Adhyaya 29

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । अथान्यच्च प्रवक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं महत् । द्वारकायाः परं पुण्यं माहात्म्यं ह्युत्तमोत्तमम्

પ્રહ્લાદ બોલ્યા—હવે હું બીજું પણ કહું છું, જે ગુપ્તથી પણ વધુ ગુપ્ત અને મહાન છે: દ્વારકાનું પરમ પુણ્ય, તેનું સર્વોત્તમ મહાત્મ્ય.

Verse 2

इतिहासं पुरावृत्तं वर्णयिष्ये मनोहरम् । तीर्थक्षेत्रादिदेवानामृषीणां संशयापहम्

હું એક મનોહર પ્રાચીન ઇતિહાસ વર્ણવીશ, જે તીર્થો, ક્ષેત્રો અને અધિષ્ઠાત્રી દેવતાઓ વિષે ઋષિઓના સંશયો દૂર કરે છે.

Verse 3

सौभाम्यमतुलं दृष्ट्वा सिंहराशिगते गुरौ । गोदावर्य्यां द्विजश्रेष्ठा नारदो भगवत्प्रियः

ગુરુ (બૃહસ્પતિ) સિંહ રાશિમાં પ્રવેશ્યા ત્યારે અતુલ સૌભાગ્ય જોઈ, ભગવાનના પ્રિય દ્વિજશ્રેષ્ઠ નારદ ગોદાવરી તટે આવ્યા.

Verse 4

गौतमस्याऽभितो दृष्ट्वा त्रैलोक्यसंभवानि वै । तीर्थानि सरितः सर्वा विस्मयं परमं गतः

ગૌતમની આસપાસ ત્રિલોકમાંથી ઉત્પન્ન થયાં કહેવાતા તીર્થો અને સર્વ નદીઓ જોઈ, તે પરમ આશ્ચર્યમાં પડી ગયો.

Verse 5

तत्र काशी कुरुक्षेत्रमयोध्या मथुरापुरी । माया कांची ह्यवंती च अरण्यान्याश्रमैः सह

ત્યાં કાશી, કુરુક્ષેત્ર, અયોધ્યા અને મથુરાપુરી હતાં; માયા (હરિદ્વાર), કાંચી અને અવંતી પણ—વન અને આશ્રમો સહિત—વિદ્યમાન હતાં।

Verse 6

हरिक्षेत्रं गया मिश्रक्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् । प्रभासादीनि पुण्यानि मुक्तिक्षेत्राण्यशेषतः

હરિક્ષેત્ર, ગયા, પ્રસિદ્ધ મિશ્રક્ષેત્ર અને પુરુષોત્તમ; તેમજ પ્રભાસ આદિ સર્વ પવિત્ર તીર્થો—બધાં જ નિઃશેષે મુક્તિદાયક ક્ષેત્રો છે।

Verse 7

जाह्नवी यमुना रेवा तत्र पुण्या सरस्वती । सरयूर्गंडकी तापी पयोष्णी सरितां वरा

જાહ્નવી (ગંગા), યમુના, રેવા (નર્મદા) અને ત્યાંની પવિત્ર સરસ્વતી; સરયૂ, ગંડકી, તાપી અને પયોષ્ણી—આ નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે।

Verse 8

कृष्णा भीमरथी पुण्या कावेर्य्याद्याः सरिद्वराः । स्वर्गे मर्त्ये च पाताले वर्त्तमानाः सतीर्थकाः

કૃષ્ણા, પવિત્ર ભીમરથી અને કાવેરી આદિ શ્રેષ્ઠ નદીઓ—તીર્થોથી યુક્ત થઈ—સ્વર્ગ, મર્ત્ય અને પાતાળ ત્રણેય લોકમાં વિદ્યમાન છે।

Verse 9

स्थिता गोदावरीतीरे सिंहराशिं गते गुरौ । तथा च पुष्करादीनि सप्तसिंधुसरांसि च

જ્યારે ગુરુ (બૃહસ્પતિ) સિંહરાશિમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે તેઓ ગોદાવરીના તટે નિવાસ કરે છે; તેમ જ પુષ્કર આદિ અને સપ્તસિંધુના સરોવરોમાં પણ (આશ્રય લે છે)।

Verse 10

मेर्वादिपर्वताः पुण्या दर्शनात्पापनाशनाः । तीर्थराज प्रयागश्च सर्वतीर्थसमन्वितः

મેરુ વગેરે પર્વતો પુણ્ય છે; તેમના દર્શનમાત્રથી પાપનો નાશ થાય છે. અને તીર્થરાજ પ્રયાગ સર્વ તીર્થોથી સમન્વિત છે.

Verse 11

वेदोपवेदाः शास्त्राणि पुराणानि च सर्वशः । सिद्धा मुनिगणाः सर्वे देवर्षिपितृदेवताः

વેદ-ઉપવેદ, શાસ્ત્રો અને સર્વ પ્રકારનાં પુરાણો; તેમજ સિદ્ધો, સર્વ મુનિગણ, દેવર્ષિ, પિતૃગણ અને દેવતાઓ—બધા ત્યાં ઉપસ્થિત હતા.

Verse 12

चंद्रादित्यौ सुरगणाः सिंहस्थे च बृहस्पतौ । स्थिता गोदावरीतीरे वर्षमेकं प्रहर्षिताः

બૃહસ્પતિ સિંહ રાશિમાં સ્થિત હોય ત્યારે, ચંદ્ર-સૂર્ય અને દેવગણો સાથે સૌ ગોદાવરી તીરે એક વર્ષ આનંદપૂર્વક રહ્યા.

Verse 13

यानि कानि च पुण्यानि तीर्थक्षेत्राणि संति वै । त्रैलोक्ये तानि सर्वाणि गौतम्यां वीक्ष्य विस्मिताः

ત્રિલોકમાં જે જે પુણ્ય તીર્થક્ષેત્રો છે, તે બધાં ગૌતમীতে (એકત્ર થયાં હોય તેમ) જોઈ તેઓ આશ્ચર્યચકિત થયા.

Verse 14

देवर्षिर्नारदस्तत्र मुनिभिर्मुदितोऽवसत् । सिंहस्यांते च सर्वाणि स्वस्थानगमनाय वै

ત્યાં દેવર્ષિ નારદ મુનિઓથી આનંદિત થઈ નિવાસ કરતા રહ્યા; અને સિંહકાળના અંતે સૌ પોતપોતાના ધામે જવા માટે તૈયાર થયા.

Verse 15

आमन्त्र्य गौतमीं देवीं स्थितानि पुरतस्ततः । सर्वेषां शृण्वतां विप्रा गौतमी खिन्नमानसा । तप्ता दुर्जनसंसर्गान्नारदं दुःखिताऽब्रवीत्

દેવી ગૌતમિને વિદાય આપી તેઓ તેના સમક્ષ ઊભા રહ્યા. ત્યારે સર્વ બ્રાહ્મણો સાંભળતા હતા; મનથી ખિન્ન અને દુર્જનસંગથી સંતપ્ત ગૌતમી દુઃખપૂર્વક નારદને બોલી.

Verse 16

गौतम्युवाच । पश्यैतानि सुतीर्थानि गंगाद्याः सरितोऽमलाः । सागरा गिरयः पुण्या गयात्रितयमेव च

ગૌતમી બોલી—“જુઓ, આ શ્રેષ્ઠ તીર્થો; ગંગા વગેરે નિર્મળ નદીઓ, સાગરો, પુણ્ય પર્વતો અને ત્રિવિધ ગયા પણ અહીં જ છે.”

Verse 17

क्षेत्राणि मोक्षदान्यंग त्रैलोक्यजानि नारद । देवाश्च पितरः सिद्धा ऋषयो मानवादयः

“પ્રિય, આ ક્ષેત્રો મોક્ષદાયક છે, હે નારદ—ત્રિલોકમાં પ્રસિદ્ધ. અહીં દેવો, પિતૃઓ, સિદ્ધો, ઋષિઓ અને માનવો વગેરે પણ હાજર છે.”

Verse 18

तीर्थ राज प्रयागश्च सर्वतीर्थसमन्वितः । एतेषामेव सर्वेषां मत्संसर्गान्महामुने । विशुद्धानां प्रकाशेन राजते भुवनत्रयम्

“અને તીર્થરાજ પ્રયાગ—સર્વ તીર્થોથી સમન્વિત. હે મહામુને, મારા સંસર્ગથી આ બધાં વિશુદ્ધ બને છે; વિશુદ્ધોના તેજથી ત્રિભુવન પ્રકાશે છે.”

Verse 19

प्रयांति तानि सर्वाणि स्वंस्वं स्थानं प्रति प्रभो । अधुनाऽहं परिश्रांता दह्यमाना त्वहर्निशम्

“હે પ્રભો, તે બધાં પોતપોતાના સ્થાને જઈ રહ્યા છે. અને હવે હું અત્યંત પરિશ્રાંત છું; જાણે દિવસ-રાત દહાઈ રહી છું.”

Verse 20

दुर्जनानां सुसंपर्काद्भृशं पापात्मना प्रभो । सौभण्यमधुना प्राप्तं सत्संसर्गेण नारद

હે પ્રભુ! દુર્જનોના ઘનિષ્ઠ સંપર્કથી હું અત્યંત પાપાત્મા બની ગયો હતો. પરંતુ હવે, હે નારદ, સત્સંગથી મેં કલ્યાણ અને સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત કર્યું છે.

Verse 21

प्रयांत्येतानि सर्वाणि स्वस्थानं मुदितानि च

આ બધાં પોતપોતાના ધામ તરફ પ્રસ્થાન કરે છે અને આનંદિત થઈ આગળ વધે છે.

Verse 22

एतानि मत्प्रसादेन पुण्यानि कथितानि च । कथय श्रमशांत्यर्थं दुःखि ता किं करोम्यहम्

તમારા પ્રસાદથી આ પુણ્ય વાતો કહેવાઈ છે. હવે મારી થાક શાંત કરવા કહો—દુઃખથી પીડિત હું શું કરું?

Verse 23

प्रह्लाद उवाच । गोदावर्य्या वचः श्रुत्वा भगवान्नारदो द्विजाः । क्षणं ध्यात्वा तु दुःखार्त्तः प्राह संशयमानसः

પ્રહ્લાદ બોલ્યો—હે દ્વિજોય! ગોદાવરીનાં વચનો સાંભળી ભગવાન નારદે ક્ષણમાત્ર વિચાર કર્યો; પછી દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ, સંશયભર્યા મનથી બોલ્યા.

Verse 24

नारद उवाच । अहो अत्यद्भुतं ह्येतद्गौतम्या व्यसनं महत् । पश्यन्त्वसंशयं देवास्तीर्थक्षेत्रसरिद्वराः

નારદ બોલ્યા—અહો! ગૌતમીનું આ મહાવ્યસન કેટલું અતિઅદ્ભુત છે. દેવગણ તથા તીર્થ, ક્ષેત્ર અને નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ—નિઃસંદેહ આને જુઓ.

Verse 25

सत्पुण्यनिचयो यस्यां युष्माकं समभूद्ध्रुवम् । तस्याः पापाग्निशमनं कथं स्यादिति चिन्त्यताम्

જ્યાં નિશ્ચયે તમારો સત્પુણ્ય-સંચય ઉત્પન્ન થયો છે, ત્યાંના પાપરૂપ અગ્નિનું શમન કેવી રીતે થાય—એ વિચાર કરો।

Verse 26

श्रीप्रह्लाद उवाच । तदा चिन्तयतां तेषां सर्वेषां भावितात्मनाम् । गौतमो भगवांस्तत्र समायातो मुनीश्वराः

શ્રીપ્રહ્લાદે કહ્યું—તેઓ સર્વે ભાવિતાત્મા બની આમ વિચારતા હતા ત્યારે ત્યાં ભગવાન મુનિશ્રેષ્ઠ ગૌતમ આવી પહોંચ્યા।

Verse 27

दृष्ट्वा तमृषयो देवा यथोचितमपूजयन् । जाह्नवी यमुना पुण्या नर्मदा च सरस्वती

તેમને જોઈ ઋષિઓ અને દેવોએ યથોચિત પૂજન કર્યું; ત્યાં જાહ્નવી (ગંગા), યમુના, પુણ્ય નર્મદા અને સરસ્વતી પણ હાજર હતાં।

Verse 28

अन्याश्च सर्वाः सरितस्त्रैलोक्यमनुवर्तिताः । वाराणसी कुरुक्षेत्र प्रमुखान्याश्रमैः सह । युगपत्तानि सर्वाणि संपूज्य मुनिमबुवन्

અને ત્રિલોકમાં અનુસરાતી તથા પૂજાતી અન્ય સર્વ નદીઓ પણ; વારાણસી, કુરુક્ષેત્ર વગેરે મુખ્ય તીર્થો તેમના આશ્રમો સહિત—તે બધાંએ એકસાથે મునિનું સમ્યક્ પૂજન કરીને તેમને કહ્યું।

Verse 29

त्वत्प्रसादेन वै त्राताः सम्यक्छुद्धा महामुने । यदानीता त्वया गंगा गौतमी भूतलं प्रति

હે મહામુને! તમારા પ્રસાદથી અમે રક્ષિત થઈ સંપૂર્ણ શુદ્ધ થયા છીએ, કારણ કે તમે ગંગાને ગૌતમી રૂપે ભૂતલ પર લાવી।

Verse 30

कृतार्था मानवाः सर्वे सर्वपापविवर्जिताः । किंतु दुर्जनसंपर्कात्संतप्ता गौतमी भृशम्

બધા માનવો કૃતાર્થ બની સર્વ પાપોથી રહિત થયા; પરંતુ દુર્જનસંગના દોષથી ગૌતમી નદી અત્યંત સંતપ્ત થઈ।

Verse 31

कथं पापैर्विनिर्मुक्ता परमानन्दसंप्लुता । सुप्रभा जायते देवी तद्गौतम विचिन्त्यताम्

એ દેવી (નદી) કેવી રીતે ‘સુપ્રભા’ બને—પાપોથી સંપૂર્ણ મુક્ત અને પરમાનંદથી પરિપૂર્ણ? હે ગૌતમ, આ વિષે વિચાર કરવો।

Verse 32

प्रह्लाद उवाच । एवमुक्तो मुनिस्तैस्तु चिन्ताकुलितमानसः । नारदस्य मुखं वीक्ष्य प्रहसन्गौतमोऽब्रवीत्

પ્રહ્લાદે કહ્યું—તેઓએ એમ કહ્યે મુનિનું મન ચિંતાથી વ્યાકુલ થયું. નારદના મુખ તરફ જોઈ ગૌતમ હસીને બોલ્યા।

Verse 33

गौतम उवाच । सर्वेषां क्षेत्रतीर्थानां महाशुभविनाशिनी । गौतमीयं महाभागा अस्यास्तापः क्व शाम्यति

ગૌતમ બોલ્યા—હે મહાભાગે! આ ગૌતમી સર્વ ક્ષેત્ર-તીર્થોની મહા અશુભનાશિની છે; તો પછી તેનો તાપ ક્યાં શમે?

Verse 34

नास्ति लोकत्रये तीर्थं स्नातुं सिंहगते गुरौ । यद्वै नायाति गौतम्यां क्षेत्रं चापि विशुद्धये । काशीप्रयागमुख्यानि राजंते यत्प्रसादतः

ત્રિલોકમાં એવું કોઈ તીર્થ નથી કે ગુરુ સિંહરાશિમાં હોય ત્યારે સ્નાન માટે જે ગૌતમીમાં ન આવે; તેમજ શુદ્ધિ માટે એવું કોઈ ક્ષેત્ર નથી જે ત્યાં ન પહોંચે. કાશી, પ્રયાગ વગેરે મુખ્ય તીર્થો તેના પ્રસાદથી જ શોભે છે।

Verse 35

वदंतु मुनयः सर्वे क्षेत्रतीर्थसमाश्रिताः । शुद्धं विचार्यं यत्कार्य्यं मयाऽस्मिञ्जातसंकटे

ક્ષેત્રો અને તીર્થોમાં આશ્રિત સર્વ મુનિઓ પોતાનો ઉપદેશ કહો. આ ઉપજેલા સંકટમાં મને શું કરવું, તે શુદ્ધ વિવેકથી વિચારવામાં આવે.

Verse 36

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा मुनयः सर्वे नोचुः किञ्चिद्विमोहिताः । तत्रोपायमविज्ञाय गौतमीं गौतमोऽब्रवीत्

પ્રહ્લાદ બોલ્યા: આમ કહીને બધા મુનિઓ મોહિત થઈ કંઈ બોલ્યા નહીં. ત્યાં કોઈ ઉપાય ન જાણીને ગૌતમે ગૌતમીને સંબોધી કહ્યું.

Verse 37

गौतम उवाच । आनीतासि मया देवि तपसाऽराध्य शंकरम् । वदिष्यति स चोपायमित्युक्त्वाऽचिन्तयत्तदा

ગૌતમ બોલ્યા: હે દેવી, તપસ્યા દ્વારા શંકરની આરાધના કરીને હું તને અહીં લાવ્યો છું. ‘એ જ ઉપાય કહેશે’ એમ કહી તે ત્યારે ગહન ચિંતનમાં પડ્યો.

Verse 38

गौतमः श्रद्धया भक्त्या गंगामौलिमखंडधीः । तदाऽभून्महदाश्चर्यं शृण्वंतु ऋषयोऽमलाः

ગંગામૌલિ ભગવાન પ્રત્યે શ્રદ્ધા-ભક્તિ ધરાવતા, અખંડ બુદ્ધિવાળા ગૌતમે ત્યારે એક મહાન આશ્ચર્ય જોયું. “નિર્મળ ઋષિઓ સાંભળો,” એમ કહેવાયું.

Verse 39

ध्यायमाने महादेवे गौतमेन महात्मना । अकस्मादभवद्वाणी हर्षयन्ती जगत्त्रयम्

મહાત્મા ગૌતમ મહાદેવનું ધ્યાન કરતા હતા ત્યારે અચાનક એક દિવ્ય વાણી પ્રગટ થઈ, જે ત્રિલોકને હર્ષિત કરતી હતી.

Verse 40

नादयन्ती दिशः सर्वा आब्रह्मभुवनं द्विजाः । अरूपलक्षणाकारा विषादशमनी शुभा

હે દ્વિજોય! તે નાદ સર્વ દિશાઓમાં બ્રહ્મલોક સુધી ગુંજ્યો—શુભ, શોક-વિષાદ શમાવનાર, અને રૂપ-લક્ષણ-આકાર રહિત।

Verse 41

दिव्यवाण्युवाच । अहो बत महाश्चर्य्यं सर्वेषां सुखदे शुभे । प्रसंगेऽत्र महाक्षेत्रे मग्ना दुःखार्णवे बुधाः

દિવ્યવાણી બોલી—“અહો! કેટલું મહાશ્ચર્ય! સર્વને સુખ આપનાર આ શુભ મહાક્ષેત્રમાં પણ પ્રસંગવશ બુદ્ધિમાનો દુઃખ-અર્ણવમાં ડૂબી ગયા છે।”

Verse 42

अहो हे गौतमाचार्य्य ऋषयो नारदादयः । शृण्वंतु तीर्थक्षेत्राणि कृपया संवदाम्यहम्

“અહો! હે ગૌતમાચાર્ય અને નારદાદિ ઋષિઓ—સાંભળો. કૃપાવશ હું તીર્થો અને પવિત્ર ક્ષેત્રો વિષે કહું છું।”

Verse 43

पश्चिमस्य समुद्रस्य तीरमाश्रित्य वर्तते । अस्माच्च दिशि वायव्यां द्वारकाक्षेत्रमुत्तमम्

“પશ્ચિમ સમુદ્રના કિનારે આશ્રય લઈને, અહીંથી વાયવ્ય દિશામાં દ્વારકાનું ઉત્તમ ક્ષેત્ર સ્થિત છે।”

Verse 44

यत्राऽस्ते गोमती पुण्या सागरेण समन्विता । पश्चिमाभिमुखो यत्र महाविष्णुः सदा स्थितः

“ત્યાં પુણ્યા ગોમતી નદી સાગર સાથે સંગમ પામે છે; અને ત્યાં જ પશ્ચિમાભિમુખ મહાવિષ્ણુ સદા વિરાજે છે।”

Verse 45

अनेकपापराशीनामुग्राणामपि सर्वदा । दाहस्थान समाख्यातमिन्धनानां यथाऽनलः

આ સ્થાન સદા ‘દાહસ્થાન’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે—ઉગ્ર પાપોના ઢગલાંને પણ જેમ અગ્નિ ઇંધણને ભસ્મ કરે તેમ ભસ્મ કરે છે.

Verse 46

देवविश्वद्रुहो यत्र दग्ध्वा पातकमद्भुतम् । लोकत्रयवधाज्जातं विराजतेऽर्कवत्सदा

ત્યાં દેવદ્રોહ અને ત્રિલોક-વધથી જન્મેલું અદ્ભુત પાતક પણ દગ્ધ થઈ જાય છે; અને તે પવિત્ર ધામ સદા સૂર્ય સમું તેજસ્વી ઝળહળે છે.

Verse 47

तद्गम्यतां महाभागा गोमतीमघदाहकाम् । गोदावरीं पुरस्कृत्य क्षेत्रतीर्थसमन्विताम्

અતએવ, હે મહાભાગો, પાપદાહિની ગોમતીને શરણ જાઓ; અને ક્ષેત્ર-તીર્થોથી યુક્ત ગોદાવરીને અગ્રસ્થાને રાખી સન્માન કરો.

Verse 48

प्राप्य द्वारवतीं पुण्यां मत्प्रसादाद्द्विजोत्तमाः । प्रभावाद्द्वारकायाश्च सत्यमाविर्भविष्यति

હે દ્વિજોત્તમો, મારા પ્રસાદથી પવિત્ર દ્વારવતીને પ્રાપ્ત કરીને—અને દ્વારકાના પ્રભાવથી—સત્ય પ્રગટ થશે.

Verse 49

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्ते सति ते सर्वे हर्ष निर्भरमानसाः । श्रुत्वा सर्वोत्तमं क्षेत्रं जगर्जुर्हरिनामभिः

પ્રહ્લાદે કહ્યું—આવું કહેવાતાં જ તેઓ બધા હર્ષથી ભરાયેલા મનવાળા થયા; તે સર્વોત્તમ ક્ષેત્રનું શ્રવણ કરીને, હરિનામો ઉચ્ચ સ્વરે ગર્જવા લાગ્યા.

Verse 50

जितं भो जितमस्भाभिर्धन्या धन्यतमा वयम् । दैवादपगतो मोहो ज्ञातं तीर्थोत्तमोत्तमम्

જય—હા, જય આપણો જ થયો! અમે ધન્ય છીએ, અતિ ધન્ય. દૈવયોગે મોહ દૂર થયો અને તીર્થોમાં પરમોત્તમ તીર્થને અમે જાણી લીધું.

Verse 51

तदा सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्रारण्याश्रमैः सह । वाराणसीप्रयागादि सरांसि सिन्धवो नगाः

ત્યારે સર્વ તીર્થો, પવિત્ર ક્ષેત્રો, અરણ્યો અને આશ્રમો સહિત—વારાણસી, પ્રયાગ વગેરે; સરોવરો, નદીઓ અને પર્વતો—બધાં (ઉલ્લાસથી) પ્રેરિત થયા.

Verse 52

गया च देवखातानि पितरो देवमानवाः । श्रुत्वा प्रमुदिता वाचं प्रोचुर्जयजयेति च

ગયા, દેવખાત પવિત્ર કુંડો, પિતૃગણ, દેવો અને માનવો—આનંદદાયક વચન સાંભળી—‘જય! જય!’ એમ ઘોષણા કરી.

Verse 54

श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा सर्वोत्तमं क्षेत्रं तीर्थं सर्वोत्तमोत्तमम् । देवोत्तमोत्तमं देवं श्रीकृष्णं क्लेशनाशनम्

શ્રીપ્રહ્લાદ બોલ્યા—સર્વોત્તમ ક્ષેત્ર, તીર્થોમાં પરમોત્તમ તીર્થ, અને દેવોમાં શ્રેષ્ઠતમ દેવ—ક્લેશનાશક શ્રીકૃષ્ણ—વિશે સાંભળી—

Verse 55

उत्कण्ठा ह्यभवत्तेषां तीर्थादीनां ह्यनुत्तमा । प्रोचुरन्योन्यतो वाचं सर्वाणि युगपत्तदा

ત્યારે તે તીર્થાદિ સૌમાં અનુત્તમ એવી ઉત્કંઠા જાગી; અને બધાં જ એકસાથે પરસ્પર વચન બોલવા લાગ્યાં.

Verse 56

ऋषितीर्थदेवा ऊचुः । कदा द्रक्ष्यामहे पुण्यां द्वारकां कृष्णपालिताम् । श्रीकृष्णदेवमूर्तिं च कृष्णवक्त्रं सुशोभितम्

ઋષિ, તીર્થો અને દેવોએ કહ્યું—અમે ક્યારે પુણ્યધામ, શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા રક્ષિત દ્વારકાનું દર્શન કરીશું? અને ક્યારે શ્રીકૃષ્ણની દિવ્ય મૂર્તિ તથા તેમનું સુશોભિત, તેજસ્વી મુખ જોઈશું?

Verse 57

कदा नु गोमतीस्नानमस्माकं तु भविष्यति । चक्रतीर्थे कदा स्नात्वा कृष्णदेवस्य मंदिरम् । द्रक्ष्यामः सुमहापुण्यं मुक्तिद्वारमपावृतम्

અમને ગોમતીમાં પવિત્ર સ્નાન ક્યારે મળશે? અને ચક્રતીર્થમાં સ્નાન કરીને અમે ક્યારે ભગવાન કૃષ્ણના તે મહાપુણ્યમય મંદિરનું દર્શન કરીશું, જે જાણે મુક્તિનું દ્વાર ખુલ્લું છે?

Verse 58

दुर्ल्लभो द्वारकावासो दुर्ल्लभं कृष्णदर्शनम् । दुर्ल्लभं गोमती स्नानं रुक्मिणीदर्शनं द्विजाः

દ્વારકામાં નિવાસ દુર્લભ છે, ભગવાન કૃષ્ણનું દર્શન દુર્લભ છે. ગોમતીમાં સ્નાન દુર્લભ છે, અને હે દ્વિજોએ—રુક્મિણીનું દર્શન પણ દુર્લભ છે.

Verse 93

अहो सर्वोत्तमं क्षेत्रं सर्वेषां नोऽघनाशनम् । राजानं तीर्थराजानं द्वारकां शिरसा नमः

અહો! દ્વારકા સર્વ ક્ષેત્રોમાં સર્વોત્તમ છે, અમારા સર્વ પાપોનો નાશ કરનારી છે. તીર્થરાજ, રાજાધિરાજ દ્વારકાને અમે શિર નમાવી પ્રણામ કરીએ છીએ.