Adhyaya 35
પુલસ્ત્ય ઋષિ રાજા યયાતિને પર્વતીય પ્રદેશમાં આવેલા પાપનાશક તીર્થ ‘મામૂહ્રદા’ તરફ જવા ઉપદેશ આપે છે. તેઓ કહે છે કે ત્યાં શ્રદ્ધાપૂર્વક સ્નાન કરવાથી ઘોર પાપો પણ નાશ પામે છે અને મુનિ મુદગલ દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત ‘મુદગલેશ્વર’ લિંગના દર્શનથી દુર્લભ આધ્યાત્મિક શ્રેય મળે છે—વિશેષ કરીને ફાલ્ગુન માસમાં નિર્ધારિત તિથિ-ક્ષણોમાં. ત્યાં દિશા-નિયમનું પાલન કરીને કરેલું શ્રાદ્ધ પિતૃઓને પ્રલય સુધી તૃપ્ત કરે છે; નિવારા ધાન્ય અને શાક-મૂળ વગેરેના સરળ અર્પણ-દાનકર્મો પણ પ્રશંસનીય ગણાય છે. યયાતિ તીર્થનું નામ કેવી રીતે પડ્યું અને મુદગલ આશ્રમની કથા શું છે તે પૂછે છે. પુલસ્ત્ય કહે છે—એક દેવદૂત મુદગલને સ્વર્ગ લઈ જવા આવ્યો; મુદગલે સ્વર્ગના ગુણ-દોષ પૂછ્યા અને જાણ્યું કે સ્વર્ગ ભોગલોક છે, ત્યાં નવું પુણ્ય ઉત્પન્ન થતું નથી અને પુણ્ય ક્ષય પછી પતનનો ભય રહે છે. તેથી મુદગલે સ્વર્ગ નકારી વધુ તપ અને શિવભક્તિ પસંદ કરી. ઇન્દ્રે પહેલા દૂત દ્વારા દબાણ કર્યું, પછી પોતે આવ્યો; પરંતુ મુદગલના તપોબળથી તેઓ સ્થંભિત થયા અને ઇન્દ્રને વર આપવો પડ્યો. મુદગલે મોક્ષ તથા તીર્થને ‘મામૂહ્રદા’ નામે ભૂલોકમાં ખ્યાતિ માગી. ઇન્દ્રે વર આપ્યો કે આ તીર્થ શ્રેષ્ઠ બનશે, ફાલ્ગુન પૂર્ણિમાનું સ્નાન પરમ સિદ્ધિ આપશે, પિંડદાન ગયા સમાન ફળ આપશે અને દાનનું ફળ અપાર હશે. અંતે મુદગલ શુદ્ધ ધ્યાનથી અક્ષય મુક્તિ પામે છે; નારદની ગાથા ઉપસંહારે કહે છે—મામૂહ્રદામાં સ્નાન અને મુદગલેશ્વર દર્શનથી ઇહલોક સુખ તથા અંતિમ મોક્ષ બંને મળે છે.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । मामुह्रदमिति ख्यातं तस्मिन्पर्वतरोधसि
પુલસ્ત્યે કહ્યું—હે નૃપશ્રેષ્ઠ! ત્યારબાદ પાપનાશક એવા ‘મામુહ્રદ’ નામે પ્રસિદ્ધ, પર્વતપ્રદેશમાં સ્થિત તીર્થમાં જવું જોઈએ.
Verse 2
तत्र स्नातो नरः सम्यक्छ्रद्धावान्सुसमाहितः । मुच्यते पातकैर्घोरैः पूर्वजन्मकृतैरपि
ત્યાં શ્રદ્ધાવાન અને સુસમાહિત થઈને જે મનુષ્ય વિધિપૂર્વક સ્નાન કરે છે, તે પૂર્વજન્મમાં કરેલા ઘોર પાપોથી પણ મુક્ત થાય છે.
Verse 3
तस्य पश्चिमदिग्भागे लिंगमस्ति महीपते । सर्वकामप्रदं नृणां स्थापितं मुद्गलेन तु
હે મહીપતે! તેના પશ્ચિમ ભાગમાં એક શિવલિંગ છે; તે મનુષ્યોને સર્વકામ પ્રદાન કરે છે, અને તે મುದ્ગલે સ્થાપિત કર્યું છે.
Verse 4
स्नात्वा मामुह्रदे पुण्ये यस्तल्लिंगं च पश्यति । शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यां फाल्गुने मासि मानवः । स प्राप्नोति परं श्रेयः सर्वतीर्थेषु दुर्लभम्
પવિત્ર મામુહ્રદમાં સ્નાન કરીને જે મનુષ્ય ફાલ્ગુન માસના શુક્લપક્ષની ચતુર્દશીએ તે લિંગનું દર્શન કરે છે, તે સર્વ તીર્થોમાં પણ દુર્લભ એવું પરમ શ્રેય પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 5
यस्तत्र कुरुते श्राद्धं दक्षिणां मूर्तिमाश्रितः । पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम्
જે ત્યાં દક્ષિણાભિમુખ થઈને શ્રાદ્ધ કરે છે, તેના પિતૃગણ મહાપ્રલય સુધી તૃપ્ત રહે છે.
Verse 6
तत्र दानं प्रशंसंति नीवाराणां महर्षयः । शाकमूलादिभिः श्राद्धं पितॄणां तुष्टिदं नृप
ત્યાં મહર્ષિઓ નીવાર (જંગલી ધાન)ના દાનની પ્રશંસા કરે છે. હે નૃપ! શાક, મૂળ વગેરે વડે કરેલું શ્રાદ્ધ પિતૃઓને તૃપ્તિ આપનારું બને છે.
Verse 7
ययातिरुवाच । मामुह्रदमिति विभो कथं नामाऽभवत्पुरा । मुद्गलस्याश्रमं ब्रूहि मम सर्वं विधानतः
યયાતિ બોલ્યા— હે વિભો! આ સ્થાન પહેલાં ‘મામુહ્રદ’ નામે કેવી રીતે પ્રસિદ્ધ થયું? મહર્ષિ મુદગલના આશ્રમનું સર્વ વર્ણન મને વિધાનપૂર્વક ક્રમે કહો.
Verse 8
पुलस्त्य उवाच । तत्रस्थस्य पुरा राजन्मुद्गलस्य महात्मनः । विमानं वरमादाय देवदूतः समागतः
પુલસ્ત્ય બોલ્યા— હે રાજન! પૂર્વકાળે, મહાત્મા મુદગલ ત્યાં નિવાસ કરતા હતા ત્યારે એક દેવદૂત ઉત્તમ વિમાન લઈને તેમની પાસે આવ્યો.
Verse 9
सोऽब्रवीद्देवराज्ञाहं प्रेषितो मुनिसत्तम । तवार्थायाऽरुहैनं त्वं विमानं गम्यतां दिवि
તે બોલ્યો— હે મુનિશ્રેષ્ઠ! મને દેવરાજે મોકલ્યો છે. તમારા હિતાર્થે આ વિમાન છે; તેમાં આરોહણ કરીને સ્વર્ગે જાઓ.
Verse 10
मुद्गल उवाच । स्वर्गस्य ये गुणा दूत ये च दोषा प्रकीर्तिताः । तान्मे वद करिष्येऽहं श्रुत्वा वै यत्क्षमं भवेत्
મુદગલ બોલ્યા— હે દૂત! સ્વર્ગના જે ગુણ અને જે દોષ પ્રકીર્તિત છે, તે મને કહો. તે સાંભળી હું જે ખરેખર યોગ્ય હશે તે કરીશ.
Verse 11
ब्रूहि तान्सकलान्दूत त्वागमिष्याम्यहं ततः
હે દૂત! તે બધું મને કહો; ત્યાર પછી હું તારી સાથે જઈશ.
Verse 12
देवदूत उवाच । अलमेतेन दर्पेण क्रियतां शक्रजल्पितम् । पुण्यैः स्वकैर्द्विजश्रेष्ठ समागच्छेरिदं ततः
દેવદૂત બોલ્યો—આ દર્પ પૂરતો; શક્ર (ઇન્દ્ર) જે બોલ્યો છે તે કરો. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! પોતાના પુણ્યબળે અહીં આવો; પછી આગળ વધો.
Verse 13
मुद्गल उवाच । अश्रुतैस्तैर्न गच्छेऽहमेतन्मे हृदि निश्चितम् । करिष्येऽहं तपो भूरि पूजयिष्ये महेश्वरम्
મુદગલ બોલ્યો—તે વાતો સાંભળ્યા વિના હું નહીં જાઉં; આ મારા હૃદયમાં દૃઢ નિશ્ચય છે. હું બહુ તપ કરીશ અને મહેશ્વર (શિવ)ની પૂજા કરીશ.
Verse 14
दूत उवाच । न शक्तः स्वर्गुणान्वक्तुमपि वर्षशतैरपि । संक्षेपात्कथयिष्यामि यदि ते निश्चयः परः
દૂત બોલ્યો—સ્વર્ગના ગુણો સો વર્ષમાં પણ સંપૂર્ણ કહેવા હું સમર્થ નથી. છતાં, જો તારો નિશ્ચય અડગ હોય તો હું સંક્ષેપમાં કહું છું.
Verse 16
बुभुक्षा नैव तृष्णा च निद्रालस्ये न च प्रभो । रंभाद्यप्सरसो मुख्या गंधर्वास्तुंबरादयः । रमयंति नरं तत्र गीतैर्नृत्यैरनेकशः
હે પ્રભો! ત્યાં ન ભૂખ છે ન તરસ, ન ઊંઘ છે ન આળસ. રંભા વગેરે મુખ્ય અપ્સરાઓ અને તુંબરી વગેરે ગંધર્વો અનેક રીતે ગીત-નૃત્યથી ત્યાં મનુષ્યને આનંદિત કરે છે.
Verse 17
एवं च वसते तत्र जनः स्वर्गे तपोधन । यावत्पुण्यक्षयस्तावत्पश्चात्पातमवाप्नुयात्
હે તપોધન! લોકો ત્યાં સ્વર્ગમાં તેટલો જ સમય વસે છે જેટલો સમય તેમનું પુણ્ય બાકી રહે; પુણ્ય ક્ષય પામે પછી તેઓ તે અવસ્થાથી પતિત થાય છે.
Verse 18
एक एव मुने दोषः स्वर्लोके प्रतिभाति मे । स एव पतनाख्यस्तु स्वर्गिणां च भयावहः
હે મુને! મને સ્વર્લોકમાં એક જ દોષ દેખાય છે—તે જ ‘પતન’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; અને તે સ્વર્ગવાસીઓ માટે ભયંકર છે.
Verse 19
न पुण्यं लभते तत्र कर्तुं विप्र कथंचन । कर्मभूमिरियं ब्रह्मन्भोगभूमिस्तु सा स्मृता
હે વિપ્ર! ત્યાં (સ્વર્ગમાં) કોઈ રીતે પણ નવું પુણ્ય કમાવાનો અવસર મળતો નથી. હે બ્રહ્મન! આ (મનુષ્યલોક) કર્મભૂમિ કહેવાય છે અને તે (સ્વર્ગ) ભોગભૂમિ તરીકે સ્મૃત છે.
Verse 20
यदत्र क्रियते कर्म शुभं तत्रोप भुज्यते । तथा दृष्ट्वा विमानस्थान्भूरिधर्मादिसंयुतान्
અહીં જે શુભ કર્મ કરવામાં આવે છે, તેનું ફળ ત્યાં (સ્વર્ગમાં) ભોગવવામાં આવે છે. આમ વિમાનોમાં સ્થિત, બહુધર્માદિ ગુણોથી યુક્ત જનને જોઈને (કર્મ-ફળનો સંબંધ સમજાય છે).
Verse 21
बहुतेजोन्वितान्स्वर्गे ह्यल्पपुण्यो द्विजोत्तम । पश्चात्तापजदुःखेन स्वर्गस्थो दुःखितः सदा
હે દ્વિજોત્તમ! સ્વર્ગમાં મહાતેજસ્વી જનને જોઈને અલ્પપુણ્યવાળો પુરુષ—સ્વર્ગમાં હોવા છતાં—પશ્ચાત્તાપજન્ય દુઃખથી સદા દુઃખિત રહે છે.
Verse 22
न मया सुकृतं भूरि कृतं मर्त्त्ये कथंचन
મેં મર્ત્યલોકમાં કોઈ રીતે પણ બહુ પ્રમાણમાં સુકૃત, એટલે પુણ્યકર્મ, કર્યા નથી।
Verse 23
तथा च पतमानांश्च दृष्ट्वा चान्यान्सहस्रशः । आत्मनश्च महद्दुःखं जायते च तदद्भुतम्
અને વધુમાં, હજારો અન્યને પતિત થતા જોઈને પોતાના અંતરમાં અદ્ભુત એવો મહાદુઃખ ઊભો થાય છે।
Verse 24
एतत्ते सर्वमाख्यातं गुणदोषसमुद्भवम् । स्वर्गसंचेष्टितं ब्रह्मन्कुरुष्व यदभीप्सितम्
હે બ્રાહ્મણ! ગુણ-દોષમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું આ બધું અને સ્વર્ગની રીતિ-રીવાજો તને કહી દીધાં; હવે જે તને અભીપ્સિત હોય તે કર।
Verse 25
मुद्गल उवाच । पतनस्य भयं यत्र पुण्यहानिर्न वर्द्धनम् । तेन स्वर्गेण मे दूत नैव कार्यं कथंचन
મુદગલે કહ્યું—હે દૂત! જ્યાં પતનનો ભય હોય અને પુણ્ય માત્ર ઘટે, વધે નહીં, એવા સ્વર્ગથી મને કશી રીતે પણ કામ નથી।
Verse 26
वाच्यस्त्वया ममादेशाद्देवराजः स्फुटं वचः । क्षम्यतामपराधो मे न स्वर्गाय स्पृहा मम
મારા આદેશથી તું દેવરાજને સ્પષ્ટ વચન કહેજે—‘મારો અપરાધ ક્ષમા કરશો; સ્વર્ગ માટે મારી કોઈ સ્પૃહા નથી।’
Verse 27
तत्कर्माऽहं करिष्यामि येन नो पतनाद्भयम् । साधयिष्यामि तांल्लोकान्ये सदा पातवर्जिताः
જેનાથી પતનનો ભય ન રહે તેવું કર્મ હું કરીશ. અને જે લોક સદા પતનરહિત છે તે લોકોને હું પ્રાપ્ત કરીશ.
Verse 28
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा नृपश्रेष्ठ मुद्गलः स्वर्गनिःस्पृहः । स्थितस्तत्रैव निरतः शिवध्यानपरायणः
પુલસ્ત્ય બોલ્યા—હે નૃપશ્રેષ્ઠ! આમ કહીને સ્વર્ગની ઇચ્છાથી રહિત મુદગલ ત્યાં જ સ્થિર રહ્યો, નિરત થઈ શિવધ્યાનમાં પરાયણ થયો.
Verse 29
श्रुत्वा दूतोऽपि शक्रस्य तस्य वाक्यं सविस्तरम् । कथयामास शक्रस्य तं भूयः सोऽभ्यभाषत
મુદગલના વચનો વિસ્તારે સાંભળી શક્રનો દૂત તે શક્રને કહી આવ્યો; ત્યારબાદ શક્ર ફરી બોલ્યો.
Verse 30
देवदूताप्रमाणं च विमानं हि त्वया कृतम् । न कृतं केन चित्पूर्वं न करिष्यति कश्चन
દેવદૂતોને યોગ્ય પ્રમાણનું વિમાન તું બનાવ્યું છે; આવું કાર્ય પહેલાં કોઈએ કર્યું નથી, અને આગળ પણ કોઈ કરશે નહીં.
Verse 31
तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा बलादानय तं मुनिम् । आनयस्वान्यथा शापं तव दास्याम्यसंशयम्
અતએવ તું તરત ત્યાં જઈને તે મુનિને બળપૂર્વક લઈને આવ. લઈને આવ; નહીંતર નિઃસંદેહ હું તને શાપ આપીશ.
Verse 32
पुलस्त्य उवाच । शक्रस्य वचनं श्रुत्वा देवदूते भयान्वितः । प्रस्थितः सत्वरं तत्र मुद्गलो यत्र तिष्ठति
પુલસ્ત્યે કહ્યું—શક્રનું વચન સાંભળીને ભયથી વ્યાકુળ દેવદૂત તત્કાળ ત્યાં દોડી ગયો, જ્યાં મુનિ મુદગલ નિવાસ કરતા હતા।
Verse 33
मुद्गलोऽपि विमानस्थं पुनर्दृष्ट्वा समागतम् । मामुह्रदे प्रविश्याथ वारयामास तं तदा
મુદગલે પણ વિમાનમાં બેઠેલો ફરીથી આવેલો તેને જોઈ ‘મામુ’ હ્રદમાં પ્રવેશ કર્યો અને તે સમયે તેને અટકાવ્યો।
Verse 34
स तस्य वचनेनैव स्तंभितो लिखितो यथा । चलितुं नैव शक्नोति प्रभावात्तस्य सन्मुनेः
તે સન્મુનિના માત્ર વચનથી જ તે ચિત્રિત જેવી રીતે સ્થંભિત થયો; તેમના તપઃપ્રભાવથી તે જરાય હલી શક્યો નહીં।
Verse 35
चिरकालगतं ज्ञात्वा दूतं तु त्रिदशाधिपः । स्वयं तत्राययौ कोपादारुह्यैरावणं गजम्
દૂત લાંબા સમયથી ગયો છે એમ જાણીને ત્રિદશાધિપ ઇન્દ્ર ક્રોધથી સ્વયં ત્યાં આવ્યા, ઐરાવત ગજ પર આરૂઢ થઈ।
Verse 36
अथ दृष्ट्वा तदा दूतं स्तंभितं मुद्गलेन तु । वधार्थं तूद्यतस्तस्य स वज्रं भ्रामयंस्तदा
પછી મુદગલ દ્વારા સ્થંભિત થયેલા દૂતને જોઈ ઇન્દ્ર વધ માટે ઉદ્યત થયો અને તે ક્ષણે પોતાનું વજ્ર ઘુમાવ્યું।
Verse 37
एतस्मिन्नेव काले तु उत्पातास्तत्र दारुणाः । अपसव्यं मृगाश्चक्रुः पशवः पक्षिणश्च ये । तान्दृष्ट्वा चिन्तयामास मुद्गलो विस्मयान्वितः
એ જ સમયે ત્યાં ભયંકર અપશકુન ઊભા થયા. મૃગો, પશુઓ અને પક્ષીઓ અપસવ્ય (ડાબી તરફ) ચાલવા લાગ્યા. તે નિમિત્તો જોઈ મુદગલ આશ્ચર્યથી ભરાઈ મનમાં વિચારવા લાગ્યા.
Verse 38
अथ दृष्ट्वांबरगतं वज्रोद्यतकरं हरिम् । स्तंभयामास तं सद्यो दृष्टिपातेन मुद्गलः
પછી આકાશમાં ગતિ કરતા, હાથમાં વજ્ર ઉંચકીને તૈયાર રહેલા હરિ (ઇન્દ્ર)ને જોઈ મુદગલે માત્ર દૃષ્ટિપાતથી જ તેને તત્કાળ સ્તંભિત કરી દીધો.
Verse 39
तत्र शक्रः स्तुतिं चक्रे भग्नोत्साहो नृपोत्तम । मुञ्च मां ब्राह्मणश्रेष्ठ यास्यामि त्रिदशालयम्
ત્યાં શક્ર (ઇન્દ્ર)નો ઉત્સાહ તૂટી ગયો; તેણે સ્તુતિ કરી અને કહ્યું—“હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, મને મુક્ત કરો; હું ત્રિદશોના ધામે જઈશ.”
Verse 40
स्वर्गे वा यदि वा मर्त्त्ये तिष्ठ त्वं स्वेच्छया द्विज । मया कृतः समुद्योगो हितार्थं ते मुने ह्ययम्
“સ્વર્ગમાં હોય કે મર્ત્યલોકમાં—હે દ્વિજ, તું પોતાની ઇચ્છાથી જ્યાં ગમે ત્યાં રહે. હે મુનિ, આ પ્રયત્ન મેં માત્ર તારા હિત માટે જ કર્યો છે.”
Verse 41
वरं वरय भद्रं ते नित्यं यो मनसि स्थितः । तं ते सर्वं प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
“વર માગ—તારું કલ્યાણ થાઓ—જે સદા તારા મનમાં સ્થિર છે. તે અતિ દુર્લભ હોય તોય હું તે બધું તને આપીશ.”
Verse 42
मुद्गल उवाच । एष एव वरः श्लाघ्यो यत्त्वं दृष्टः सुरेश्वर । दर्शनं ते सहस्राक्ष स्वप्नेष्वपि सुदुर्लभम्
મુદગલે કહ્યું—હે સુરેશ્વર! મેં તમારું દર્શન કર્યું, એ જ એક પ્રશંસનીય વર છે. હે સહસ્રાક્ષ! તમારું દર્શન સ્વપ્નમાં પણ અતિ દુર્લભ છે.
Verse 43
अवश्यं यदि मे देयो वरो वृत्रनिषूदन । त्वत्प्रसादेन मे मोक्षो जायतां शीघ्रमेव हि
જો મને અવશ્ય કોઈ વર આપવો જ હોય, હે વૃત્રનિષૂદન, તો તમારા પ્રસાદથી મને શીઘ્રે મોક્ષ પ્રાપ્ત થાઓ.
Verse 44
मा मु ह्रदं समागत्य दूतः प्रोक्तो मया यतः । ततो मामुह्रदमिति ख्यातिं यातु धरातले
આ હ્રદ પાસે આવી મેં દૂતને ‘મા મુ’ કહી સંબોધ્યો હતો; તેથી આ સ્થાન ધરાતલ પર ‘મામુહ્રદ’ નામે પ્રસિદ્ધ થાઓ.
Verse 45
नंदनादीनि रम्याणि तत्र देववनानि च । अनन्यसदृशा भोगाः सदा तृप्तिर्द्विजोत्तम
ત્યાં નંદન વગેરે રમ્ય દેવવન છે; ભોગો અદ્વિતીય છે અને સદા તૃપ્તિ રહે છે, હે દ્વિજોત્તમ.
Verse 46
पिण्डदानात्परां प्रीतिं लभंतां पितरोऽत्र हि
નિશ્ચયે અહીં પિંડદાન કરવાથી પિતૃઓ પરમ પ્રીતિ અને તૃપ્તિ મેળવે છે.
Verse 47
इन्द्र उवाच । मामुह्रदमिति ख्यातं तीर्थमेतद्भविष्यति । वरिष्ठं नात्र सन्देहो मत्प्रसादाद्विजोत्तम
ઇન્દ્રએ કહ્યું—આ તીર્થ ‘મામુહ્રદ’ નામે પ્રસિદ્ધ થશે. મારા પ્રસાદથી તેમાં કોઈ સંશય નથી, હે દ્વિજોત્તમ, આ સર્વ તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ થશે.
Verse 48
अत्र ये फाल्गुने मासि पौर्णमास्यां समाहिताः । करिष्यंति पुनः स्नानं ते यास्यंति परां गतिम्
અહીં ફાલ્ગુન માસની પૂર્ણિમાએ સમાહિત ચિત્તે ફરી સ્નાન કરનાર ભક્તો પરમ ગતિને પામશે.
Verse 49
पिण्डदानाद्गयातुल्यं लप्स्यंते फलमुत्तमम् । पुण्यदानफलं चात्र संख्याहीनं द्विजोत्तम
અહીં પિંડદાન કરવાથી ગયાસમાન ઉત્તમ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. અને આ સ્થાને પુણ્યદાનનું ફળ, હે દ્વિજોત્તમ, ગણતરીથી પરે છે.
Verse 50
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा ययौ स्वर्गं दूतमादाय वज्रभृत् । मुद्गलोऽपि परं ब्रह्म चिंतयन्ह्यनिशं ततः
પુલસ્ત્યએ કહ્યું—આમ કહી વજ્રધારી ઇન્દ્ર દૂતને સાથે લઈ સ્વર્ગે ગયા. ત્યારબાદ મુદગલ પણ નિરંતર પરબ્રહ્મનું ચિંતન કરતાં તેમાં જ લીન રહ્યા.
Verse 51
शुक्लध्यानपरो भूत्वा मोक्षं प्राप्तस्ततोऽक्षयम्
શુદ્ધ (પ્રકાશમય) ધ્યાનમાં પરાયણ બની, તેણે ત્યારથી અક્ષય મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યો.
Verse 52
अत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महात्मना । बहुविप्रसमवाये पर्वतेस्मिन्महीपते
હે મહીપતે! અહીં આ પર્વત પર અનેક બ્રાહ્મણોના સમવાયમાં મહાત્મા નારદે પ્રાચીનકાળે આ પવિત્ર ગાથા ગાઈ હતી।
Verse 53
मामु ह्रदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा तं मुद्गलेश्वरम् । इह भुक्त्वाऽखिलान्कामानन्ते मुक्तिमवाप्स्यति । एतस्मात्कारणाद्राजन्मामुह्रदमिति स्मृतम्
જે મનુષ્ય મામુ-હ્રદમાં સ્નાન કરીને તે મುದ્ગલેશ્વર પ્રભુના દર્શન કરે છે, તે આ જીવનમાં જ સર્વ ધર્મસંમત કામનાઓ ભોગવી અંતે મુક્તિ પામે છે; તેથી, હે રાજન, તેને ‘મામુહ્રદ’ તરીકે સ્મરવામાં આવે છે।
Verse 54
तत्तीर्थं सर्वतीर्थानां प्रवरं लोकविश्रुतम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत्
તે તીર્થ સર્વ તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ અને લોકવિખ્યાત છે; તેથી સર્વ પ્રયત્નથી ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ।
Verse 55
मोक्षकामो विशेषेण य इच्छेत्परमं पदम् । चण्डिकाश्रममासाद्य किं पुनः परितप्यते
જે વિશેષ રીતે મોક્ષકામી બની પરમ પદ ઇચ્છે છે, તે ચંડિકાના આશ્રમને પામી ફરી શા માટે કષ્ટ સહે?