર્તન કર્યું; તે વૈવસ્વત મન્વંતરમાં બન્યું. તે પ્રાદુર્ભાવ સમયે સ્વયં બ્રહ્મા જ તેના પુરોહિત હતા.

Word by Word

• यज्ञम्: sacrifice
• यज्ञम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• प्रवर्तयामास: set in motion/initiated
• प्रवर्तयामास: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वृत् (धातु) (णिच् causative)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: 'set in motion')

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• वैवस्वते: in (the) Vaivasvata (Manvantara)
• वैवस्वते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वैवस्वत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (मन्वन्तर-नामविशेषण), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; अन्तरे-विशेषण

• अन्तरे: in the interval/period
• अन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• प्रादुर्भावे: at the manifestation/appearance
• प्रादुर्भावे: Adhikarana (Occasion/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रादुर्भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• तस्य: of him/of that (one)
• तस्य: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पुरोहितः: priest (purohita)
• पुरोहितः: Kriya-anvaya (Predicate complement)
• Type: Noun
• Root: पुरोहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ब्रह्मा-सम्बन्धि (predicate noun)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience (ṛṣis/śaunaka-lineage style implied)

Visual Art Cues

Scene: A grand Vedic sacrifice at Prabhāsa: the yajamāna initiates the rite while Brahmā, four-faced, sits as purohita beside the sacred fire; ocean-wind and conch-sounds hint at the coastal kṣetra.

Characters & Entities

• Yajña
• Vaivasvata Manvantara
• Brahmā
• Purohita

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Yajña symbolizes cosmic harmony and dharmic order; even the highest beings participate to uphold sacred law in the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is specified in this verse; it remains within the Prabhāsakṣetra Māhātmya discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Yajña is referenced as being initiated, but no step-by-step procedure, vow, or donation is detailed in this verse.