Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

अब्रवीत्त्वामहं मन्ये नान्यं देवान्महेश्वरात् । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा न स्यात्तपःक्षतिः

Transliteration

abravīttvāmahaṃ manye nānyaṃ devānmaheśvarāt | tasmātkuru prasādaṃ me yathā na syāttapaḥkṣatiḥ

Translation

તે બોલ્યો—મહેશ્વરથી ઊંચો બીજો કોઈ દેવ નથી એમ હું માનું છું. તેથી મારા પર પ્રસાદ કરો, જેથી મારા તપને ક્ષતિ ન થાય.

Word by Word

• अब्रवीत्: said, spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• मन्ये: I think, I consider
• मन्ये: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• अन्यम्: another (one)
• अन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• देवान्: gods
• देवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन

• महेश्वरात्: than Maheshvara (Shiva)
• महेश्वरात्: Apadana (Standard of comparison/Source)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक; महा + ईश्वर समास)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; कर्मधारय (महान् ईश्वरः)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक-निपात ('therefore')

• कुरु: do, grant
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• प्रसादम्: grace, favor
• प्रसादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• मे: to me / my
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative singular enclitic)

• यथा: so that
• यथा: Prayojana (Purpose marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारार्थक ('so that/as')

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)
• Form: निषेध-निपात

• स्यात्: may be, should occur
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तपःक्षतिः: loss of austerity
• तपःक्षतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपः + क्षति (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तपसः क्षतिः)

Speaker

An unspecified petitioner (contextually the ascetic Mankaṇaka addressing Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānandeśvara-kṣetra (incipient)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sage or brāhmaṇa devotee speaks with folded hands, declaring Maheśvara’s unsurpassed divinity and begging for grace so his tapas remains unharmed.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True austerity is preserved and fulfilled through divine grace (prasāda), especially by taking refuge in Maheśvara.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, the episode leads into the local glorification connected with Ānandeśvara and the surrounding tīrtha setting in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the verse emphasizes prayer for Śiva’s prasāda to prevent loss of tapas.