Adhyaya 196

Verse 1

सूत उवाच । अथ तां यौवनोपेतां स्वसुतां प्रेक्ष्य पार्थिवः । अनौपम्येन रूपेण संयुक्तां वरवर्णिनीम् । आनर्तश्चिन्तयामास कन्यकां प्रददाम्यहम्

સૂતએ કહ્યું—પછી આનર્તના રાજાએ પોતાની યુવાનાવસ્થાને પ્રાપ્ત, અદ્વિતીય રૂપ અને ઉત્તમ વર્ણથી યુક્ત પુત્રીને જોઈ મનમાં વિચાર કર્યો—‘હું આ કન્યાનું વિવાહ કોને કરું?’

Verse 2

अनर्हाय च यो दद्या द्वराय निजकन्यकाम् । कार्यकारणलोभेन नरकं स प्रगच्छति

લાભ કે સ્વાર્થના લોભથી જે પોતાની કન્યાને અયોગ્ય વરને આપે છે, તે નરકને પામે છે।

Verse 3

एवं चिंतयतस्तस्य महान्कालो व्यवस्थितः । न पश्यति च तद्योग्यं कंचिद्वरमनुत्तमम्

આ રીતે વિચાર કરતાં કરતાં તેનો ઘણો સમય વીતી ગયો; છતાં તેને તેની યોગ્ય એવો કોઈ ઉત્તમ વર દેખાયો નહીં।

Verse 4

अथ संप्रेषयामास सर्वभूताश्रयेषु ये । चित्रकर्मणि विख्यातान्नरांश्चित्रकरांस्तदा

ત્યારે તેણે સર્વ પ્રાણીઓના નિવાસસ્થાનોમાં ફરી શકનારા, ચિત્રકર્મમાં વિખ્યાત એવા ચિત્રકાર પુરુષોને મોકલ્યા।

Verse 5

गच्छध्वं मम वाक्येन सर्वा न्भूमितले नृपान् । लिखित्वा पट्टमध्ये तु दर्शयध्वं ततः परम्

મારા વચનથી તમે ભૂમિતલ પરના સર્વ રાજાઓ પાસે જાઓ; કપડાના પટ પર લખી પછી તે દર્શાવો।

Verse 6

सुताया मम येनाऽसौ दृष्ट्वाऽभीष्टं नराधिपम् । पत्यर्थं वरयेत्साध्वी मम दोषो भवेन्न हि

જેથી મારી પુત્રી પોતાના અભિષ્ટ નરાધિપને જોઈ પતિરૂપે વરે; ત્યારે મારા પર કોઈ દોષ નહીં આવે।

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे चित्रकरास्तदा । प्रस्थिता धरणीपृष्ठे पार्थिवानां गृहेषु च

તેનું વચન સાંભળી બધા ચિત્રકારો ત્યારે ધરણીપૃષ્ઠ પર અને રાજાઓના ઘરોમાં નીકળી પડ્યા।

Verse 8

ते लिखित्वा महीपाला न्यौवनस्थान्वयोऽन्वितान् । रूपौदार्यगुणोपेतान्दर्शयामासुरग्रतः । रत्नवत्याः क्रमेणैव तस्य भूपस्य शासनात्

તેમણે યુવાનાવસ્થામાં રહેલા, રૂપ-ઔદાર્ય અને ગુણોથી યુક્ત રાજાઓને ચિતરી, તે રાજાની આજ્ઞાથી રત્નવતી સમક્ષ ક્રમે ક્રમે દર્શાવ્યા।

Verse 9

अथ तेषां तु सर्वेषां मध्ये राजा वृहद्बलः । दशार्णाधिपतिर्भव्यः पत्यर्थं च वृतस्तया

ત્યારે સૌમાં દશાર્ણના શુભ અધિપતિ રાજા વૃહદ્બલને તેણીએ પતિરૂપે વર્યો।

Verse 10

तदाऽनर्ताधिपो हृष्टः प्रेषयामास तं प्रति । विवाहार्थं सुविज्ञाय वाक्य मेतदुवाच ह

ત્યારે અનર્તના અધિપતિ આનંદિત થઈ તેની પાસે દૂત મોકલ્યો; લગ્નનો વિષય સ્પષ્ટ જાણી તેણે આ વચન કહ્યું।

Verse 11

गच्छध्वं मम वाक्येन दशार्णाधिपतिं प्रति । वाच्यः स विनयाद्गत्वा विवाहार्थं ममांतिकम्

“મારો સંદેશ લઈને દશાર્ણાધિપતિ પાસે જાઓ. વિનયપૂર્વક જઈને તેને કહો—વિવાહાર્થે મારી સમીપે આવો.”

Verse 12

समागच्छ निजां कन्यां येन यच्छाम्यहं तव । नाम्ना रत्नवतीं ख्यातां त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरीम्

“આવો, જેથી હું મારી પોતાની કન્યા તમને અર્પણ કરું—રત્નવતી નામે પ્રસિદ્ધ, ત્રિલોકમાં પણ સૌંદર્યથી ખ્યાત.”

Verse 13

गत्वा स सत्वरं तत्र यत्र राजा बृहद्बलः । प्रोवाच सकलं वाक्यमानर्ताधिपतेः स्फुटम्

તે ઝડપથી જ્યાં રાજા વૃહદ્બલ હતા ત્યાં ગયો અને અનર્તાધિપતિનો સમગ્ર સંદેશ સ્પષ્ટ રીતે કહી સંભળાવ્યો।

Verse 14

सोऽपि तत्सहसा श्रुत्वा तेषां वाक्यमनुत्तमम् । परमां तुष्टिमासाद्य प्रस्थितस्तत्पुरं प्रति । सैन्येन महता युक्तश्चतुरंगेण पार्थिवः

તેણે પણ તેમનું અનુત્તમ વચન અચાનક સાંભળી પરમ તૃપ્તિ પામી અને તે નગર તરફ પ્રસ્થાન કર્યું. રાજા વિશાળ ચતુરંગિણી સેનાથી યુક્ત હતો.

Verse 196

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दशार्णाधिपतेर्बृहद्बलस्यानर्तेशपुरं प्रत्यागमनवर्णनंनाम षण्णवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના ષષ્ઠ નાગરખંડમાં, હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં, ‘દશાર્ણાધિપતિ બૃહદ્બલનું અનર્તેશપુર પ્રત્યાગમન-વર્ણન’ નામનો એકસો છિયાનુંવાં અધ્યાય સમાપ્ત થયો.