Adhyaya 49

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । रामतीर्थं ततो गच्छेत्पुण्यमृषिनिषेवितम् । तत्र स्नातस्य मर्त्त्यस्य जायते पापसंक्षयः

પુલસ્ત્યે કહ્યું—ત્યારબાદ ઋષિઓએ સેવિત કરેલું પવિત્ર રામતીર્થ જવું જોઈએ। ત્યાં સ્નાન કરનાર મનુષ્યના પાપોનો ક્ષય થાય છે।

Verse 2

पितॄणां च परा तुष्टिर्यावदाभूतसंप्लवम् । पुरासीद्भार्गवो रामः सर्वशस्त्रभृतां वरः

અને પિતૃઓને પરમ તૃપ્તિ મળે છે, જે પ્રલય સુધી રહે છે। પ્રાચીન કાળે ભાર્ગવ રામ હતા, જે સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતા।

Verse 3

तेन पूर्वं तपस्तप्तं शत्रूणामिच्छता क्षयम् । ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ

શત્રુઓના નાશની ઇચ્છાથી તેણે પૂર્વે તપ કર્યું। ત્યારબાદ (મહાદેવે) તેને ‘પાશુપત’ નામનું પરમ અસ્ત્ર આપ્યું।

Verse 4

तपस्तुष्टो महादेवो गते वर्षशतत्रये । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति स वव्रे शत्रुसंक्षयम्

તપથી પ્રસન્ન થયેલા મહાદેવે ત્રણસો વર્ષ વીતી ગયા પછી કહ્યું—“હું વરદાતા છું।” ત્યારે તેણે શત્રુનાશનો વર માગ્યો।

Verse 5

ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ । स्मरणेनापि शत्रूणां यस्य संजायते क्षयः

ત્યારબાદ તેમણે તેને ‘પાશુપત’ નામનું પરમ દિવ્ય અસ્ત્ર આપ્યું; જેના માત્ર સ્મરણથી જ શત્રુઓનો નાશ થઈ જાય છે.

Verse 6

अब्रवीद्वचनं चापि प्रहस्य वृषभध्वजः । जामदग्न्य महाबाहो शृणु मे परमं वचः

ત્યારે વૃષભધ્વજ ભગવાન શિવ હસીને બોલ્યા— “હે જામદગ્ન્ય મહાબાહો, મારું પરમ વચન સાંભળ.”

Verse 7

अस्त्रेणानेन युक्तस्त्वमजेयः सर्वदेहिनाम् । भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद्भृगूद्वह

“આ અસ્ત્રથી યુક્ત થઈ તું સર્વ દેહધારીઓ માટે અજેય બનશે—એમાં સંશય નથી; હે ભૃગુશ્રેષ્ઠ, મારા પ્રસાદથી.”

Verse 8

एतज्जलाशयं पुण्यं त्रैलोक्ये सचराचरे । रामतीर्थमिति ख्यातं मत्प्रसादाद्भविष्यति

“આ પુણ્ય જળાશય ચરાચર સહિત ત્રિલોકમાં ‘રામતીર્થ’ નામે પ્રસિદ્ધ થશે—મારા પ્રસાદથી.”

Verse 9

येऽत्र श्राद्धं करिष्यंति पौर्णमास्यां समाहिताः । संप्राप्ते कार्त्तिके मासि कृत्तिकायोगसंयुते

“કાર્ત્તિક માસ આવી પહોંચે અને કૃત્તિકા-યોગ જોડાયેલ હોય ત્યારે, પૌર્ણિમાના દિવસે એકાગ્રચિત્તે અહીં શ્રાદ્ધ કરનારાઓ—”

Verse 10

पितृमेधफलं तेषामशेषं च भविष्यति । तथा शत्रुक्षयो राजन्वासः स्वर्गेषु चाक्षयः

તેમને પિતૃમેધ કર્મનું પૂર્ણ અને અક્ષય ફળ પ્રાપ્ત થશે; તેમજ, હે રાજન, શત્રુઓનો ક્ષય થશે અને સ્વર્ગલોકોમાં અવિનાશી નિવાસ મળશે.

Verse 11

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा महादेवस्ततश्चादर्शनं गतः । रामोऽप्यसूदयत्क्षत्रं पितृदुःखेन दुःखितः

પુલસ્ત્યે કહ્યું—આવું કહી મહાદેવ ત્યાર પછી અદૃશ્ય થઈ ગયા. અને રામ (પરશુરામ) પણ પિતૃશોકથી દુઃખિત થઈ ક્ષત્રિયશક્તિનો સંહાર કરવા લાગ્યા.

Verse 12

त्रिःसप्त तर्पयामास पितॄंस्तत्र प्रहर्षितः । जमदग्नौ मृते तेन प्रतिज्ञातं महात्मना

ત્યાં હર્ષિત થઈ તેણે પિતૃઓને એકવીસ વાર તર્પણ કર્યું. જમદગ્નિનો વધ થતાં તે મહાત્માએ જે પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી, તે જ હતી.

Verse 13

दृष्ट्वा मातुः क्षतान्यंगे त्रिःसप्त मनुजाधिप । शस्त्रजातानि विप्राणां समाजे समुपस्थिते

હે મનુજાધિપ! માતાના અંગે ઘા જોઈ તેણે ‘ત્રિઃસપ્ત’નો નિશ્ચય કર્યો; અને બ્રાહ્મણોની સભામાં ઉપસ્થિત રહી શસ્ત્રસમૂહ એકત્ર કરી તૈયાર કરવામાં આવ્યો.

Verse 14

पिता मे निहतो यस्मात्क्षत्रियैस्तापसो द्विजः । अयुध्यमान एवाथ तस्मात्कृत्वा त्रिसप्त वै

કારણ કે મારા પિતા—તપસ્વી દ્વિજ—યુદ્ધ ન કરતાં જ ક્ષત્રિયોએ મારી નાખ્યા; તેથી હું નિશ્ચયે ‘ત્રિઃસપ્ત’ પૂર્ણ કરીશ.

Verse 15

क्षत्त्रहीनामहं पृथ्वीं प्रदास्ये सलिलं पितुः । तत्सर्वं तस्य संजातं तीर्थमाहात्म्यतो नृप

હું પૃથ્વીને ક્ષત્રિયવિહોણી કરી દઈશ અને પિતાને જલાંજલિ અર્પીશ. હે નૃપ, આ સર્વ તે તીર્થના માહાત્મ્યથી જ સિદ્ધ થયું.

Verse 16

तस्मात्सर्वं प्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । क्षत्रियश्च विशेषेण य इच्छेच्छत्रुसंक्षयम्

અતએવ સર્વ પ્રયત્નથી ત્યાં શ્રાદ્ધકર્મ કરવું જોઈએ. વિશેષ કરીને જે ક્ષત્રિય શત્રુક્ષય ઇચ્છે, તેણે તે પવિત્ર સ્થાને જ આ અનુષ્ઠાન કરવું.

Verse 49

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे रामतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनपंचाशत्तमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશી સહસ્ર શ્લોકોની સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં ‘રામતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ઓગણપચાસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.