Adhyaya 40

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेषा भवता प्रोक्ता ब्राह्मी तत्र महाशिला । मोक्षदा सर्वजंतूनां तथा पातकनाशिनी

ઋષિઓએ કહ્યું—આપે વર્ણવેલી ત્યાંની ‘બ્રાહ્મી’ મહાશિલા સર્વ જીવોને મોક્ષ કેવી રીતે આપે છે અને પાપોનો નાશ કેવી રીતે કરે છે?

Verse 2

सा कथं स्थापिता तत्र किंप्रभावा च सूतज । एतन्नो ब्रूहि निःशेषं न हि तृप्यामहे वयम्

હે સૂતપુત્ર! તે ત્યાં કેવી રીતે સ્થાપિત થઈ અને તેનો પ્રભાવ શું છે? આ બધું અમને નિઃશેષ કહો; અમે હજી તૃપ્ત થયા નથી.

Verse 3

सूत उवाच । ब्रह्मलोकनिविष्टस्य ब्रह्मणोऽ व्यक्तजन्मनः । पुराऽभून्महती चिन्ता तीर्थयात्रासमुद्भवा

સૂતે કહ્યું—પ્રાચીન કાળે બ્રહ્મલોકમાં નિવાસ કરનાર, અવ્યક્ત જન્મવાળા બ્રહ્માને તીર્થયાત્રાના વિષયથી ઉદ્ભવેલી એક મહાન ચિંતા થઈ।

Verse 4

सर्वेषामेव देवानां संति तीर्थानि भूतले । मुक्त्वा मां तन्मया कार्यं तीर्थमेकं धरातले

(તેમણે વિચાર્યું:) “પૃથ્વી પર સર્વ દેવોના તીર્થો છે; માત્ર હું વંચિત છું. તેથી ધરતી પર મને સમર્પિત એક તીર્થ સ્થાપવું જોઈએ.”

Verse 5

यत्र त्रिकालमासाद्य कर्म संध्यासमुद्भवम् । मर्त्यलोकं समासाद्य करोमि तदनंतरम्

ત્યાં ત્રિકાલ-સંધિ સમયે હું તે સ્થાને પહોંચી સંધ્યાથી ઉત્પન્ન કર્મો (સંધ્યાવંદન વગેરે) કરું; ત્યારબાદ મર્ત્યલોકમાં આવી યથોચિત આચરણ કરું।

Verse 6

तथान्यदपि यत्किञ्चित्कर्म धर्म्यं हितावहम् । तत्करोमि यथान्येऽपि चक्रुर्देवाः शिवादयः

એ જ રીતે, જે કંઈ અન્ય ધર્મ્ય અને હિતાવહ કર્મ હોય, તે પણ હું કરીશ—જેમ શિવ વગેરે દેવોએ કર્યું છે।

Verse 7

न स्वर्गेऽस्ति हि कृत्यानामधिकारोऽत्र कश्चन । शुभानां कर्मणामेव केवलं भुज्यते फलम्

કારણ કે સ્વર્ગમાં કર્મ કરવા માટે કોઈ અધિકાર કે અવકાશ નથી; ત્યાં માત્ર પૂર્વે કરેલા શુભ કર્મોના ફળનો જ ભોગ થાય છે।

Verse 8

तस्माद्यत्र धरापृष्ठे शिलेयं निपतिष्यति । त्रिसंध्यं तत्र गन्तव्यमनुष्ठानार्थमेव हि

અતએવ ધરાપૃષ્ઠ પર જ્યાં આ શિલા પડશે, ત્યાં ત્રિસંધ્યા સમયે અવશ્ય જવું જોઈએ—માત્ર અનુષ્ઠાન માટે જ।

Verse 9

एवमुक्त्वा सुविस्तीर्णां शिलां तामा सनोद्भवाम् । प्रचिक्षेप धरापृष्ठं समुद्दिश्य पितामहः

આવું કહી પિતામહ બ્રહ્માએ સના-ઉદભવા, વિશાળ અને સુવિસ્તીર્ણ તે શિલાને તેના નિર્ધારિત લક્ષ્યને ઉદ્દેશીને ધરાપૃષ્ઠ તરફ પ્રક્ષેપિત કરી।

Verse 10

अथ सा पतिता भूमौ सर्वरत्नमयी शिला । चमत्कारपुरे क्षेत्रे सर्वक्षेत्रमहोदये

ત્યારે સર્વરત્નમયી તે શિલા ધરતી પર પડી—ચમત્કારપુરના પવિત્ર ક્ષેત્રમાં, જે સર્વ ક્ષેત્રોમાં મહોદયરૂપે તેજસ્વી છે।

Verse 11

तत आगत्य लोकेशः स्वयमेव धरातलम् । तत्क्षेत्रं वीक्षयामास व्याप्तं तीर्थैः समन्ततः

પછી લોકેશ સ્વયં ધરાતલ પર આવી, ચારેય તરફથી તીર્થોથી વ્યાપ્ત તે ક્ષેત્રને નિહાળ્યું।

Verse 12

ततः पुण्यतमे देशे दृष्ट्वा तां समुपस्थिताम् । शिलामानंदमापन्नः प्रोवाच तदनन्तरम्

પછી અતિ પવિત્ર દેશમાં સામે આવેલી તે શિલાને જોઈ તે આનંદથી ભરાઈ ગયો અને તરત પછી બોલ્યો।

Verse 14

सलिलेन विना यस्मान्न क्रिया संप्रवर्तते । तस्मादत्र मया कार्यः शुचितोयो महाह्रदः

કારણ કે જળ વિના કોઈ ધર્મક્રિયા પ્રવર્તતી નથી; તેથી અહીં મને શુદ્ધ જળથી ભરેલો એક મહાહ્રદ રચવો જોઈએ।

Verse 15

ततः संचिंतयामास स्वसुतां च सरस्वतीम् । जन संस्पर्शभीत्या च पातालतलवाहिनीम्

પછી તેણે પોતાની પુત્રી સરસ્વતીનું ચિંતન કર્યું—જે માનવસ્પર્શના ભયથી પાતાળતલોમાં વહેતી રહે છે।

Verse 16

अथ भूमितलं भित्त्वा प्रादुर्भूता महानदी । तां शिलाममलैस्तोयैः क्षालयन्ती समंततः

ત્યારે ભૂમિતલને ભેદીને મહાનદી પ્રગટ થઈ અને નિર્મળ જળથી તે શિલાને સર્વ બાજુથી ધોઈ રહી હતી।

Verse 18

ब्रह्मोवाच । त्वयात्रैव सदा स्थेयं शिलायां मम संनिधौ । संध्यात्रयेऽपि त्वत्तोयैर्येन कृत्यं करोम्यहम्

બ્રહ્માએ કહ્યું—તું અહીં જ સદા, આ શિલા પર, મારા સાન્નિધ્યમાં નિવાસ કર; કારણ કે ત્રિસંધ્યાએ પણ હું તારા જળથી નિત્યકર્મ કરું છું।

Verse 19

तथा ये मानवाः स्नानं करिष्यंति जले तव । ते यास्यंति परां सिद्धिं दुर्लभां देवा मानुषैः

એ જ રીતે જે મનુષ્યો તારા જળમાં સ્નાન કરશે, તેઓ દેવો અને મનુષ્યોને પણ દુર્લભ એવી પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરશે।

Verse 20

सरस्वत्युवाच । अहं कन्या सुरश्रेष्ठ पातालतलवाहिनी । जनस्पर्शभयाद्भीता नागच्छामि महीतले

સરಸ್ವતીએ કહ્યું—હે સૂરશ્રેષ્ઠ, હું કન્યા છું અને પાતાળતલમાં વહેતી છું; જનસ્પર્શના ભયથી હું ભૂમિતલ પર આવતી નથી।

Verse 21

तवादेशोऽन्यथा नैव मया कार्यः कथंचन । एवं मत्वा सुरश्रेष्ठ यद्युक्तं तत्समाचर

તમારી આજ્ઞા હું કોઈ રીતે પણ અન્યથા કરી શકતી નથી; આ જાણીને, હે સૂરશ્રેષ્ઠ, જે યોગ્ય હોય તે જ આચરો।

Verse 22

ब्रह्मोवाच । तवार्थे कल्पयिष्यामि स्थानेऽत्रैव महाह्रदम् । अगम्यं सर्वमर्त्यानां तत्र त्वं स्थातुमर्हसि

બ્રહ્માએ કહ્યું—તારા હિતાર્થે હું આ જ સ્થાને એક મહાહ્રદ રચીશ; તે સર્વ મર્ત્યોને અગમ્ય રહેશે. તું ત્યાં નિવાસ કરવો યોગ્ય છે.

Verse 23

एवमुक्त्वा स देवेशश्चखान च महाह्रदम् । ततः सरस्वती तत्र स्वस्थानमकरो दथ

એમ કહી દેવેશ્વરે તે મહાહ્રદ ખોદી બનાવ્યો. ત્યારબાદ સરસ્વતીએ ત્યાં જ પોતાનું નિવાસસ્થાન સ્થાપ્યું.

Verse 24

ततो दृष्टिविषान्सर्पानादिदेश पितामहः । युष्माभिः सर्वदा स्थेयं ह्रदेस्मिञ्छासनान्मम

પછી પિતામહે દૃષ્ટિવિષધર સર્પોને આજ્ઞા આપી—‘મારા શાસનથી તમે સદા આ હ્રદમાં જ રહો.’

Verse 25

यथा सरस्वतीं मर्त्या न स्पृशंति कथंचन । भवद्भिः सर्वथा कार्यं तथा पन्नगसत्तमाः

‘જેથી મર્ત્યો કોઈ રીતે પણ સરસ્વતીને સ્પર્શ ન કરી શકે—હે પન્નગશ્રેષ્ઠો, તમે સર્વ રીતે તેમ જ કરશો.’

Verse 26

सूत उवाच । एवं ब्रह्मा व्यवस्थाप्य तत्र क्षेत्रे सरस्वतीम् । तां च चित्रशिलां मध्ये ब्रह्मलोकं जगाम ह

સૂતએ કહ્યું—આ રીતે બ્રહ્માએ તે ક્ષેત્રમાં સરસ્વતીને વિધિપૂર્વક સ્થાપી, અને તેને ચિત્રશિલાના મધ્યમાં રાખીને બ્રહ્મલોકમાં પ્રસ્થાન કર્યું.

Verse 27

अथ मंकणकोनाम महर्षिः संशितव्रतः । क्षेत्रे तत्र समायातो विषविद्याविचक्षणः

ત્યારે મંકણક નામના મહર્ષિ—દૃઢ વ્રતવાળા અને વિષવિદ્યામાં નિપુણ—તે પવિત્ર ક્ષેત્રમાં આવી પહોંચ્યા।

Verse 28

सक्रमाद्भ्रममाणस्तु तस्मिन्सर्पाभिरक्षिते । तं मुनिं वेष्टयामासुर्बबन्धुश्चैव पाशकैः

પરંતુ તે સર્પોથી રક્ષિત સ્થાનમાં પગ મૂકીને ફરવા લાગ્યા ત્યારે, તે નાગોએ મુનિને વળી લઈને જાણે પાશોથી બાંધી દીધા।

Verse 29

सोऽपि विद्याबलात्सर्पान्निर्विषांस्तांश्चकारह । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कृत्वा च पितृतर्पणम् । निष्क्रांतः सलिलात्तस्मात्कृतकृत्यो मुदान्वितः

તેમણે પણ વિદ્યાબળથી તે સર્પોને નિર્વિષ કરી દીધા. પછી ત્યાં સ્નાન કરીને શુદ્ધ બની, પિતૃતર્પણ કરી, તે જળમાંથી બહાર આવ્યા—કૃતકૃત્ય અને આનંદથી ભરપૂર।

Verse 30

ततश्चक्रे मुनिर्यावत्सम्यक्कुशपरिग्रहम् । दर्भाग्रेणास्य हस्ताग्रं पाटितं तावदेव हि

પછી મુનિ યથાવિધી કુશનું ગ્રહણ કરવા લાગ્યા; પરંતુ એ જ ક્ષણે દર્ભના તીક્ષ્ણ અગ્રથી તેમના હાથનો અગ્રભાગ કપાઈ ગયો।

Verse 31

अथ तस्मात्क्षताज्जातस्तस्य शाकरसो महान् । तं दृष्ट्वा स विशेषेण हर्षितो विस्मयान्वितः

ત્યારે તે ઘાવમાંથી તેમના શરીરમાંથી મહાન શર્કરારસ જેવો પ્રવાહ નીકળ્યો. તે જોઈ તેઓ વિશેષ હર્ષિત અને વિસ્મયથી ભરાઈ ગયા।

Verse 32

सिद्धोऽहमिति विज्ञाय नृत्यं चक्रे ततः परम् । ब्राह्मीं शिलां समारुह्य आनंदाश्रुपरिप्लुतः

“હું સિદ્ધ થયો છું” એમ જાણી તેણે ત્યાર પછી નૃત્ય આરંભ્યું. બ્રાહ્મી શિલા પર આરોહણ કરીને તે આનંદના અશ્રુઓથી ભીંજાઈ ગયો.

Verse 33

अथैवं नृत्यमानस्य मुनेस्तस्य महात्मनः । लास्यं चक्रे ततः सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्

આ રીતે નૃત્ય કરતા તે મહાત્મા મુનિને જોઈ, ત્યારે સમગ્ર જગત—સ્થાવર અને જંગમ—પણ તેની સાથે લાસ્ય કરવા લાગ્યું.

Verse 34

चमत्कारपुरं कृत्स्नं भग्नं नष्टा द्विजोत्तमाः । प्रासादैर्ध्वंसितैस्तत्र हाहाकारो महानभूत्

સમગ્ર ચમત્કારપુર ભંગાઈ ગયું; શ્રેષ્ઠ દ્વિજગણ નષ્ટ થયા. ત્યાં પ્રાસાદો ધરાશાયી થતાં મહાન હાહાકાર ઊઠ્યો.

Verse 35

ततो देवगणाः सर्वे तद्दृष्ट्वा तस्य चेष्टितम् । लास्यस्य वारणार्थाय प्रोचुर्वृषभवाहनम्

પછી સર્વ દેવગણોએ તેની તે ચેષ્ટા જોઈ, લાસ્ય રોકવા માટે વૃષભવાહન પ્રભુને સંબોધ્યા.

Verse 36

अनेन नृत्यमानेन जगत्स्थावरजंगमम् । नृत्यं करोति देवेश तस्माद्गत्वा निवारय

“આના નૃત્ય કરવાથી સમગ્ર જગત—સ્થાવર અને જંગમ—નૃત્ય કરવા લાગ્યું છે. તેથી, હે દેવેશ, તમે જઈને તેને રોકો.”

Verse 37

नान्यः शक्तः सुरश्रेष्ठ मुनिमेनं कथंचन । निषेधयितुमीशान ततः कुरु जगद्धितम्

હે સુરશ્રેષ્ઠ! આ મુનિને કોઈ પણ રીતે રોકવા બીજો કોઈ સમર્થ નથી. તેથી હે ઈશાન, જગતના હિત માટે તમે જ કાર્ય કરો.

Verse 38

अथ तेषां वचः श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः । कृत्वा रूपं द्विजेंद्रस्य तत्सकाशमुपाद्रवत्

તેમના વચન સાંભળી વೃಷભધ્વજ ભગવાને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કર્યું અને તરત જ તેની પાસે દોડી ગયા.

Verse 39

अब्रवीच्च मुने कस्मात्त्वयैतन्नृत्यतेऽधुना । तस्मात्कार्यं वदाशु त्वं परं कौतूहलं हि नः

અને તેમણે કહ્યું—હે મુને! તું અત્યારે આ રીતે કેમ નૃત્ય કરે છે? કારણ ત્વરિત કહો; અમને મહાન કૌતૂહલ છે.

Verse 40

एवमुक्तः स विप्रेंद्रः शंकरेण द्विजोत्तमाः । हस्तं संदर्शयामास तस्य शाकरसान्वितम्

શંકરે એમ કહ્યે પછી તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે પોતાનો હાથ દર્શાવ્યો; તે અદ્ભુત ‘શાકરસ’થી યુક્ત હતો.

Verse 41

किं नपश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकरसो महान् । संजातः क्षतवक्त्रेण तस्मात्सिद्धिरुपस्थिता

હે બ્રાહ્મણ! તને દેખાતું નથી શું? મારા હાથમાંથી મહાન ‘શાકરસ’ ઉત્પન્ન થયો છે—મુખ上的 ઘાવથી; તેથી મને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ છે.

Verse 42

एतस्मात्कारणाद्विप्र नृत्यमेतत्करोम्यहम् । आनंदं परमं प्राप्य सिद्धिजं सिद्धसत्तम

આ કારણથી, હે વિપ્ર, હું આ નૃત્ય કરું છું; સિદ્ધિજન્ય પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કરીને, હે સિદ્ધસત્તમ।

Verse 43

एवं तु वदतस्तस्य भगवान्वृषभध्वजः । अंगुष्ठं ताडयामास स्वांगुल्यग्रेण तत्क्षणात्

તે એમ બોલતો હતો ત્યારે, વૃષભધ્વજ ભગવાને તે જ ક્ષણે પોતાની આંગળીના અગ્રભાગથી પોતાના અંગૂઠાને ટપકાવ્યો/આઘાત કર્યો।

Verse 44

निश्चक्राम ततो भस्म हिमस्फटिकसंनिभम् । क्षताग्रात्सहसा तस्य महाविस्मयकारकम्

પછી તેના ઘાવ/ચિહ્નના અગ્રભાગમાંથી અચાનક હિમ-સ્ફટિક સમાન ધવળ ભસ્મ બહાર નીકળી, જે મહા આશ્ચર્યનું કારણ બન્યું।

Verse 45

ततः प्रोवाच तं विप्रं स देवो द्विजसत्तमाः । यस्यांगुष्ठाग्रतो मह्यं निष्क्रांतं भस्म पांडुरम्

પછી તે દેવે તે વિપ્રને કહ્યું—“હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, મારા અંગૂઠાના અગ્રભાગમાંથી પાંડુર (ધવળ) ભસ્મ નીકળ્યું છે.”

Verse 46

तथाप्यहं मुनिश्रेष्ठ न नृत्यं कर्तुमुत्सहे । त्वं पुनर्नृत्यसे कस्मादपि शाकरसेक्षणात्

તથાપિ, હે મુનિશ્રેષ્ઠ, મને નૃત્ય કરવા ઉત્સાહ નથી; તો તું માત્ર શાકરસ જોઈને જ કેમ નાચે છે?”

Verse 47

विरामं कुरु तस्मात्त्वं नृत्यादस्माद्विगर्हितात् । तपः क्षरति विप्रेन्द्र नृत्यगीताद्द्विजन्मनः

અતએવ તું આ નિંદિત નૃત્યથી વિરામ કર. હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, દ્વિજનું તપ નૃત્ય અને ગીતથી ક્ષીણ થાય છે.

Verse 49

अब्रवीत्त्वामहं मन्ये नान्यं देवान्महेश्वरात् । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा न स्यात्तपःक्षतिः

તે બોલ્યો—મહેશ્વરથી ઊંચો બીજો કોઈ દેવ નથી એમ હું માનું છું. તેથી મારા પર પ્રસાદ કરો, જેથી મારા તપને ક્ષતિ ન થાય.

Verse 50

श्रीभगवानुवाच । तपस्ते मत्प्रसादेन वृद्धिं शस्यति नित्यशः । स्थानेऽत्र भवता सार्धमहं स्थास्यामि सर्वदा

ભગવાને કહ્યું—મારા પ્રસાદથી તારો તપ સદૈવ વૃદ્ધિ પામશે અને ફળ આપશે. અને આ જ સ્થાને તારી સાથે હું હંમેશા નિવાસ કરીશ.

Verse 51

आनन्दितेन भवता प्रार्थितोऽहं यतो मुने । आनन्देश्वरसंज्ञस्तु ख्यातिं यास्यामि भूतले । एतत्पुरं च मे नाम्ना आनन्दाख्यं भविष्यति

હે મુનિ, આનંદિત ભાવથી તું મને પ્રાર્થ્યો છે; તેથી હું ભૂતલ પર ‘આનંદેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ થાઈશ. અને આ નગર પણ મારા નામથી ‘આનંદા’ કહેવાશે.

Verse 52

एवमुक्त्वा महादेवो गतश्चादर्शनं ततः । सोऽपि मंकणकस्तत्र तपस्तेपे मुनीश्वरः

આવું કહી મહાદેવ ત્યારબાદ અદૃશ્ય થઈ ગયા. અને ત્યાં મુનીશ્વર મંકણકે તપશ્ચર્યા ચાલુ રાખી.

Verse 54

तस्मात्कुरु प्रसादं नो यथा स्याद्दारुणं विषम् । नो चेद्वयं गमिष्यामः सर्वलोक पराभवम्

અતએવ અમારે ઉપર પ્રસાદ કરો, જેથી ભયંકર વિષ ઉત્પન્ન ન થાય. નહિતર અમે સર્વ લોકોએ સામે પરાભવ પામી વિનાશને પામશું.

Verse 55

मंकणक उवाच । अनृतं न मया प्रोक्तं स्वैरेणापि कदाचन । तस्मादेवंविधाः सर्वे जलसर्पा भविष्यथ

મંકણક બોલ્યા—મેં ક્યારેય, સ્વેચ્છામાં પણ કે બેદરકારીમાં પણ, અસત્ય કહ્યું નથી. તેથી તમે બધા આ જ પ્રકારના જળ-સર્પ બનશો.

Verse 56

सूत उवाच । ततःप्रभृति संजाता जलसर्पा महीतले । तद्वद्रूपा द्विजिह्वाश्च केवलं विषवर्जिताः

સૂત બોલ્યા—ત્યાંથી પૃથ્વી પર જળ-સર્પો ઉત્પન્ન થયા; તેઓ એ જ રૂપના, દ્વિજિહ્વા, પરંતુ સંપૂર્ણ વિષરહિત હતા.

Verse 57

अथ तस्मिन्ह्रदे मर्त्याः स्नात्वा सारस्वते शुभे । स्पृष्ट्वा चित्रशिलां तां च प्रयांति परमां गतिम्

પછી તે સરોવરમાં મનુષ્યો શુભ સારસ્વત જળમાં સ્નાન કરીને અને તે ચિત્રશિલાને સ્પર્શ કરીને પરમ ગતિને પામે છે.

Verse 58

अथ भीतः सहस्राक्षो गत्वा देवं पितामहम् । यमेन सहितस्तूर्णं प्रोवाचेदं वचस्तदा

ત્યારે ભયભીત સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) ઝડપથી દેવ પિતામહ (બ્રહ્મા) પાસે ગયો; અને યમ સાથે મળીને ત્યારે આ વચન બોલ્યો.

Verse 59

त्वत्प्रसादात्समुद्वीक्ष्य गच्छंति मनुजा दिवम् । पितामह महातीर्थं यत्त्वया विहितं क्षितौ । सारस्वतं नरास्तत्र स्नात्वा यांति त्रिविष्टपम्

તમારા પ્રસાદથી તેનું દર્શન કરતાં જ મનુષ્યો સ્વર્ગે જાય છે. હે પિતામહ! પૃથ્વી પર આપ દ્વારા સ્થાપિત તે મહાતીર્થ ‘સારસ્વત’ છે; ત્યાં સ્નાન કરનાર નરો ત્રિવિષ્ટપ (સ્વર્ગલોક) પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 60

अपि पापसमाचाराः सर्वधर्मबहिष्कृताः । तत्र स्नात्वा शिलां स्पृष्ट्वा तदैवायांति सद्गतिम्

પાપાચાર કરનાર અને સર્વ ધર્મકર્મોથી બહિષ્કૃત હોય તેવા લોકો પણ—ત્યાં સ્નાન કરીને તે પાવન શિલાને સ્પર્શ કરતાં જ તત્કાળ સદ્ગતિ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 61

यम उवाच । अप्रमाणं विभो कर्म संप्रयातं ममोचितम् । शुभाशुभपरिज्ञानं सर्वेषामेव देहिनाम्

યમે કહ્યું—હે પ્રભુ! મને નિર્ધારિત કરેલું કાર્ય હવે અપરિમિત અને અસ્થિર બની ગયું છે; કારણ કે સર્વ દેહધારીઓના શુભ-અશુભ કર્મોનું વિવેચન મને કરવું પડે છે.

Verse 62

तस्मात्त्यज त्वं मां देव यद्वा तत्तीर्थमुत्तमम् । यत्प्रभावाज्जनैर्हीनाः संजाता नरका मम

અતએવ, હે દેવ! તમે મને ત્યજી દો, અથવા તે ઉત્તમ તીર્થને દૂર કરો; કારણ કે તેના પ્રભાવથી મારા નરકો જનવિહોણા થઈ ગયા છે.

Verse 63

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा यमस्य प्रपितामहः । प्राह पार्श्वस्थितं शक्रं तत्तीर्थं नय संक्षयम्

યમના તે વચન સાંભળી પ્રપિતામહે નજીક ઊભેલા શક્રને કહ્યું—“તે તીર્થને વિનાશ તરફ લઈ જા.”

Verse 64

ततः शक्रो ह्रदं गत्वा पूरयामास पांसुभिः । ह्रदं सारस्वतं तं च तां च चित्रशिलां द्विजाः

પછી શક્ર હ્રદ પાસે જઈ તેને ધૂળથી ભરિ દીધું—તે સારસ્વત હ્રદને પણ અને તે અદ્ભુત ચિત્રશિલાને પણ, હે દ્વિજોઃ।

Verse 65

अद्यापि मनुजः सम्यक्त स्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । यः करोति तपश्चर्यां स शीघं सिद्धिमाप्नुयात्

આજ પણ જે મનુષ્ય તે સ્થાને યોગ્ય રીતે સ્થિર રહી તપશ્ચર્યા કરે છે, તે શીઘ્ર સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 66

सोऽपि मंकणकस्तत्र सार्द्धं देवेन शंभुना । तिष्ठत्यद्यापि विप्रेंद्र पूरितं चैव पांसुभिः

હે વિપ્રેન્દ્ર, તે મંકણક પણ આજે ત્યાં દેવ શંભુ સાથે સ્થિત છે, અને તે સ્થાન ધૂળથી ભરેલું જ છે।

Verse 67

लिंगं मंकणकन्यस्तं तत्रास्ति सुमहोदयम् । तत्स्पृष्ट्वा मानवाः पापैर्मुच्यंते द्विजसत्तमाः

હે દ્વિજસત્તમો, ત્યાં મંકણકે સ્થાપિત કરેલું અત્યંત મહિમાવંત લિંગ છે; તેને સ્પર્શ કરતાં મનુષ્યો પાપોથી મુક્ત થાય છે।

Verse 68

माघ शुक्लचतुर्दश्यां यस्तं पूजयते नरः । स पापैरपि संयुक्तः शिवलोके महीयते

માઘ શુક્લ ચતુર્દશીએ જે પુરુષ તે (લિંગ)ની પૂજા કરે છે, તે પાપોથી યુક્ત હોવા છતાં શિવલોકમાં માન પામે છે।

Verse 93

अथ ते पन्नगाः प्रोचुः प्रणिपत्य मुनीश्वरम् । भगवन्निर्विषाः सर्वे वयं हि भवता कृताः

ત્યારે તે નાગોએ મુનિશ્વરને પ્રણામ કરીને કહ્યું— “ભગવન્! આપની કૃપાથી અમે સર્વે વિષમુક્ત બન્યા છીએ.”