Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

देवानां दानवानां च मुनीनां च विशेषतः । साकाराणि सुतेजांसि नानाप्रासादभोजि च

Transliteration

devānāṃ dānavānāṃ ca munīnāṃ ca viśeṣataḥ | sākārāṇi sutejāṃsi nānāprāsādabhoji ca

Translation

ત્યાં વિશેષ કરીને દેવો, દાનવો અને મુનિઓનાં સાકાર, અતિ તેજસ્વી દિવ્ય પ્રકટ સ્વરૂપો છે, જે નાનાવિધ પ્રાસાદસદૃશ દેવાલયોથી યુક્ત છે।

Word by Word

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• दानवानाम्: of the demons (Dānavas)
• दानवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• मुनीनाम्: of sages
• मुनीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Viśeṣaṇa (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• साकाराणि: having form, embodied
• साकाराणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: साकार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• सुतेजांसि: very radiant
• सुतेजांसि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग/पूर्वपद) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारयः (सुतेजांसि = सूनि तेजांसि)

• नाना: various
• नाना: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिकवत्)
• Form: विशेषणार्थक-अव्यय (indeclinable used adjectivally: 'various')

• प्रासाद: palace, temple-building
• प्रासाद: Upapada relation (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)

• भोजि: enjoying, partaking
• भोजि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुज् (धातु) → भोजिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (णिनि/इन्-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग); अर्थः 'भुञ्जानः/सेवमानः'

• नानाप्रासादभोजि: enjoying various palaces/temples
• नानाप्रासादभोजि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय) + प्रासाद (प्रातिपदिक) + भोजिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (समूहवाचि/बहुवचनप्रयोग); तत्पुरुषः (नानाप्रासादान् भोजि)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

Speaker

Contextual narrator within the pilgrimage account (likely interlocutors speaking to Mādhava/Śrī Kṛṣṇa in this passage)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A panoramic sacred complex: multiple small prāsādas and niches, each glowing with a distinct presence—devas with luminous halos, ṛṣis in ascetic radiance, and dānavas rendered as powerful but restrained guardians—unified by the sanctity of the kṣetra.

Characters & Entities

• Devas
• Dānavas
• Munis

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is portrayed as a living sacred realm where divine and sage-like presences become tangible, inspiring faith and reverence toward holy places.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse praises a certain supremely radiant kṣetra within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya context (the specific place-name is clarified in adjacent verses of the chapter).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed in this verse; it sets the sacred atmosphere by describing embodied, radiant presences and shrine-filled terrain.