Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

पापघ्नं गोमतीतीरं प्राप्यते पुण्यवन्नरैः । सागरेण च संमिश्रं महापातकनाशनम्

Transliteration

pāpaghnaṃ gomatītīraṃ prāpyate puṇyavannaraiḥ | sāgareṇa ca saṃmiśraṃ mahāpātakanāśanam

Translation

ગોમતીનું પાપહર તટ પુણ્યવાન મનુષ્યોને પ્રાપ્ત થાય છે; અને સમુદ્ર સાથે મિશ્રિત થતાં તે સ્થાન મહાપાતકોનો પણ નાશ કરે છે.

Word by Word

• पापघ्नम्: sin-destroying
• पापघ्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पापघ्न (प्रातिपदिक) = पाप + घ्न
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (पापं हन्ति इति)

• गोमतीतीरम्: the bank of the Gomatī
• गोमतीतीरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गोमतीतीर (प्रातिपदिक) = गोमती + तीर
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (गोमत्याः तीरम्)

• प्राप्यते: is attained/reached
• प्राप्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथमपुरुष), एकवचन; आत्मनेपदम्; उपसर्ग: प्र

• पुण्यवत्: virtuous/meritorious
• पुण्यवत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन; ‘नरैः’ इत्यस्य विशेषणम्; रूपम्: पुण्यवद्भिः → (पदपाठे) पुण्यवन्नरैः

• नरैः: by men/people
• नरैः: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन

• सागरेण: with the ocean
• सागरेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• संमिश्रम्: mingled/merged
• संमिश्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + मिश्र (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘संमिश्र’ (mixed), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘(तीरम्)’ इत्यस्य विशेषणम्; उपसर्ग: सम्

• महापातकनाशनम्: destroyer of great sins
• महापातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महापातकनाशन (प्रातिपदिक) = महा + पातक + नाशन
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (महापातकस्य नाशनम्)

Speaker

Prahlāda (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: गोमतीतीर / गोमती-उदधि-संगम

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: dvija-śreṣṭhāḥ

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathe at Gomati’s bank; the river’s clear flow merges into the vast sea, depicted as a luminous boundary where darkness (pāpa) dissolves.

Characters & Entities

• Gomati
• Ocean (Sāgara)
• Mahāpātaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Confluences (saṅgamas) are exalted as intensified purification-zones where divine merit is especially potent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gomatī-tīra, especially the point where Gomati merges with the Ocean.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is named here; it emphasizes the salvific power of reaching the tīrtha and its saṅgama.