Adhyaya 148
આ અધ્યાયમાં શિવ–દેવીના સંવાદરૂપે બ્રહ્મતીર્થ નજીક બ્રહ્મકુંડના ઉત્તરે આવેલ ‘કુંડલ’ નામના કૂપનું વર્ણન છે. ત્યાં સ્નાન કરવાથી ચૌર્યદોષનું પાપ નાશ પામે છે અને સ્થાન મહાપાવન ગણાય છે. વિશેષ કરીને શિવરાત્રિએ હિંસાથી મૃત્યુ પામેલા તથા નૈતિક દોષથી કલુષિત ગણાતા લોકોના કલ્યાણ માટે પિંડદાન વગેરે વિધિઓ શ્રેષ્ઠ જણાવવામાં આવી છે. દેવીના પ્રશ્નથી પ્રેરાઈ ઈશ્વર તે સ્થળની પ્રસિદ્ધિની કારણકથા કહે છે. રાજા સુદર્શનને પૂર્વજન્મસ્મૃતિ થાય છે—પૂર્વજન્મમાં તે ચોર હતો; શિવરાત્રિના જાગરણરાત્રે દુષ્કર્મ કરવા જતા રાજરક્ષકોના હાથે માર્યો ગયો અને તેના અવશેષો બ્રહ્મતીર્થના ઉત્તરે દફનાયા. અજાણતાં શિવરાત્રિ-જાગરણનો સંયોગ અને ક્ષેત્રની મહિમાથી તેને પરિવર્તનકારી ફળ મળ્યું અને તે ધર્માત્મા રાજા સુદર્શન તરીકે પુનર્જન્મ પામ્યો. પછી સોનું મળવાનું દૃશ્યચિહ્ન લોકોએ સત્ય તરીકે માન્ય કરે છે; ‘ચિત્રાપથા’ નદીનો ઉદ્ભવ અને નામકરણ થાય છે. શ્રાવણ માસમાં તે કૂપમાં સ્નાન કરીને નિયમપૂર્વક શ્રાદ્ધ કરવું અને ચિત્રાદિત્યની પૂજા કરવાથી શિવલોકમાં માન મળે છે એમ કહેવામાં આવ્યું છે. અંતે પાઠ અથવા શ્રવણની ફલશ્રુતિરૂપે રુદ્રલોકમાં પવિત્રતા અને પ્રતિષ્ઠાનું વચન આપવામાં આવ્યું છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कूपं कुंडलसंभवम् । तस्यैव चोत्तरे भागे ब्रह्मकुण्डसमीपतः
ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે મહાદેવી, ‘કુંડલસંભવ’ નામના કૂવામાં જવું જોઈએ; અને તેના ઉત્તર ભાગે, પવિત્ર બ્રહ્મકુંડની નજીક.
Verse 2
यत्र सिद्धो महादेवि रूपकुंडलहारकः । तत्र स्नात्वा नरो देवि मुच्येत्स्तेयकृतादघात्
હે મહાદેવી, જ્યાં ‘રૂપકુંડલહારક’ નામના સિદ્ધે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી—હે દેવી, ત્યાં સ્નાન કરવાથી મનુષ્ય ચોરીજન્ય પાપથી મુક્ત થાય છે.
Verse 3
सप्त जन्मानि देवेशि न तस्यान्वयसंभवः । चौरः कश्चिद्भवेत्क्रूरस्तत्र स्नानप्रभावतः
હે દેવેશી, સાત જન્મ સુધી તેની વંશપરંપરા સ્થિર રહેતી નથી; અને ત્યાંના સ્નાનપ્રભાવથી તે કોઈ ક્રૂર ચોર બની જાય છે—એવું કહેવામાં આવ્યું છે.
Verse 4
शिवरात्र्यां विशेषेण पिंडदानादिकां क्रियाम् । कुर्याच्छस्त्रहतानां च पापिनां तत्र मुक्तये
વિશેષ કરીને શિવરાત્રિએ ત્યાં પિંડદાન વગેરે ક્રિયાઓ કરવી જોઈએ, શસ્ત્રથી હત થયેલાઓ અને પાપીઓની મુક્તિ માટે।
Verse 5
देव्युवाच । कथं कुण्डलरूपं तु पृथिव्यां ख्यातिमागतम् । एतत्कथय मे देव विस्तराद्वदतां वर
દેવીએ કહ્યું—આ ‘કુંડલ-રૂપ’ પૃથ્વી પર કેવી રીતે પ્રસિદ્ધ થયું? હે દેવ, વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ, આ મને વિસ્તારે કહો।
Verse 6
ईश्वर उवाच । शृणु देवि महापुण्यां कथां पापप्रणाशनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते पापान्नरो जन्मशतार्जितात्
ઈશ્વરે કહ્યું—હે દેવી, મહાપુણ્યદાયી અને પાપનાશિની આ કથા સાંભળ; તેને સાંભળવાથી મનુષ્ય સો જન્મોના સંચિત પાપોથી મુક્ત થાય છે।
Verse 7
प्रभासक्षेत्रमाहात्म्याच्छिवरात्र्यामुपोषितः । आसीत्सुदर्शनो राजा पृथिव्यामेकराट् सुधीः
પ્રભાસક્ષેત્રના માહાત્મ્યથી અને શિવરાત્રિએ ઉપવાસ કરવાથી પૃથ્વી પર એકછત્ર, બુદ્ધિમાન રાજા સુદર્શન થયો।
Verse 8
धन्यो हि स धनाढ्यश्च प्रजां यत्नैरपालयत् । राज्यं तस्य सुसंपन्नं ब्राह्मणैरुपशोभितम् । समृद्धमृद्धिसंयुक्तं विटतस्करवर्जितम्
તે રાજા ધન્ય અને ધનાઢ્ય હતો; તેણે પ્રયત્નપૂર્વક પ્રજાનું પાલન કર્યું. તેનું રાજ્ય સુસંપન્ન, બ્રાહ્મણોથી શોભિત, સમૃદ્ધિથી ભરપૂર અને દુષ્ટો તથા ચોરોથી રહિત હતું।
Verse 9
तस्मिञ्जनपदे रम्ये पुरी भगवती शुभा । चातुर्वर्ण्यसमायुक्ता पुरप्राकारमंडिता
તે રમ્ય જનપદમાં એક શુભ, ભગવતીસમાન તેજસ્વી નગરી હતી. તે ચાતુર્વર્ણ્યથી યુક્ત હતી અને નગરપ્રાકાર તથા પરકોટથી સુશોભિત હતી.
Verse 10
तस्मिन्पुरवरे रम्ये राज्यं निहतकण्टकम् । करोति बान्धवैः सार्द्धमृद्धियुक्तः सुदर्शनः । हिरण्यदत्तस्य सुतो जातो गांधारकन्यया
તે રમ્ય શ્રેષ્ઠ નગરીમાં શ્રીસમૃદ્ધ સુદર્શન પોતાના બાંધવો સાથે કંટકરહિત (નિર્વિઘ્ન) રાજ્ય કરતો હતો. તે હિરણ્યદત્તનો પુત્ર હતો અને ગાંધારકન્યાથી જન્મેલો હતો.
Verse 11
तस्य भार्या प्रिया साध्वी भर्तृव्रतपरायणा । सुनंदा नामविख्याता काशिराजसुता शुभा
તેની પ્રિય પત્ની સાધ્વી હતી, ભર્તૃવ્રતધર્મમાં પરાયણ હતી. તે ‘સુનંદા’ નામે વિખ્યાત, કાશીરાજની શુભ પુત્રી હતી.
Verse 12
तया सार्धं हि राजेन्द्रो भोगान्स बुभुजे सदा । भुंजमानस्य भोगान्वै चिरकालो गतस्तदा
તે રાજેન્દ્ર તેણી સાથે સદા રાજભોગોનો ઉપભોગ કરતો રહ્યો. આમ ભોગો ભોગવતા ભોગવતા ત્યારે દીર્ઘ સમય વીતી ગયો.
Verse 13
अकरोत्स महायज्ञान्ददौ दानानि भूरिशः । एवं कालो गतस्तस्य भार्यया सह सुव्रते
તેણે મહાયજ્ઞો કર્યા અને બહુ પ્રમાણમાં દાન આપ્યાં. આ રીતે સುವ્રતા પત્ની સાથે તેનો સમય પસાર થતો રહ્યો.
Verse 14
कदाचिन्माघमासे तु शिवरात्र्यां वरानने । सस्मार पूर्वजातिं स भार्यामाहूय चाब्रवीत्
એક વખત માઘ માસમાં, શિવરાત્રિની પવિત્ર રાત્રે, હે સુમુખી! તેને પોતાનો પૂર્વજન્મ સ્મરણ થયો; પછી પત્નીને બોલાવીને કહ્યું।
Verse 15
सुदर्शन उवाच । शिवरात्रिव्रतं देवि मया कार्यं वरानने । व्रतस्यास्य प्रभावेन प्राप्तं राज्यं मया किल
સુદર્શન બોલ્યો—હે દેવીસ્વરૂપે, હે સુમુખી! મને શિવરાત્રિનું વ્રત અવશ્ય કરવું છે; કારણ કે આ જ વ્રતના પ્રભાવથી મેં નિશ્ચયે રાજ્ય પ્રાપ્ત કર્યું છે।
Verse 16
राज्ञ्युवाच । महान्प्रभावो राजेन्द्र एवमुक्तं त्वया मम । एतन्मे कारणं ब्रूहि आश्चर्यं हृदि वर्तते
રાણી બોલી—હે રાજેન્દ્ર! તમે મને જેમ કહ્યું તેમ, તેનો પ્રભાવ મહાન છે. તેનું કારણ મને કહો; મારા હૃદયમાં આશ્ચર્ય ઊઠે છે।
Verse 17
राजोवाच । शृणु तीर्थस्य माहात्म्यं शिवरात्रिमुपोषणात् । तस्मिञ्छिवपुरे रम्ये स्वर्गद्वारे सुशोभने
રાજા બોલ્યો—શિવરાત્રિના ઉપવાસથી પ્રાપ્ત થનારા તે તીર્થનું માહાત્મ્ય સાંભળ; તે રમ્ય શિવપુરમાં, જે સ્વર્ગદ્વાર સમાન સુશોભિત છે।
Verse 18
आदितीर्थे प्रभासे तु कामिके तीर्थ उत्तमे
પ્રભાસમાં આદિતીર્થે—અને ‘કામિક’ નામના તે ઉત્તમ તીર્થમાં।
Verse 19
ऋद्धियुक्ते पुरे तस्मिन्नित्यं धर्मानुसेविते । शिवरात्र्यां गतो राज्ञि तिथीनामुत्तमा तिथिः
સમૃદ્ધિથી યુક્ત તે નગરમાં, જ્યાં નિત્ય ધર્મનું અનુસેવન થતું હતું, હે રાણી, તિથિઓમાં ઉત્તમ એવી શિવરાત્રિ આવી પહોંચી।
Verse 20
मानवास्तत्र ये केचित्पुरराष्ट्रनि वासिनः । तत्रागता वरारोहे शिवरात्र्यामुपोषितुम्
હે સુકટિ, ત્યાં નગર અને ગ્રામ્ય પ્રદેશમાં વસતા જે કોઈ લોકો હતા, તેઓ શિવરાત્રિનું ઉપવાસ પાલન કરવા ત્યાં આવી પહોંચ્યા।
Verse 21
धननामा वणिक्कश्चित्तत्रैव वसते सदा । धनाढ्यः स तु धर्मात्मा सदा धर्मपरायणः
ત્યાં ધન નામનો એક વણિક સદા વસતો હતો. તે ધનાઢ્ય હોવા છતાં ધર્માત્મા હતો અને હંમેશાં ધર્મપરાયણ હતો।
Verse 22
स भार्यासहितस्तत्र शिवरात्रिमुपोषितः । तस्य भार्याऽभवत्साध्वी रूपयौवनसंवृता
તે ત્યાં પત્ની સાથે શિવરાત્રિનું ઉપવાસ કરતો હતો. તેની પત્ની સાધ્વી હતી, રૂપ અને યૌવનથી યુક્ત હતી।
Verse 23
प्रचलन्मेखलाहारा सर्वाभरणभूषिता । स तया भार्यया सार्धं कामक्रोधविवर्जितः
હલતી મેખલા અને હાર ધરાવતી, સર્વ આભૂષણોથી શોભિત તે હતી; અને તે પોતાની પત્ની સાથે રહી કામ અને ક્રોધથી રહિત રહ્યો।
Verse 24
प्रभासस्याग्रतो भूत्वा स्नातः शुक्लांबरः शुचिः । यथोक्तेन विधानेन भक्त्या निद्राविवर्जितः
પ્રભાસના સમક્ષ ઊભો રહી તેણે સ્નાન કર્યું, શ્વેત વસ્ત્ર ધારણ કરીને શુચિ રહ્યો. શાસ્ત્રોક્ત વિધાન મુજબ ભક્તિપૂર્વક આચરણ કરી તેણે નિદ્રાનો ત્યાગ કર્યો.
Verse 25
तत्राहं चौररूपेण पापः स्तैन्यं समाश्रितः । सच्छूद्राणां कुले जातो देवब्राह्मणपूजकः
ત્યાં હું પાપી, ચોરના રૂપે ચોરીનો આશ્રય લઈને રહ્યો. સચ્છૂદ્ર કુળમાં જન્મ્યો હોવા છતાં હું દેવપૂજક અને બ્રાહ્મણોના માનકર્તા હતો.
Verse 26
पूर्वकर्मानुसंयोगाद्विकर्मणि रतः सदा । तस्यां रात्र्यामहं तत्र जनमध्ये तु संस्थितः
પૂર્વકર્મના સંયોગથી હું સદા દુષ્કર્મમાં રત રહેતો હતો. પરંતુ તે રાત્રે હું ત્યાં લોકોની ભીડની વચ્ચે ઊભો હતો.
Verse 27
कुण्डलीनः स्थितस्तत्र रंध्रापेक्षी वरानने । वणिजस्तस्य भार्यायाश्छिद्रान्वेषणतत्परः
હે સુમુખી! હું ત્યાં કુંડળી વાળી બેઠો, અવસરની રાહ જોતો રહ્યો—તે વણિકની પત્નીમાં છિદ્ર (દુર્બળતા) શોધવામાં તત્પર હતો.
Verse 28
सा रात्रिर्जाग्रतस्तस्य गता मे विजने तथा । गीतनृत्यादिनिर्घोषैर्वेदमंगलपाटकैः
તેની તે રાત જાગરણમાં વીતી; અને મારી પણ એકાંતમાં—ગીત-નૃત્યના ઘોષ તથા વેદમંગલ પાઠોના સ્વરોથી પરિપૂર્ણ રહી.
Verse 29
तालशब्दैस्तथा बन्धैः पुस्तकानां च वाचकैः । एवं रात्र्यां तु शेषायां यावत्तिष्ठति तत्र वै
તાલના અવાજો, સંગીતની રચનાઓ અને પુસ્તકોનું વાંચન કરનારાઓ સાથે, આમ બાકીની રાત સુધી તે ત્યાં જ રહ્યો.
Verse 30
निरोधेन समायुक्ता पीड्यमाना शुचिस्मिता । धनिभार्या निरोधार्ता देवागाराद्बहिर्गता
શારીરિક વેગના અવરોધથી પીડાતી અને વ્યાકુળ થયેલી, પવિત્ર સ્મિત ધરાવતી તે ધનવાનની પત્ની મંદિરમાંથી બહાર નીકળી.
Verse 31
तस्याः कर्णौ त्रोटयित्वा पुप्लुवेऽहं जले स्थितः । ततः कोलाहलस्तत्र कृतस्तत्पुरवासिभिः
તેના કાન તોડીને (ઘરેણાં આંચકીને) હું પાણીમાં કૂદી પડ્યો અને ત્યાં જ રહ્યો. ત્યારે તે નગરના રહેવાસીઓએ ત્યાં મોટો કોલાહલ કર્યો.
Verse 32
श्रुत्वा कोलाहलं शब्दं कर्णत्रोटनजं तदा । धाविता रक्षकास्तत्र राजशासनकारकाः
કાન તોડવાથી થયેલો તે કોલાહલ સાંભળીને, રાજાની આજ્ઞાનું પાલન કરનારા રક્ષકો ત્યાં દોડી આવ્યા.
Verse 33
तैरहं शस्त्रहस्तैश्च उल्काहस्तैः समंततः । निरीक्षितोऽथ न प्राप्तं सुवर्णं मन्मुखे स्थितम्
હાથમાં શસ્ત્રો અને મશાલો ધારણ કરેલા તેઓએ મને ચારે બાજુથી શોધ્યો, છતાં મારા મુખમાં રહેલું સોનું તેમને મળ્યું નહીં.
Verse 34
खड्गेन तीक्ष्णधारेण छित्त्वा शीर्षं तदा मम । उल्काहस्ता निरीक्षन्तो नापश्यन्स्वर्णमण्वपि
ત્યારે તીક્ષ્ણ ધારવાળી તલવારથી તેમણે મારું મસ્તક કાપી નાખ્યું. હાથમાં મશાલો લઈને શોધવા છતાં તેમને જરા પણ સોનું દેખાયું નહીં.
Verse 35
हित्वा मां ते गताः सर्वे गत्वा राज्ञे न्यवेदयन् । न किञ्चित्तत्र संप्राप्तं हतोऽस्माभिश्च तत्क्षणात्
મને છોડીને તેઓ બધા ગયા અને રાજાને જાણ કરી: 'ત્યાં કશું જ મળ્યું નથી; અમે તેને તે જ ક્ષણે મારી નાખ્યો.'
Verse 36
कथयित्वा तु ते सर्वे यथादेशं गताः पुनः । ततो वै बन्धुना तत्र भयभीतेन चेतसा
એમ કહીને તેઓ બધા ફરી પોતપોતાના સ્થાને ગયા. ત્યારબાદ ત્યાં ભયભીત મનવાળા એક સંબંધીએ...
Verse 37
निखातं मम तत्रैव शिरः कायेन संयुतम् । खातं कृत्वा प्रिये तत्र ब्रह्मतीर्थस्य चोत्तरे
હે પ્રિયે! બ્રહ્મતીર્થની ઉત્તરે ખાડો ખોદીને, મારું મસ્તક શરીર સાથે જોડીને ત્યાં જ દાટવામાં આવ્યું.
Verse 38
पिहितोऽहं तु तत्रैव प्रभासे तीर्थ उत्तमे । शिवरात्रिप्रभावेन तज्जातिस्मरतां गतः
આમ ઉત્તમ તીર્થ પ્રભાસમાં મને ત્યાં જ દાટવામાં આવ્યો. શિવરાત્રિના પ્રભાવથી મને મારા પૂર્વજન્મનું સ્મરણ થયું.
Verse 39
राज्यं निष्कण्टकं प्राप्तं समृद्धं वरवर्णिनि । एतत्प्रभासमाहात्म्यं शिवरात्रेरुपोषणात् । एतत्फलं मया लब्धं गत्वा तस्मादुपोषये
હે સુવર્ણવર્ણિની! મને કંટકરહિત અને સમૃદ્ધ રાજ્ય પ્રાપ્ત થયું. શિવરાત્રિના ઉપવાસથી પ્રભાસક્ષેત્રનું આ મહાત્મ્ય પ્રગટ થાય છે. આ ફળ મેં મેળવ્યું છે; તેથી હું ત્યાં જઈ ઉપવાસ કરીશ।
Verse 40
राज्ञ्युवाच । गच्छावस्तत्र यत्रैव कपालं पतितं तव । स्फोटिते च कपाले च हिरण्यं दृश्यते यदि । प्रत्ययो मे भवेत्पश्चात्तव वाक्यं न संशयः
રાણી બોલી—ચાલો, જ્યાં તમારું કપાળ પડ્યું હતું એ જ સ્થળે જઈએ. તે કપાળ ફોડતાં જો અંદર સોનું દેખાય, તો પછી મને ખાતરી થશે; તમારા વચનમાં શંકા નહીં રહે।
Verse 41
राजोवाच । कल्पं हि तिष्ठते चास्थि यावद्भूमिविपर्ययः । उत्तिष्ठ व्रज भद्रं ते प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्
રાજા બોલ્યો—એ અસ્થિ તો એક કલ્પ સુધી, ભૂમિનો વિપરીત ફેરફાર થાય ત્યાં સુધી, ટકી રહે છે. ઊઠો, ચાલો; તમારું મંગળ થાઓ—ઉત્તમ પ્રભાસ ક્ષેત્ર તરફ।
Verse 42
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा यद्राज्ञा समुदीरितम् । गमनाय मतिं चक्रे शिवरात्र्या उपोषणे
રાજાએ કહેલા તે વચન સાંભળીને તેણીએ જવાનો નિશ્ચય કર્યો—શિવરાત્રિની રાત્રે ઉપવાસવ્રત ધારણ કરીને।
Verse 43
ततोऽश्वैर्जवनैयुर्क्तं रथं हेमविभूषितम् । आस्थाय सह पत्न्या च प्रभासं क्षेत्रमेयिवान्
પછી ઝડપી અશ્વોથી જોડાયેલો અને સુવર્ણથી અલંકૃત રથ આરોહી—પત્ની સાથે—પ્રભાસના પવિત્ર ક્ષેત્ર તરફ પ્રસ્થાન કર્યો।
Verse 44
व्रतं कृत्वा प्रभासे तु यथोक्तं वरवर्णिनि । ब्रह्मतीर्थे समागत्य उद्धृत्य सकलं ततः
હે વરવર્ણિની! પ્રભાસે શાસ્ત્રોક્ત રીતે યથાવિધિ વ્રત કરીને તેઓ બ્રહ્મતીર્થે આવ્યા અને ત્યાંથી સર્વ વસ્તુઓ ઉઠાવી કાઢી લીધી।
Verse 45
हिरण्यं दर्शयामास स्फोटयित्वा शवं स्वयम्
તેણે પોતે જ શવને ચીરીને તેમાંનું સોનું પ્રગટ કરીને બતાવ્યું।
Verse 46
ईश्वर उवाच । जातसंप्रत्यया भार्या तस्य राज्ञो बभूव ह । जगाम परमं स्थानं यत्र कल्याणमुत्तमम्
ઈશ્વરે કહ્યું—રાજાની પત્નીમાં દૃઢ શ્રદ્ધા જન્મી; અને જ્યાં સર્વોત્તમ કલ્યાણ છે તે પરમ ધામને તેણીએ પ્રાપ્ત કર્યું।
Verse 47
जनोऽपि विस्मितः सर्वो दृष्ट्वा चित्रं तदद्भुतम्
તે અદ્ભુત આશ્ચર્યજનક દૃશ્ય જોઈ સર્વ લોકો વિસ્મિત થઈ ગયા।
Verse 48
नदी चित्रपथानाम तत्रोत्पन्ना वरानने । चित्रादित्यस्य पूर्वेण ब्रह्मतीर्थस्य चोत्तरे
હે વરાનને! ત્યાં ‘ચિત્રપથા’ નામની નદી ઉત્પન્ન થઈ—ચિત્રાદિત્યના પૂર્વે અને બ્રહ્મતીર્થના ઉત્તરે।
Verse 49
तस्यां तत्तिष्ठते तत्र सर्वपापप्रणाशनम्
તે નદીમાં જ એવી દિવ્ય શક્તિ નિવાસ કરે છે, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.
Verse 50
श्रावणे मासि संप्राप्ते तस्मिन्कूपे विधानतः । यः स्नानं कुरुते देवि श्राद्धं तत्र विशेषतः
હે દેવી! શ્રાવણ માસ આવે ત્યારે જે વિધાનપૂર્વક તે કૂવામાં સ્નાન કરે છે અને વિશેષ કરીને ત્યાં જ શ્રાદ્ધ કરે છે, તે અતિ વિશેષ પુણ્ય પામે છે.
Verse 51
चित्रादित्यं तु संपूज्य शिवलोके महीयते
ચિત્રાદિત્યનું યથાવિધી પૂજન કરવાથી તે શિવલોકમાં સન્માનિત અને મહિમાવંત બને છે.
Verse 52
एतत्ते कथितं सर्वं शिवरात्र्या महत्फलम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
આ રીતે મેં તને શિવરાત્રિનું મહાન ફળ સંપૂર્ણ કહ્યું—આ પુણ્યવ્રત ભોગ અને મોક્ષ આપે છે તથા સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.
Verse 53
य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वापि मानवः । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोके महीयते
જે મનુષ્ય આને નિત્ય વાંચે છે અથવા માત્ર સાંભળે પણ છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ રુદ્રલોકમાં સન્માનિત થાય છે.