Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 72

Devanagari script

एकरूपं परं ब्रह्म कार्यभावात्पृथक्स्थितः । यस्तं द्वेष्टि वरारोहे ब्रह्मद्वेष्टा स उच्यते

Transliteration

ekarūpaṃ paraṃ brahma kāryabhāvātpṛthaksthitaḥ | yastaṃ dveṣṭi varārohe brahmadveṣṭā sa ucyate

Translation

પરબ્રહ્મ એકરૂપ છે; પરંતુ કાર્યભાવથી તે જુદું હોય તેમ દેખાય છે. હે વરારોહે, જે તેનો દ્વેષ કરે છે, તે ‘બ્રહ્મદ્વેષ્ટા’ કહેવાય છે.

Word by Word

• एकरूपम्: of one form; uniform
• एकरूपम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (एकं रूपं यस्य/एकरूपम्) विशेषणम् (ब्रह्म)

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (ब्रह्म)

• ब्रह्म: Brahman
• ब्रह्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कार्यभावात्: from the state of being an effect
• कार्यभावात्: Apadana (Ablative cause/source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कार्यस्य भावः)

• पृथक्: separately
• पृथक्: Sambandha (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): separately

• स्थितः: standing/abiding (as)
• स्थितः: Karta (Predicate adjective/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: कृत्-प्रत्ययान्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषणम् (ब्रह्म इति)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• तम्: that (Brahman)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपद (ब्रह्म)

• द्वेष्टि: hates
• द्वेष्टि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: द्विष् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• वरारोहे: O fair-hipped lady
• वरारोहे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + आरोह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वरस्य आरोहः)

• ब्रह्मद्वेष्टा: hater of Brahman
• ब्रह्मद्वेष्टा: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + द्वेष्टृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः द्वेष्टा)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अन्वादेश

• उच्यते: is called
• उच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

Speaker

Śiva (deduced from address ‘varārohe’ to Devī and continuity)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A gentle yet grave scene: the Lord explains with calm compassion; in the background, multiple deity-forms arise from one luminous source like reflections in water, while a dark figure of ‘dveṣa’ dissolves as light spreads.

Characters & Entities

• Para Brahman
• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Multiplicity is an appearance born of manifestation; rejecting the One Reality is condemned as brahma-dveṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, where the teaching clarifies unity behind diverse divine and cosmic forms.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is given; the verse warns against spiritual hostility rooted in misunderstanding.