Adhyaya 2
અધ્યાયની શરૂઆતમાં પ્રહ્લાદ ઋષિઓને કહે છે કે દ્વારકા/દ્વારાવતી ગોમતીના તટે સમુદ્રસમીપ આવેલી પવિત્ર નગરી છે; કલિયુગમાં પણ તે ભગવાનનું પરમ ધામ અને મોક્ષપ્રદ ગતિ ગણાય છે. ત્યારે ઋષિઓ પ્રશ્ન કરે છે—યાદવ વંશનો અંત થયો અને દ્વારકા જળમગ્ન થઈ હોવાનું વર્ણન છે, તો કલિયુગમાં ત્યાં પ્રભુની મહિમા કેવી રીતે પ્રખ્યાત રહે છે? કથા ઉગ્રસેનની સભામાં જાય છે. સમાચાર આવે છે કે ગોમતી પાસે ચક્રતીર્થમાં દુર્વાસા મુનિ નિવાસ કરે છે. શ્રીકૃષ્ણ રુક્મિણી સાથે તેમને આવકારવા જાય છે અને સમજાવે છે કે અતિથિસત્કાર ધર્મનું બંધન છે અને તેના વિધિજન્ય ફળ થાય છે. દુર્વાસા નગરના વિસ્તાર, ઘરો અને આશ્રિતો વિશે પૂછે છે; કૃષ્ણ સમુદ્રે આપેલી ભૂમિ, સુવર્ણ પ્રાસાદો અને વિશાળ ગૃહ-પરિવાર-પરિચારક વ્યવસ્થાનું વર્ણન કરે છે, જેથી દિવ્ય માયા અને અનંત સામર્થ્યનું આશ્ચર્ય થાય છે. પછી દુર્વાસા વિનયની કસોટી કરે છે—કૃષ્ણ અને રુક્મિણી રથમાં તેમને વહન કરે એવો આદેશ આપે છે. માર્ગમાં તરસથી રુક્મિણી દુર્વાસાની પરવાનગી વિના પાણી પી લે છે; તેઓ તેને સદાતરસ અને કૃષ્ણવિયોગનો શાપ આપે છે. કૃષ્ણ તેને સાંત્વના આપી કહે છે કે જ્યાં તેમનું દર્શન ત્યાં રુક્મિણીની હાજરી પણ માનવી, અને ભક્તિમાં સાવધાની રાખવી. અંતે કૃષ્ણ પાદ્ય, અર્ઘ્ય, ગોદાન, મધુપર્ક અને ભોજન વગેરે વિધિઓથી દુર્વાસાનું પૂજન-સત્કાર કરીને તેમને પ્રસન્ન કરે છે અને અતિથિધર્મની આદર્શ રીત સ્થાપે છે.
Shlokas
Verse 1
प्रह्लाद उवाच । सर्वेषामपि भूतानां दैत्यदानवरक्षसाम् । भवन्तो वै पूज्यतमा देवादीनां तथैव च
પ્રહ્લાદે કહ્યું—સમસ્ત ભૂતોમાં, દૈત્ય-દાનવ-રાક્ષસોમાં પણ, આપ ઋષિઓ જ સર્વाधिक પૂજનીય છો; દેવાદિમાં પણ તેમ જ।
Verse 2
अनुज्ञया तु युष्माकं प्रसादात्केशवस्य हि । अधिष्ठानं भगवतः कथयामि निबोधत
તમારી અનુમતિથી અને કેશવના પ્રસાદથી, હું ભગવાનના પવિત્ર અધિષ્ઠાનનું વર્ણન કરું છું—સાંભળો અને સમજો।
Verse 3
पश्चिमस्य समुद्रस्य तीरमाश्रित्य तिष्ठति । कुशस्थलीति या पूर्वं कुशेन स्थापिता पुरी
પશ્ચિમ સમુદ્રના કિનારે આશ્રય લઈને તે નગરી સ્થિત છે; જે પૂર્વે ‘કુશસ્થલી’ કહેવાતી અને કુશે સ્થાપેલી હતી।
Verse 4
वहते गोमती यत्र सागरेण समंततः । द्वारावतीति सा विप्रा आनर्त्तेषु प्रकीर्त्तिता
જ્યાં ગોમતી વહે છે અને સમુદ્ર સર્વ તરફથી તેને ઘેરી રાખે છે—હે વિપ્રો, તે નગરી આનર્તદેશમાં ‘દ્વારાવતી’ તરીકે પ્રખ્યાત છે।
Verse 5
तस्यां वसति विश्वात्मा सर्वकामप्रदो हरिः । कला षोडशसंयुक्तो मूर्तिं द्वादशकान्वितः
તે દ્વારકામાં વિશ્વાત્મા હરિ, સર્વ કામનાઓ આપનાર, નિવાસ કરે છે. તે ષોડશ કલાઓથી યુક્ત અને દ્વાદશ મૂર્તિઓમાં પ્રગટ છે.
Verse 6
तदेव परमं धाम तदेव परमं पदम् । द्वारका सा च वै धन्या यत्राऽस्ते मधुसूदनः
એ જ પરમ ધામ છે, એ જ પરમ પદ છે. ધન્ય છે તે દ્વારકા જ્યાં મધુસૂદન સ્વયં વસે છે.
Verse 7
यत्र कृष्णश्चतुर्बाहुः शंखचक्रगदाधरः । नरा मुक्तिं प्रयास्यंति तत्र गत्वा कलौ युगे
જ્યાં ચતુર્ભુજ કૃષ્ણ શંખ-ચક્ર-ગદા ધારણ કરીને બિરાજે છે, ત્યાં જઈને કલિયુગમાં પણ લોકો મુક્તિ પામે છે.
Verse 8
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रह्लादस्य महात्मनः । विस्मयाविष्टमनसस्तमूचुर्मुनिसत्तमाः
મહાત્મા પ્રહ્લાદના વચન સાંભળીને મુનિશ્રેષ્ઠો આશ્ચર્યથી ભરાયેલા મનથી તેને બોલ્યા.
Verse 9
ऋषय ऊचुः । क्षयं यदुकुले याते भारे चोपहृते भुवः । प्रभासे यादवश्रेष्ठः स्वस्थानमगमद्धरिः
ઋષિઓએ કહ્યું—યદુકુલનો ક્ષય થયા પછી અને પૃથ્વીનો ભાર ઉતરી ગયા પછી, પ્રભાસે યાદવશ્રેષ્ઠ હરિ પોતાના સ્વધામે પધાર્યા.
Verse 10
द्वारावत्या प्लावितायां समंतात्सागरेण हि । कथं स भगवांस्तत्र कलौ दैत्य प्रकीर्त्यते
દ્વારાવતી સર્વ તરફથી સમુદ્રમાં ડૂબી ગઈ હોય ત્યારે, હે દૈત્ય, કલિયુગમાં પણ તે ભગવાન ત્યાં છે એમ કેવી રીતે પ્રકીર્તિત થાય છે?
Verse 11
कथयस्व सुरश्रेष्ठ कथं विष्णुर्महीतले । स्थितश्चानर्त्तविषय एतद्विस्तरतो वद
હે સુરશ્રેષ્ઠ, કહો તો—વિષ્ણુ પૃથ્વી પર કેવી રીતે સ્થિત થયા અને આનર્ત્ત-વિષય (દ્વારકા પ્રદેશ)માં કેવી રીતે પ્રતિષ્ઠિત થયા; આ વાત વિસ્તારે કહો.
Verse 12
उग्रसेने नरपतौ प्रशासति वसुन्धराम् । कृष्णो यदुपुरीमेतां शोभयामास सर्वतः
જ્યારે નરપતિ ઉગ્રસેન પૃથ્વીનું શાસન કરતા હતા, ત્યારે શ્રીકૃષ્ણે યદુઓની આ પુરી (દ્વારકા)ને સર્વ તરફથી શોભિત કરી હતી.
Verse 13
रममाणे रमानाथे रामाभिरमणे हरौ । एकदा तु समासीने सभायां यदुसत्तमे
એક વખત, રમાનાથ હરિ રમણીઓ સાથે આનંદમાં લીન હતા ત્યારે, યદુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેઓ સભામાં આસનસ્થ હતા.
Verse 14
कथाभिः क्रियमाणाभिर्विचित्राभिरनेकधा । उद्धवः कथयामास प्रचारं यदुनंदनम्
વિવિધ રીતે અદ્ભુત વાતચીત ચાલી રહી હતી ત્યારે, ઉદ્ધવે યદુનંદનને આગમન અને ગતિચલન (પ્રચાર)નો સમાચાર વર્ણવ્યો.
Verse 15
यात्रायामनुसंप्राप्तं दुर्वाससमकल्मषम् । स्थितं तं गोमतीतीरे चक्रतीर्थसमीपतः
તીર્થયાત્રાના ક્રમે પાપકલ્મષરહિત દુર્વાસા મુનિ આવ્યા અને ગોમતીના તટે ચક્રતીર્થની નજીક ત્યાં નિવાસ કર્યો।
Verse 16
तच्छ्रुत्वा सहसोत्थाय भगवान्रुक्मिणीगृहम् । जगाम हृष्टमनसा विश्वशक्तिरधोक्षजः
એ સાંભળતાં જ વિશ્વશક્તિ અધોક્ષજ ભગવાન તરત ઊભા થયા અને હર્ષિત મનથી રુક્મિણીના ગૃહે ગયા।
Verse 17
आगत्योवाच वैदर्भीं संप्राप्तमृषिसत्तमम् । तपोनिर्धूत पाप्माऽयमत्रिपुत्रो महातपाः
ત્યાં આવી તેમણે વૈદર્ભી (રુક્મિણી)ને કહ્યું—“અહીં ઋષિશ્રેષ્ઠ આવ્યા છે; આ અત્રિના પુત્ર, મહાતપસ્વી છે, જેમના પાપ તપથી દગ્ધ થયા છે।”
Verse 18
आतिथ्येनार्चितो विप्रो दास्यते च महोदयम् । गृहिणी न गृहे यस्य सत्पात्रागमनं वृथा
આતિથ્યથી પૂજિત બ્રાહ્મણ મહોદય (મહાસમૃદ્ધિ) આપે છે; પરંતુ જેના ઘરમાં સાચી ગૃહિણી નથી, ત્યાં સತ್ಪાત્રનું આગમન વ્યર્થ થાય છે।
Verse 19
तस्य देवा न गृह्णंति पितरश्च तथोदकम् । तदागच्छस्व गच्छामो निमंत्रयितुमत्रिजम्
એવા વ્યક્તિના અર્પણને દેવો સ્વીકારતા નથી અને પિતૃઓ પણ જલતર્પણ સુધી ગ્રહણ કરતા નથી; તેથી આવો, ચાલો—અત્રિપુત્ર (દુર્વાસા)ને આમંત્રિત કરીએ।
Verse 20
तथेत्युक्त्वा तु सा देवी रथमारुरुहे सती । रथमारुह्य देवेशो रुक्मिण्या सहितो हरिः । जगाम तत्र यत्रास्ते दुर्वासा मुनिसत्तमः
“તથાસ્તુ” કહી તે સતી દેવી રથ પર આરોહણ કરી. ત્યારબાદ દેવેશ હરિ રુક્મિણી સહિત રથ પર ચઢી જ્યાં મુનિશ્રેષ્ઠ દુર્વાસા નિવાસ કરતા હતા ત્યાં ગયા।
Verse 21
दृष्ट्वा ज्वलंतं तपसा कूले नदनदीपतेः । कापालिकस्य पुरतः सुस्नातं वरसीकरैः
નદ-નદીપતિના કાંઠે તપસ્યાથી જ્વલંત એવા તે કપાલધારી તપસ્વીને સામે જોઈ, તેને શુભ જળબિંદુઓથી સિક્ત દેહવાળો અને હમણાં જ સ્નાન કરેલો પણ જોયો।
Verse 22
प्रणम्य भगवान्भक्त्या पप्रच्छाऽनामयं ततः । पश्चाद्विदर्भतनया रुक्मिणी प्रणनाम तम्
ભક્તિપૂર્વક પ્રણામ કરીને ભગવાને ત્યારબાદ તેમના કુશળ-ક્ષેમ પૂછ્યા. પછી વિદર્ભનંદિની રુક્મિણીયે પણ તેમને પ્રણામ કર્યો।
Verse 23
दुर्वासाश्चापि तौ दृष्ट्वा दर्शनार्थमुपागतौ । पप्रच्छ कुशलं तत्र स्वागतेनाभिनंद्य च
દુર્વાસાએ પણ તે બંનેને દર્શનાર્થે આવેલાં જોઈ, ત્યાં સ્વાગત કરીને અભિનંદન કર્યું અને તેમની કુશળતા પૂછીઃ।
Verse 24
दुर्वासा उवाच । कुशलं कृष्ण सर्वत्र कुत्र वासस्तवाऽधुना । कति दारा धनापत्यमेतद्विस्तरतो वद
દુર્વાસા બોલ્યા— “હે કૃષ્ણ! સર્વત્ર કુશળ છે ને? હવે તારો નિવાસ ક્યાં છે? તારી કેટલી પત્નીઓ છે, ધન અને સંતાન શું છે? આ બધું વિસ્તારે કહો।”
Verse 25
श्रीकृष्ण उवाच । समुद्रेण प्रदत्ता मे भूभिर्द्वादशयोजना । तस्यां निवसतो ब्रह्मन्पुरी हेममयी मम
શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા—હે બ્રાહ્મણ! સમુદ્રે મને બાર યોજન જેટલી ભૂમિ આપી છે. તેમાં નિવાસ કરું ત્યારે મારી પુરી હેમમયી છે.
Verse 26
प्रासादास्तत्र सौवर्णा नवलक्षाणि संख्यया । तस्यां वसामि संहृष्टस्त्वत्प्रसादात्सुनिर्भयः
ત્યાં સોનાના પ્રાસાદો નવ લાખની સંખ્યામાં છે. તમારી કૃપાથી હું તે નગરીમાં આનંદિત અને સર્વથા નિર્ભય રહીને વસું છું.
Verse 27
तच्छुत्वा वचनं तस्य विस्मयाविष्टमानसः । प्रत्युवाच स दुर्वासाः प्रहस्य मधुसूदनम्
તેનાં વચન સાંભળી દુર્વાસાનું મન આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયું. તેઓ હસતાં હસતાં મધુસૂદન (કૃષ્ણ) ને પ્રત્યుత્તર બોલ્યા.
Verse 28
वसंति तावका ये च तेषां संख्या वदस्व भोः । यावत्यश्च महिष्यस्ते पुत्राः परिजनास्तथा
હે મહાશય! ત્યાં વસતા તમારા લોકોની સંખ્યા કહો. તેમજ તમારી મહિષીઓ (રાણીઓ), પુત્રો અને પરિજન કેટલા છે?
Verse 29
श्रीकृष्ण उवाच । ब्रह्मन्षोडशसाहस्रं भार्य्याश्चाष्टाधिका मम । तासां मध्येऽभीष्टतमा विदर्भाधिपतेः सुता
શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા—હે બ્રાહ્મણ! મારી પત્નીઓ સોળ હજાર અને વધુ આઠ છે. તેમામાં સર્વाधिक પ્રિય વિદર્ભાધિપતિની પુત્રી છે.
Verse 30
एकैकस्या दश सुताः कन्या चैका तथा मुने । षट्पंचाशद्यदूनां तु कोट्यः परिजनो मम
હે મુને! પ્રત્યેક (રાણી)ને દસ પુત્રો અને એક કન્યા છે. અને મારો પરિજન યદુવંશીઓના છપ્પન કરોડ છે.
Verse 31
शेषाः प्रकृतयो ब्रह्मंस्तेषां संख्या न विद्यते । तच्छ्रुत्वा चिंतयामास किमेतदिति विस्मितः
હે બ્રાહ્મણ! પ્રકૃતિના બાકી સ્વરૂપોની સંખ્યા જાણી શકાતી નથી. તે સાંભળી તે આશ્ચર્યથી—“આ શું છે?” એમ વિચારવા લાગ્યો.
Verse 32
अहो ह्यनंतवीर्यस्य मायामाश्रित्य तिष्ठतः । अनंता सर्वकर्तृत्वे प्रवृत्तिर्दृश्यतामिय म्
અહો! માયાનો આશ્રય લઈને સ્થિત એવા અનંતવીર્ય પ્રભુના સર્વકર્તૃત્વની આ અનંત પ્રવૃત્તિ જગતમાં દેખાય છે.
Verse 33
दुर्वासा उवाच । स्वागतं ते महाबाहो ब्रूहि किं करवाणि ते । दर्शनेन त्वदीयेन प्रीतिमेति च मे मनः
દુર્વાસા બોલ્યા—હે મહાબાહો! તમારું સ્વાગત છે. કહો, હું તમારા માટે શું કરું? તમારા દર્શનમાત્રથી મારું મન પ્રસન્ન થાય છે.
Verse 34
श्रीकृष्ण उवाच । यदि प्रसन्नो भगवांस्तदागच्छस्व मे गृहम् । शिरसा धार्य्य पादांबु प्रयास्यामि पवित्रताम्
શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા—હે ભગવન્! જો તમે પ્રસન્ન હો તો મારા ગૃહે પધારો. તમારા પાદોદકને શિરે ધારણ કરીને હું પવિત્રતા પ્રાપ્ત કરીશ.
Verse 35
दुर्वासा उवाच । अक्षमासारसर्वस्वं किं मां नयसि माधव । नय मां यदि मद्वाक्यं करोषि सह भार्यया
દુર્વાસાએ કહ્યું—હે માધવ! તું ક્ષમાનો સાર અને સર્વસ્વ છે; તો મને (મારી ઇચ્છા મુજબ) કેમ નથી લઈ જતો? જો તું મારું વચન પાળે, તો પત્ની સહિત મને લઈ જા.
Verse 36
प्रह्लाद उवाच । एवमस्त्विति चोक्त्वा स प्रस्थितः स्वरथेन हि । तं दृष्ट्वा प्रस्थितं विष्णुं प्रहस्योवाच भर्त्सयन्
પ્રહ્લાદે કહ્યું—“એવમસ્તુ” કહીને તે પોતાના જ રથમાં નીકળી પડ્યો. વિષ્ણુને પ્રસ્થાન કરતા જોઈ તે હસ્યો અને ઠપકાભરી રીતે બોલ્યો.
Verse 37
दुर्वासा उवाच । दुर्वाससं न जानासि मुञ्चेमान्हयसत्तमान् । त्वं च भार्या तथा चेयं वहतं स्वरथेन माम्
દુર્વાસાએ કહ્યું—તું દુર્વાસાને નથી ઓળખતો? આ ઉત્તમ ઘોડાઓને છોડી દે. તું અને તારી પત્ની—મારા જ રથમાં મને વહન કરો.
Verse 38
श्रीकृष्ण उवाच । भगवन्यथा प्रब्रवीषि विप्र कर्तास्मि तत्तथा । त्वया कृपालुना ब्रह्मन्पारितोऽहं सबांधवः
શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું—હે ભગવન વિપ્ર! તમે જેમ કહો તેમ જ હું કરીશ. હે બ્રહ્મન! તમારી કૃપાથી હું બંધુજનો સહિત રક્ષિત અને પોષિત છું.
Verse 39
प्रह्लाद उवाच । तौ तथा ऋषिवर्य्योऽसौ युक्तां देवीं रथे स्वके । तथैव पुण्डरीकाक्षं याहि याहीत्यभाषत
પ્રહ્લાદે કહ્યું—તે શ્રેષ્ઠ ઋષિએ દેવીએ (રાણીને) પોતાના રથમાં યોગ્ય રીતે બેસાડી; અને પછી પુણ્ડરીકાક્ષને કહ્યું—“જાઓ, જાઓ!”
Verse 40
तं दृष्ट्वा देवताः सर्वा वहमानं रथं हरिम् । साधुसाध्विति भाषंत ऊचुः सर्वे परस्परम्
હરિ રથ ખેંચતા હતા તે જોઈ સર્વ દેવતાઓ પરસ્પર બોલ્યા અને વારંવાર ઉદ્ઘોષ કર્યો—“સાધુ! સાધુ!”
Verse 41
अहो ब्रह्मण्यदेवस्य परां भक्तिं प्रपश्यत । स्कन्धे कृत्वा धुरं यो हि वहते भार्य्यया सह
અહો! બ્રાહ્મણપ્રિય બ્રહ્મણ્યદેવની પરમ ભક્તિ જુઓ; તે પત્ની સાથે પોતાના ખભા પર જુગનો ભાર મૂકી તેને વહન કરે છે.
Verse 42
विकीर्यमाणः कुसुमैः सुरसंघैर्जनार्दनः । जगाम स रथं गृह्य सभार्यो द्वारकां प्रति
દેવસમૂહો પુષ્પવર્ષા કરતા હતા ત્યારે જનાર્દન રથ પર ચઢ્યા અને પત્ની સહિત દ્વારકા તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
Verse 43
उह्यमाने रथे तस्मिन्रुक्मिणी तृषिताऽभवत् । उवाच कृष्णं वैदर्भी श्रमव्याकुललोचना
તે રથ ખેંચાતો હતો ત્યારે રુક્મિણીને તરસ લાગી. શ્રમથી વ્યાકુળ નેત્રોવાળી વૈદર્ભી કૃષ્ણને બોલી.
Verse 44
श्रान्ता भारपरिक्लिष्टा वहती कोपनं द्विजम् । पाययित्वोदकं कान्त नय मां मन्दिरं स्वकम्
હું થાકી ગઈ છું, ભારથી પીડિત છું અને આ ક્રોધી દ્વિજને વહન કરું છું. હે પ્રિય, તેને પાણી પિવડાવી મને મારા પોતાના મંદિરે લઈ જા.
Verse 45
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः पादाक्रान्त्या धरातलात् । आनयामास भगवान्गगां त्रिपथगां शुभाम्
તેણીના વચન સાંભળી ભગવાને પોતાના પાદપ્રહારથી ધરાતલ દબાવી ભૂમિમાંથી ત્રિપથગા શુભ ગંગાને પ્રગટ કરી લાવી।
Verse 46
तद्दृष्ट्वा निर्मलं शीतं सुगंधं पावनं तथा । पपौ पिपासिता देवी रुक्मिणी जाह्नवीजलम्
તે જળ નિર્મળ, શીતળ, સુગંધિત અને પાવન જોઈ તરસેલી દેવી રુક્મિણી જાહ્નવી (ગંગા)નું જળ પીને તૃપ્ત થઈ।
Verse 47
पीतं तया जलं दृष्ट्वा चुकोप ऋषिसत्तमः । जज्वाल ज्वलनप्रख्यः शशाप परमेश्वरीम्
તેણીએ જળ પીધું તે જોઈ ઋષિશ્રેષ્ઠ ક્રોધિત થયો; અગ્નિ સમ પ્રજ્વલિત થઈ પરમેશ્વરીને શાપ આપ્યો।
Verse 48
दुर्वासा उवाच । मामपृष्ट्वा जलं यस्मात्पीतवत्यसि रुक्मिणी । तस्मात्पानरता नित्यं भविष्यसि न संशयः
દુર્વાસા બોલ્યા—હે રુક્મિણી! મને પૂછ્યા વિના તું જળ પીધું; તેથી તું સદા પાનમાં આસક્ત રહેશે, તેમાં શંકા નથી।
Verse 49
अवियुक्ता रथाद्यस्मान्मामपृष्ट्वा जलं त्वया । पीतं तस्माच्च कृष्णेन वियुक्ता त्वं भविष्यसि
રથથી અવિયુક્ત રહીને પણ તું મને પૂછ્યા વિના જળ પીધું; તેથી તું કૃષ્ણથી પણ વિયોગ પામશે।
Verse 50
प्रह्लाद उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं क्रोधसंरक्तलोचनः । परित्यज्य रथं विप्रो भूमावेवावतिष्ठति
પ્રહ્લાદ બોલ્યો—આટલું કહી, ક્રોધથી લાલ થયેલી આંખોવાળા તે બ્રાહ્મણે રથ ત્યજી ધરતી પર જ બેસી રહ્યો।
Verse 51
एवं शप्ता तदा देवी रुदोदातीव विह्वला । उवाच कृष्णं करुणं कथं स्थास्ये त्वया विना
આ રીતે શાપિત થયેલી દેવી, જાણે ઊંચે રડી રહી હોય તેમ કંપતી વ્યાકુળ બની, કરુણામય કૃષ્ણને બોલી—“તમારા વિના હું અહીં કેવી રીતે રહીશ?”
Verse 52
श्रीकृष्ण उवाच । आयास्ये प्रत्यहं देवि द्विकालं भवनं तव । यो मां पश्यति चात्रस्थं स त्वामेव प्रपश्यति
શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા—“હે દેવી, હું દરરોજ બે કાળે (પ્રાતઃ અને સાંજે) તારા ભવનમાં આવીશ. જે મને અહીં સ્થિત જુએ છે, તે નિશ્ચયે તને જ જુએ છે.”
Verse 53
मां हि दृष्ट्वा नरो यस्तु त्वां न पश्यति भक्तितः । अर्द्ध्ं यात्रा फलं तस्य भविष्यति न संशयः
જે મનુષ્ય મને જોઈને પણ ભક્તિથી તને નથી જોતો, તેને યાત્રાનું ફળ માત્ર અડધું જ મળશે—એમાં સંશય નથી।
Verse 54
आश्वास्य च प्रियामेवं ब्राह्मणं यदुनन्दनः । ततः प्रसादयामास दुर्वाससमकल्मषम्
આ રીતે પોતાની પ્રિયાને આશ્વાસન આપી, યદુનંદને પછી નિષ્કલંક મુનિ બ્રાહ્મણ દુર્વાસાને પ્રસન્ન કરવા પ્રયત્ન કર્યો।
Verse 55
बाह्यो पवनमध्ये तु पूजयामास तं तथा । अवनिज्य स्वयं पादौ विप्रपादावनेजनम् । धारयामास शिरसा जगतः पावनो हरिः
બહાર ખુલ્લી હવામાં તેમણે તેને યથાવિધી પૂજ્યો. પોતાના હાથે બ્રાહ્મણના ચરણ ધોઈ, જગત્પાવન હરિએ તે ચરણોદક મસ્તક પર ધારણ કર્યું.
Verse 56
दत्त्वार्घ्यं गां च विप्राय मधुपर्कं स भक्तितः । विधिवद्भोजयामास षड्रसेन द्विजोत्तमम्
ભક્તિપૂર્વક બ્રાહ્મણને અર્ઘ્ય, ગાય અને મધુપર્ક અર્પણ કરીને, પછી વિધિ મુજબ છ રસવાળા ભોજનથી તે દ્વિજોત્તમને ભોજન કરાવ્યું.