Adhyaya 86

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यापि च तत्रास्ति सप्तविंशतिका तथा । नक्षत्रैः स्थापिता देवी वांछितस्य प्रदायिनी

સૂતજી બોલ્યા—ત્યાં નક્ષત્રો દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત ‘સપ્તવિંશતિકા’ નામની બીજી એક દેવી પણ છે, જે ભક્તની ઇચ્છિત કામના પૂર્ણ કરે છે।

Verse 2

दक्षस्य तनया पूर्वं सप्तविंशतिसंख्यया । उद्वाहिता हि सोमेन पूर्वं ब्राह्मणसत्तमाः

હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠો, પૂર્વકાળે દક્ષની પુત્રીઓ—સત્તાવીસ સંખ્યામાં—સોમ (ચંદ્રદેવ) સાથે વિવાહિત કરવામાં આવી હતી।

Verse 3

तासां मध्ये ऽभवच्चैका रोहिणी तस्य वल्लभा । प्राणेभ्योऽपि सदासक्तस्तया सार्धं स तिष्ठति

તેમામાં રોહિણી નામની એક જ તેની પ્રિયતમ બની. તે પોતાના પ્રાણોથી પણ વધુ તેના પ્રત્યે આસક્ત રહી સદા તેની સાથે જ રહેતો હતો।

Verse 4

ततो दौर्भाग्यसंतप्ताः सर्वा स्ता दक्षकन्यकाः । वैराग्यं परमं गत्वा क्षेत्रेऽस्मिंस्तपसि स्थिताः

પછી દુર્ભાગ્યથી દગ્ધ થયેલી તે સર્વ દક્ષકન્યાઓ પરમ વૈરાગ્યને પામી આ પવિત્ર ક્ષેત્રમાં તપસ્યામાં સ્થિત થઈ.

Verse 5

संस्थाप्य देवतां दुर्गां श्रद्धया परया युताः । बलिपूजोपहारैस्तां पूजयंत्यः सुरेश्वरीम्

તેમણે પરમ શ્રદ્ધાથી દેવી દુર્ગાની પ્રતિષ્ઠા કરી અને બલિ, પૂજા તથા ઉપહારોથી તે સুরેશ્વરીની આરાધના કરી।

Verse 6

ततः कालेन महता तासां सा तुष्टिमभ्यगात् । अब्रवीच्च प्रतुष्टोऽहं वरं दास्यामि पुत्रिकाः

ઘણો સમય ગયા પછી દેવી તેમની ઉપર પ્રસન્ન થઈ અને બોલી—“હું સંપૂર્ણ સંતોષમાં છું; પુત્રિકાઓ, હું તમને વરદાન આપું છું।”

Verse 7

तस्मात्तत्प्रार्थ्यतां चित्ते यद्युष्माकं व्यवस्थितम् । सर्वं दास्याम्यसंदिग्धं यद्युष्माकं हृदि स्थितम्

અતએવ તમારા ચિત્તમાં જે દૃઢ રીતે નિશ્ચિત છે તે માગો. તમારા હૃદયમાં જે સ્થિત છે તે સર્વ હું નિઃસંદેહ આપું છું।

Verse 8

ततः प्रोचुश्च ताः सर्वाः प्रसादात्तव वांछितम् । अस्माकं विद्यते देवि यावत्त्रैलोक्यसंस्थितम्

પછી તેઓ સૌ બોલ્યા—“દેવી, તમારા પ્રસાદથી અમારી ઇચ્છિત કામના ત્રિલોક સ્થિર રહે ત્યાં સુધી અસ્તિત્વમાં રહે।”

Verse 9

एकं पत्युः सुखं मुक्त्वा यत्सौभाग्यसमुद्भवम् । तस्मात्तद्देहि चास्माकं यदि तुष्टासि चंडिके

પતિના સૌભાગ્યથી ઉપજતું જે એકમાત્ર સુખ છે તે સિવાય અમે બધાથી વંચિત છીએ. તેથી, હે ચંડિકે, તમે પ્રસન્ન હો તો એ જ અમને આપો।

Verse 10

वयं दौर्भाग्यदोषेण सर्वाः क्लेशं परं गताः । न शक्नुमः प्रियान्प्राणान्देहे धर्तुं कथंचन

દુર્ભાગ્યના દોષથી અમે સૌ પરમ ક્લેશમાં પડી ગયા છીએ; કોઈ રીતે પણ પ્રિય પ્રાણને દેહમાં ધારણ કરી શકતા નથી।

Verse 11

श्रीदेव्युवाच । अद्यप्रभृति युष्माकं सौभाग्यं पतिसंभवम् । मत्प्रसादादसंदिग्धं भविष्यति सुखोदयम्

શ્રીદેવીએ કહ્યું—આજથી તમારું પતિજન્ય સૌભાગ્ય મારી કૃપાથી નિઃસંદેહ સુખોદયનું કારણ બનશે.

Verse 12

अन्यापि या पतित्यक्ता स्त्री मामत्र स्थितां सदा । पूजयिष्यति सद्भक्तया चतुर्दश्यामुपोषिता

પતિએ ત્યજી દીધી હોય એવી સ્ત્રી પણ ચતુર્દશીએ ઉપવાસ કરીને અહીં સદા સ્થિત મને સદ્ભક્તિથી પૂજે તો તે મારી કૃપા પામશે.

Verse 13

सा भविष्यति सौभाग्ययु्क्ता पुत्रवती सती । यावत्संवत्सरं तावदेकभक्तपरायणा

તે સૌભાગ્યવતી, પુત્રવતી અને સતી બનશે; અને એક વર્ષ સુધી એકભક્ત વ્રતમાં એકનિષ્ઠ રહેશે.

Verse 14

अक्षारलवणाशा या नारी मां पूजयिष्यति । न तस्याः पतिजं दुःखं दौर्भाग्यं वा भविष्यति

જે સ્ત્રી ક્ષાર અને લવણનો ત્યાગ કરીને મારી પૂજા કરશે, તેને પતિજન્ય દુઃખ કે દુર્ભાગ્ય નહીં થાય.

Verse 15

आश्विनस्य सिते पक्षे संप्राप्ते नवमीदिने । उपवासपरा या मां निशीथे पूजयिष्यति । तस्याः सौभाग्यमत्युग्रं सर्वदा वै भविष्यति

આશ્વિનના શુક્લ પક્ષમાં નવમી તિથિ આવે ત્યારે જે સ્ત્રી ઉપવાસપરાયણ બની નિશીથકાળે મારી પૂજા કરશે, તેનું સૌભાગ્ય સદા અત્યંત પ્રબળ રહેશે.

Verse 16

एवमुक्त्वा तु सा देवी विरराम द्विजोत्तमाः । ताश्च सर्वाः सुसंहृष्टा जग्मुर्दक्षस्य मंदिरम्

એમ કહી તે દેવી મૌન થઈ ગઈ, હે દ્વિજોત્તમ. અને તે સર્વ સ્ત્રીઓ અતિ હર્ષિત થઈ દક્ષના મહેલે ગઈ.

Verse 17

एतस्मिन्नंतरे दक्ष आहूतः शूलपाणिना । प्रोक्तः कस्मात्त्वया चन्द्रो यक्ष्मणा संनियोजितः । तदयुक्तं कृतं दक्ष जामाताऽयं यतस्तव

એ દરમ્યાન શૂલપાણિ (શિવ) એ દક્ષને બોલાવી કહ્યું—“તમે ચંદ્રને યક્ષ્મા (ક્ષય)થી કેમ પીડાવ્યો? હે દક્ષ, આ અયોગ્ય છે; કારણ કે તે તમારો જમાઈ છે.”

Verse 18

दक्ष उवाच । अनेन तनया मह्यमष्टाविंशतिसंख्यया । ऊढा अखण्डचारित्रास्तास्त्यक्ता दोषवर्जिताः । मुक्त्वैकां रोहिणीं देव निषिद्धेन मयाऽसकृत्

દક્ષ બોલ્યો—“હે દેવ, તેણે મારી અઠ્ઠાવીસ પુત્રીઓ સાથે વિવાહ કર્યો; તેઓ નિર્દોષ અને અખંડ ચારિત્ર્યવાળી હોવા છતાં તેણે તેમને ત્યજી દીધી. માત્ર એક રોહિણીને છોડીને—જ્યારે મેં વારંવાર મનાઈ કરી હતી.”

Verse 19

ततो मयाऽतिकोपेन नियुक्तो राजयक्ष्मणा । असत्यजल्पको मन्दः कामदेववशं गतः

તેથી મેં અતિ ક્રોધમાં તેને રાજયક્ષ્મા (ક્ષય)થી પીડિત કર્યો. તે મંદબુદ્ધિ, અસત્ય બોલનાર, કામદેવના વશમાં ગયો હતો.

Verse 20

श्रीभगवानुवाच । अद्यप्रभृति सर्वासां समं स प्रचरिष्यति । मद्वाक्यान्नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

શ્રીભગવાન બોલ્યા—“આજથી તે સર્વે પ્રત્યે સમાન રીતે વર્તશે. મારા વચનથી અહીં કોઈ સંશય નથી; મેં કહેલું સત્ય છે.”

Verse 21

त्वयापि यद्वचः प्रोक्तमसत्यं स्यान्न तत्क्वचित् । तस्मादेष क्षयं पक्षं वृद्धिं पक्षं प्रयास्यति

તમે કહેલું વચન પણ ક્યારેય અસત્ય નહીં બને. તેથી તે કૃષ્ણપક્ષ અને શુક્લપક્ષ—બન્ને પક્ષમાંથી પસાર થશે.

Verse 22

दक्षोऽपि बाढमित्येव तत्प्रोक्त्वा च ययौ गृहम् । चंद्रस्तु दक्षकन्यास्ताः समं पश्यति सर्वदा

દક્ષે પણ માત્ર “તથાસ્તુ” કહી તેમ જ બોલીને ઘેર પાછો ગયો. ત્યારબાદ ચંદ્રે દક્ષની પુત્રીઓને હંમેશા સમદૃષ્ટિથી જોયા.

Verse 23

गच्छमानः क्षयं पक्षं वृद्धिं पक्षं च सद्द्विजाः । सापि देवी ततः प्रोक्ता सप्तविंशतिका क्षितौ । सर्वसौभाग्यदा स्त्रीणां तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिता

હે સદ્દ્વિજોઃ તે કૃષ્ણપક્ષ અને શુક્લપક્ષમાંથી પસાર થાય છે; તેથી તે દેવી પૃથ્વી પર ‘સપ્તવિંશતિકા’ (સત્તાવીસ) તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. તે ક્ષેત્રમાં સ્થિત રહી સ્ત્રીઓને સર્વ સૌભાગ્ય આપે છે.

Verse 24

यश्चैतत्पुरतस्तस्याः संप्राप्ते चाष्टमीदिने । शुचिर्भूत्वा पठेद्भक्त्या स सौभाग्यमवाप्नुयात्

અષ્ટમી દિવસે શુચિ બની તે દેવીના સમક્ષ ભક્તિપૂર્વક આ પાઠ કરે, તે સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત કરે.