Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

रोमहर्षण उवाच । श्रीवत्सांकं जगद्योनिं हरिमोंकाररूपिणम् । अप्रमेयं गुरुं देवं निर्मलं निर्मलाश्रयम्

Transliteration

romaharṣaṇa uvāca | śrīvatsāṃkaṃ jagadyoniṃ harimoṃkārarūpiṇam | aprameyaṃ guruṃ devaṃ nirmalaṃ nirmalāśrayam

Translation

રોમહર્ષણ બોલ્યા—શ્રીવત્સચિહ્નિત, જગદ્યોનિ, ઓંકારરૂપ હરિને હું નમસ્કાર કરું છું; તે અપ્રમેય, દિવ્ય ગુરુ, નિર્મળ અને નિર્મળોના આશ્રય છે।

Word by Word

• रोमहर्षणः: Romaharṣaṇa
• रोमहर्षणः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोमहर्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• श्रीवत्साङ्कम्: bearing the Śrīvatsa mark
• श्रीवत्साङ्कम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रीवत्स + अङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; ‘श्रीवत्सः अङ्के यस्य’ इति (having the Śrīvatsa mark)

• जगद्योनिम्: the source of the world
• जगद्योनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् + योनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘जगतः योनिḥ’ (source of the world)

• हरिम्: Hari
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• ओंकाररूपिणम्: having the form of Oṃkāra
• ओंकाररूपिणम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ओंकार + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘ओंकारः रूपं यस्य’ (whose form is Oṃkāra)

• अप्रमेयम्: immeasurable
• अप्रमेयम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + प्रमेय (प्रातिपदिक; √मा ‘measure’ + यत्)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; नञ्-समास (negation)

• गुरुम्: the teacher
• गुरुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Apposition/कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• निर्मलम्: pure
• निर्मलम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर् + मल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• निर्मलाश्रयम्: having a pure refuge/abode
• निर्मलाश्रयम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल + आश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘निर्मलः आश्रयः यस्य/निर्मलानाम् आश्रयः’ (having a pure abode / refuge of the pure)

Speaker

Romaharṣaṇa (Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (topic)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages (primary audience) with Vyāsa as invoked authority

Visual Art Cues

Scene: Sūta/Romaharṣaṇa begins with a luminous vision of Hari: Śrīvatsa on chest, cosmic source imagery, Oṃ radiance emanating, serene guru-like presence.

Characters & Entities

• Romaharṣaṇa
• Hari (Viṣṇu)
• Oṃkāra
• Śrīvatsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The māhātmya is rooted in the Supreme—Hari as the pure, immeasurable refuge—invoked through Oṃ and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra is the narrative setting; this verse functions as an invocation rather than a site-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, maṅgala-invocation (opening praise) and remembrance of Oṃ before sacred narration.