Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तत्रानंगत्रयोदश्यां व्रतेन वरवर्णिनि । विशेषाराधनं तत्र जन्मसाफल्यकारणम्

Transliteration

tatrānaṃgatrayodaśyāṃ vratena varavarṇini | viśeṣārādhanaṃ tatra janmasāphalyakāraṇam

Translation

ત્યાં અનંગ-ત્રયોદશીએ, હે સુવર્ણવર્ણિની, વ્રતসহિત કરેલું વિશેષ આરાધન જીવનને સાર્થક કરવાનું કારણ બને છે.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• अनङ्गत्रयोदश्याम्: on Ananga-trayodaśī (13th day sacred to Ananga/Kāma)
• अनङ्गत्रयोदश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अनङ्ग (प्रातिपदिक) + त्रयोदशी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अनङ्गस्य त्रयोदशी); स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• व्रतेन: by (means of) a vow
• व्रतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• वरवर्णिनि: O fair-complexioned (lady)
• वरवर्णिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + वर्णिन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (वरा वर्णा यस्याः/या); स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• विशेषाराधनम्: special worship
• विशेषाराधनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विशेष (प्रातिपदिक) + आराधन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (विशेषेण आराधनम्/विशेषस्य आराधनम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• जन्मसाफल्यकारणम्: a cause of life’s fulfillment
• जन्मसाफल्यकारणम्: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: जन्म (प्रातिपदिक) + साफल्य (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जन्मनः साफल्यस्य कारणम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

Speaker

Īśvara (Śiva) (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Anaṅgeśvara (within Ratneśvara Māhātmya, Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī/Pārvatī (addressed as varavarṇinī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim couple at Prabhāsa performs special worship on Trayodaśī: lamps, flowers, bilva leaves, and a liṅga shrine near the sea; priests chant while the devotee maintains a vowful, serene posture.

Characters & Entities

• Anaṅga Trayodaśī
• Kāmadeva (Anaṅga, implied)
• Mahādevī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life becomes meaningful through vowed devotion (vrata) and focused worship at a sanctified place and time.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Anaṅgeśvara in Prabhāsa Kṣetra, especially on Anaṅga Trayodaśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observe a vrata and perform viśeṣārādhana (special worship) on Anaṅga Trayodaśī at that shrine.