Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

पुलस्त्य उवाच । कृष्णतीर्थं ततो गच्छेत्कृष्णस्य दयितं सदा । यत्र सन्निहितो नित्यं स्वयं विष्णुर्महीपते । ययातिरुवाच । कृष्णतीर्थं कथं तत्र जातं ब्राह्मणसत्तम । कस्मिन्काले मुने ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम

pulastya uvāca | kṛṣṇatīrthaṃ tato gacchetkṛṣṇasya dayitaṃ sadā | yatra sannihito nityaṃ svayaṃ viṣṇurmahīpate | yayātiruvāca | kṛṣṇatīrthaṃ kathaṃ tatra jātaṃ brāhmaṇasattama | kasminkāle mune brūhi sarvaṃ vistarato mama

પુલસ્ત્ય બોલ્યા—ત્યાર પછી કૃષ્ણતીર્થમાં જવું જોઈએ; તે સદા શ્રીકૃષ્ણને પ્રિય છે, જ્યાં, હે રાજન, સ્વયં ભગવાન વિષ્ણુ નિત્ય સન્નિહિત છે। યયાતિ બોલ્યા—હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ! ત્યાં કૃષ્ણતીર્થ કેવી રીતે ઉત્પન્ન થયું? હે મુનિ, કયા કાળે થયું—બધું મને વિસ્તારે કહી દો।

pulastyaḥPulastya
pulastyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpulastya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
kṛṣṇatīrthamKṛṣṇa-tīrtha
kṛṣṇatīrtham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa-tīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः तत्पुरुषः
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/क्रमसूचक adverb: “then/from there”)
gacchetshould go
gacchet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
kṛṣṇasyaof Kṛṣṇa
kṛṣṇasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
dayitambeloved
dayitam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdayita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (kṛṣṇatīrtham इति)
sadāalways
sadā:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक adverb: “always”)
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्धबोधक/स्थानवाचक relative adverb: “where”)
sannihitaḥis present
sannihitaḥ:
Karta (Predicate adjective/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-ni-dhā (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “स्थित/उपस्थित”
nityamconstantly
nityam:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रयोगः (क्रियाविशेषणम् adverbial accusative: “constantly”)
svayamhimself
svayam:
Sambandha (Emphatic/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय (स्वयम् = oneself)
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
mahīpateO king
mahīpate:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahīpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (mahī + pati)
yayātiḥYayāti
yayātiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyayāti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
kṛṣṇatīrthamKṛṣṇa-tīrtha
kṛṣṇatīrtham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa-tīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाक्ये कर्मरूपेण (object)
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नवाचक adverb: “how”)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक adverb: “there”)
jātamarose/was born
jātam:
Karma (Predicate of object/कर्म)
TypeAdjective
Rootjan (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; “उत्पन्न”
brāhmaṇasattamaO best of brāhmaṇas
brāhmaṇasattama:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa-sattama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (brāhmaṇa + sattama “best among”)
kasminin which
kasmin:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; प्रश्नसर्वनाम
kāletime
kāle:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
muneO sage
mune:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
brūhitell
brūhi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
sarvameverything
sarvam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
vistarataḥin detail
vistarataḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvistara (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त adverb: “in detail/at length”)
mamafor me / of me
mama:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; उत्तमपुरुष सर्वनाम

Pulastya (with Yayāti’s question embedded)

Tirtha: Kṛṣṇatīrtha

Type: kund

Listener: Yayāti

Scene: A sage (Pulastya) instructs King Yayāti on a forested/hill tīrtha named Kṛṣṇatīrtha; the water shines as if sanctified, and a subtle Viṣṇu presence is suggested—either as a small shrine or a luminous form above the waters.

P
Pulastya
Y
Yayāti
K
Kṛṣṇatīrtha
K
Kṛṣṇa
V
Viṣṇu

FAQs

Pilgrimage is guided by revelation and lineage of teaching; a tīrtha is revered because of the deity’s abiding presence.

Kṛṣṇatīrtha, described as beloved of Kṛṣṇa and a place where Viṣṇu is eternally present.

A general injunction to go/visit (gacchet) Kṛṣṇatīrtha; the detailed rites are not stated in this verse.