Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

विद्यायाश्च प्रभावेन जीवयामास तान्मुनिः । तस्याग्रेऽस्मिन्महाकुण्डं निर्मलं पापनाशनम्

Transliteration

vidyāyāśca prabhāvena jīvayāmāsa tānmuniḥ | tasyāgre'sminmahākuṇḍaṃ nirmalaṃ pāpanāśanam

Translation

તે વિદ્યાના પ્રભાવથી મુનિએ તેમને ફરી જીવિત કર્યા. તેની સામે અહીં આ મહાકુંડ છે—નિર્મળ અને પાપનાશક.

Word by Word

• विद्यायाः: of (his) knowledge
• विद्यायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

• प्रभावेन: by the power
• प्रभावेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• जीवयामास: revived / brought to life
• जीवयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद, णिच् (causative sense: to make live)

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन, सर्वनाम

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तस्य: of that / his
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन, सर्वनाम

• अग्रे: in front (of)
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (अव्ययीभावार्थे: in front)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन, सर्वनाम

• महाकुण्डम्: a great pond
• महाकुण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारय-समास (महৎ कुण्डम्)

• निर्मलम्: pure
• निर्मलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण

• पापनाशनम्: destroyer of sins
• पापनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पापस्य नाशनम्)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpasattama (unnamed king)

Visual Art Cues

Scene: Śukra, empowered by Śiva’s vidyā, revives fallen Dānavas; in the foreground shines Mahākuṇḍa—clear, luminous water with lotus blooms—proclaimed sin-destroying.

Characters & Entities

• Śukra (as muni in context)
• Mahākuṇḍa
• Vidyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred knowledge and sacred geography work together: vidyā revives bodies, while tīrtha purifies karma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahākuṇḍa—described as nirmala (pure) and pāpa-nāśana (sin-destroying).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly introduces the tīrtha; the next verse specifies snāna (bathing) and śrāddha as key acts.