Adhyaya 21

Verse 1

लोमश उवाच । वर्द्धमाना तदा साध्वी रराज प्रतिवासरम् । अष्टवर्षा यदा जाता हिमालयगृहे सती

લોમશ બોલ્યા—તે સાધ્વી વધતી વધતી પ્રતિદિન વધુ શોભાયમાન થતી ગઈ. સતી જ્યારે આઠ વર્ષની થઈ, ત્યારે તે હિમાલયના ગૃહમાં નિવાસ કરતી હતી.

Verse 2

महेशो हिमवद्द्रोण्यां तताप परमं तपः । सर्वैर्गणैः परिवृतो वीरभद्रादिभिस्तदा

ત્યારે મહેશે હિમાલયની એક દ્રોણીમાં પરમ તપ કર્યું. તે સમયે તે વીરભદ્ર આદિ સર્વ ગણોથી પરિભ્રમિત હતો.

Verse 3

एतत्तपो जुषाणं तं महेशं हिमवान्ययौ । तत्पादपल्लवं द्रष्टुं पार्वत्या सह बुद्धिमान्

આ તપમાં લીન મહેશને જોઈ બુદ્ધિમાન હિમવાન પાર્વતી સાથે, તેમના ચરણકમળના કોમળ પલ્લવનું દર્શન કરવા નજીક આવ્યો.

Verse 4

यावत्समागतो द्रष्टं नंदिनासौ निवारितः । द्वारि स्थिते च तदा क्षणमेकं स्थिरोऽभवत्

જ્યારે તે શિવદર્શન માટે આવ્યો, ત્યારે નંદીએ તેને અટકાવ્યો. દ્વારે ઊભો રહી તે ત્યારે એક ક્ષણ નિશ્ચલ રહ્યો.

Verse 5

पुनर्विज्ञापयामास नंदिना हिमवान्गिरिः । विज्ञप्तो नंदिना शंभुरचलो द्रष्टुमागतः

ફરી ગિરિરાજ હિમવાને નંદી દ્વારા વિનંતી કરાવી. નંદીએ જાણ કરતાની સાથે તપમાં અચલ શંભુએ દર્શનાર્થે આવેલા વ્યક્તિને સ્વીકાર્યો.

Verse 6

तदाकर्ण्य वचस्तस्य नंदिनः परमेश्वरः । आनयस्व गिरिं चात्र नंदिनं वाक्यमब्रवीत्

નંદીના વચન સાંભળી પરમેશ્વરે કહ્યું—“એ પર્વતને અહીં લઈ આવ.” એમ કહી તેમણે નંદીને આજ્ઞા આપી.

Verse 7

तथेति मत्वा नंदी तं पर्वतं च हिमाचलम् । आनयामास स तथा शंकरं लोकशंकरम्

“તથાસ્તુ” એમ માની નંદીએ તે હિમાચલ પર્વતને ત્યાં લઈ આવ્યો; અને આ રીતે લોકકલ્યાણક શંકર સાથે મુલાકાત કરાવી.

Verse 8

दृष्ट्वा तदानीं सकलेश्वरं प्रभुं तपो जुषाणं विनिमीलितेक्षणम्

ત્યારે તેણે સર્વેશ્વર પ્રભુને જોયા—તપમાં લીન, અને નેત્રો કોમળતાથી નિમિલિત હતા.

Verse 9

कपर्द्धिनं चंद्रकलाविभूषणं वेदांतवेद्यं परमात्मनि स्थितम् । ववंद शीर्ष्णा च तदा हिमाचलः परां मुदं प्रापदहीनसत्त्वः

ત્યારે હિમાચલે જટાધારી, ચંદ્રકલાથી વિભૂષિત, વેદાંતથી જ્ઞેય અને પરમાત્મામાં સ્થિત એવા પ્રભુને મસ્તક નમાવી પ્રણામ કર્યો; અને અડગ હૃદયથી પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કર્યો।

Verse 10

उवाच वाक्यं जगदेकमंगलं हिमालयो वाक्यविदां वरिष्ठः

ત્યારે વાણીમાં નિપુણોમાં શ્રેષ્ઠ હિમાલયે જગતનું એકમાત્ર મંગલરૂપ વચન ઉચ્ચાર્યું।

Verse 11

सभाग्योऽहं महादेव प्रसादात्तव शंकर । प्रत्यहं चागमिष्यामि दर्शनार्थं तव प्रभो

હે મહાદેવ, હે શંકર! તારા પ્રસાદથી હું ધન્ય થયો છું. હે પ્રભુ, તારા દર્શનાર્થે હું પ્રતિદિન આવીશ।

Verse 12

अनया सह देवेश अनुज्ञां दातुर्महसि । श्रुत्वा तु वचनं तस्य देवदेवो महेश्वरः

હે દેવેશ! તેણી સાથે જવા માટે અનુમતિ આપવી તમને યોગ્ય છે. તેનું વચન સાંભળી દેવોના દેવ મહેશ્વરે ઉત્તર આપ્યો।

Verse 13

आगंतव्यं त्वया नित्यं दर्शनार्थं ममाचल । कुमारीं च गृहे स्थाप्य नान्यथा मम दर्शनम्

હે અચલ! મારા દર્શનાર્થે તારે નિત્ય આવવું જ પડશે. અને કુમારીને ઘરમાં સ્થાપી પછી જ મારું દર્શન મળશે; અન્યથા નહીં।

Verse 14

अचलः प्रत्युवाचेदं गिरिशं नतकंधरः । कस्मान्मयानया सार्द्धं नागंतव्यं तदुच्यताम् । अचलं च व्रीत शंभुः प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

અચલે મસ્તક નમાવી ગિરીશને કહ્યું— “હું તેની સાથે કેમ ન આવું? કૃપા કરીને કહો.” ત્યારે શંભુ હસતાં હસતાં અચલને આ વચન બોલ્યા.

Verse 15

इयं कुमारी सुश्रोणी तन्वी चारुप्रभाषिणी । नानेतव्या मत्समीपे वारयामि पुनः पुनः

આ કન્યા—સુશ્રોણી, સુકુમાર અને મધુરભાષિણી—મારા સમીપે લાવવાની નથી; હું વારંવાર મનાઈ કરું છું.

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोर्निरामयं निःस्पृहनिष्ठुरं वा । तपस्विनोक्तं वचनं निशम्य उवाच गौरी च विहस्य शंभुम्

શંભુના તે વચન—નિર્વિકાર, નિઃસ્પૃહ અને થોડા કઠોર પણ—સાંભળી, તપસ્વીના કહેલા શબ્દો સમજી, ગૌરી શંભુ તરફ હસીને બોલી.

Verse 17

गौर्युवाच । तपःशक्त्यान्वितः शंभो करोषि विपुलं तपः । तव बुद्धिरियं जाता तपस्तप्तुं महात्मनः

ગૌરી બોલી— “હે શંભુ, તપઃશક્તિથી યુક્ત થઈ તમે વિશાળ તપ કરો છો. હે મહાત્મન, તપ કરવા માટેનો આ સંકલ્પ તમારા અંદર ઉત્પન્ન થયો છે.”

Verse 18

कस्त्वं का प्रकृतिः सूक्ष्मा भगवंस्तद्विमृश्यताम् । पार्वत्यास्तद्वचः श्रुत्वा महेशो वाक्यमब्रवीत्

“તમે કોણ? આ સૂક્ષ્મ પ્રકૃતિ શું છે? હે ભગવન, આ વિષે વિચાર કરો.” પાર્વતીના વચન સાંભળી મહેશે ઉત્તર આપ્યો.

Verse 19

तपसा परमेणैव प्रकृतिं नाशयाम्यहम् । प्रकृत्या रहितः सुभ्रु अहं तिष्ठमि तत्त्वतः । तस्माच्च प्रकृते सिद्धैर् कार्यः संग्रहः क्वचित्

હું પરમ તપથી જ પ્રકૃતિનો લય કરું છું. હે સુભ્રુ, પ્રકૃતિથી રહિત થઈ હું તત્ત્વમાં સ્થિત રહું છું. તેથી સિદ્ધોએ ક્યારેક પોતાની પ્રકૃતિને સંયમથી સંહરવી જોઈએ.

Verse 20

पार्वत्युवाच । यदुक्तं परया वाचा वचननं शंकर त्वया । सा किं प्रकृति र्नैव स्यादतीतस्तां भवान्कथम्

પાર્વતી બોલ્યાં—હે શંકર, તમે પરા વાણીથી જે વચન કહ્યું, તે શું પોતે પ્રકૃતિ નથી? તો પછી તમે તેને કેવી રીતે અતીત થયા?

Verse 21

यच्छृणोपि यदश्रासि यच्च पश्यसि शंकर । वाग्वादेन च किं कार्यमस्माके चाधुना प्रभो

હે શંકર, તમે જે સાંભળો છો, જે (અન્યને) સાંભળાવો છો અને જે જુઓ છો—હે પ્રભુ, હવે અમારે વાણીવિવાદનો શું અર્થ?

Verse 22

तत्सर्वं प्रकृतेः कार्यं मिथ्यावादो निर्र्थकः । प्रकृतेः परतो भूत्वा किमर्थं तप्यते तपः

તે સર્વ પ્રકૃતિનું જ કાર્ય છે; અન્યથા કહેવું નિરર્થક છે. તમે ખરેખર પ્રકૃતિથી પર હો, તો આ તપ શા માટે કરવામાં આવે છે?

Verse 23

त्वया शंभोऽधुना ह्यस्मिन्गिरौ हिमवति प्रभो । प्रकृत्या मिलितोऽसि त्वं न जानासि हि शंकर

હે શંભુ, હે પ્રભુ, આ હિમવત્ ગિરિ પર અત્યારે તમે પ્રકૃતિ સાથે મિલિત થયા છો; હે શંકર, તમે જાણતા જ નથી એમ લાગે છે.

Verse 24

वाग्वादेन च किं कार्यमस्माकं चाधुना प्रभो । प्रकृतेः परतस्त्वं च यदि सत्यं वचस्तव । तर्हि त्वया न भेतव्यं मम शंकर संप्रति

હે પ્રભુ! હવે અમારા માટે માત્ર વાદવિવાદનો શું ઉપયોગ? જો તમારું વચન સાચું હોય કે તમે પ્રકૃતિથી પરે છો, તો હે શંકર, આ ક્ષણે તમારે મારાથી જરાય ભય રાખવો ન જોઈએ.

Verse 25

प्रहस्य भगवान्देवो गिरिजां प्रत्युवाच ह

ત્યારે ભગવાન દેવ શિવ હસીને ગિરિજાને ઉત્તર આપ્યો.

Verse 27

महादेव उवाच । प्रत्यहं कुरु मे सेवां गिरिजे साधुभाषिणि

મહાદેવ બોલ્યા—હે ગિરિજે, સદ્વચન બોલનારી! પ્રત્યેક દિવસે મારી સેવા કર.

Verse 28

तपस्तप्तुमनुज्ञा मे दातव्या पर्वताधिप । अनुज्ञया विना किंचित्तपः कर्तुं न पार्यते

હે પર્વતાધિપ! તપ કરવા માટે મને તમારી અનુમતિ આપવી પડશે; અનુમતિ વિના થોડું પણ તપ સિદ્ધ થતું નથી.

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य शूलिनः । प्रहस्य हिमवाञ्छंभुमिदं वचनमब्रवीत्

દેવોના દેવ, શૂલધારીના આ વચન સાંભળી હિમવાન હસ્યા અને શંભુને આ ઉત્તર બોલ્યા.

Verse 30

त्वदीयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । किमहं तु महादेव तुच्छो भूत्वा ददामि ते

હે મહાદેવ! દેવો, અસુરો અને મનુષ્યો સહિત આ સમગ્ર જગત તમારું જ છે. તો પછી તુચ્છ બનેલો હું તમને શું અર્પણ કરી શકું?

Verse 31

एवमुक्तो हिमवता शंकरो लोकशंकरः । प्रहस्य गिरिराजं तं याहीति प्राह सादरम्

હિમવાને આમ કહ્યે ત્યારે લોકમંગલકારી શંકર હસ્યા અને તે ગિરિરાજને આદરપૂર્વક કહ્યું—“જાઓ.”

Verse 32

शंकरेणाब्यनुज्ञातः स्वगृहं हिमवान्ययौ । सार्द्धं गिरिजया सोऽपि प्रत्यहं दर्शने स्थितः

શંકરની અનુમતિ મેળવી હિમવાન પોતાના ગૃહે પરત ગયા. ગિરિજાની સાથે તેઓ પણ પ્રતિદિન દર્શન માટે હાજર રહેવા લાગ્યા.

Verse 33

एवं कतिपयः कालो गतश्चोपासनात्तयोः

આ રીતે તે બંનેની ઉપાસનામાં થોડો સમય વીતી ગયો.

Verse 34

सुतापित्रोश्च तत्रैव शंकरो दुरतिक्रमः । पार्वतीं प्रति तत्रैव चिंतामापेदिरे सुराः

ત્યાં જ સুতાપિતાના સમીપ દુર્ધર્ષ શંકર સ્થિત રહ્યા; અને પાર્વતી વિષે ત્યાં જ દેવગણ ચિંતામાં ગરકાવ થયા.

Verse 35

ते चिंत्यमानाश्च सुरास्तदानीं कथं महेशो गिरिजां समेष्यति । किं कार्यमद्यैव वयं च कुर्मो बृहस्पते तत्कथयस्व मा चिरम्

ત્યારે દેવતાઓ વિચાર કરતાં બોલ્યા— “મહેશ ગિરિજાને કેવી રીતે મળશે? આજે જ અમારે શું કરવું? હે બૃહસ્પતે, વિલંબ ન કર, તત્કાળ કહો।”

Verse 36

बृहस्पतिरुवाचेदं महेंद्रं प्रति सद्वचः । एवमेतत्त्वया कार्यं महेंद्र श्रूयतां तदा

બૃહસ્પતિએ મહેન્દ્રને પ્રતિ શુભ વચન કહ્યાં— “હે મહેન્દ્ર, તારે આ જ કરવું છે; હવે સાંભળ।”

Verse 37

एतत्कार्यं मदनेनैव राजन्नान्यः समर्थो भविता त्रिलोके । विप्लावितं तापसानां तपो हि तस्मात्त्वरात्प्रार्थनीयो हि मारः

“હે રાજન, આ કાર્ય માત્ર મદનથી જ સિદ્ધ થશે; ત્રિલોકમાં બીજો કોઈ સમર્થ નથી. કારણ કે તે તપસ્વીઓના તપને પણ ડગમગાવે છે, તેથી માર (કામદેવ)ને તત્કાળ પ્રાર્થના કરીને બોલાવવો જોઈએ।”

Verse 38

गुरोर्वचनमाकर्ण्य आह्वयन्मदनं हरिः । आह्वानादाजगामाथ मदनः कार्यसाधकः

ગુરુના વચન સાંભળી હરિએ મદનને આહ્વાન કર્યો; તે આહ્વાનથી કાર્યસાધક મદન ત્યાં આવી પહોંચ્યો।

Verse 39

रत्या समेतः सह माधवेन स पुष्पधन्वा पुरतः सभायाम् । महेंद्रमागम्य उवाच वाक्यं सगर्वितं लोकमनोहरं च

રતિ સાથે અને માધવની સાથે તે પુષ્પધન્વા (કામદેવ) સભા સામે આવ્યો; મહેન્દ્ર પાસે જઈ તેણે ગર્વભર્યા અને લોકમનોહર વચનો કહ્યાં।

Verse 40

अहमाकारितः कस्माद्ब्रूहि मेऽद्य शचीपते । किं कार्यं करवाण्यद्य कथ्यतां मा विलंबितम्

હે શચીપતિ! આજે મને શા માટે બોલાવ્યો છે તે કહો. આજે હું કયું કાર્ય કરું? વિલંબ કર્યા વિના કહો.

Verse 41

मम स्मरणमात्रेण विभ्रष्टा हि तपस्विनः । त्वमेव जानासि हरे मम वीर्यपराक्रमौ

મારા માત્ર સ્મરણથી જ તપસ્વીઓ તપથી ભ્રષ્ટ થાય છે; હે હરિ, મારી શક્તિ અને પરાક્રમ તું જ જાણે છે.

Verse 42

मम वीर्यं च जानाति शक्तेः पुत्रः पराशरः । एवं चानये च बहवो भृग्वाद्य ऋषयो ह्यमी

મારું વીર્ય શક્તિનો પુત્ર પરાશર જાણે છે; એ જ રીતે ભૃગુ વગેરે અનેક અન્ય ઋષિઓ પણ તેને સારી રીતે જાણે છે.

Verse 43

गुरुरप्यभिजानाति भार्योतथ्यस्य चैव हि । तस्यां जातो भरद्वाजो गुरुणा संकरो हि सः

ગુરુ પણ જાણે છે કે તે ઉતથ્યની પત્ની છે; છતાં તેમાં ભરદ્વાજ જન્મ્યો—ગુરુથી ઉત્પન્ન હોવાથી તે સંકર કહેવાય છે.

Verse 44

भरद्वाजो महाभाग इत्युवाच गुरुस्तदा । जानाति मम वीर्यं च शौर्यं चैव प्रजापतिः

ત્યારે ગુરુએ કહ્યું—“ભરદ્વાજ મહાભાગ છે.” પ્રજાપતિ પણ મારું વીર્ય અને શૌર્ય સારી રીતે જાણે છે.

Verse 45

क्रोधो हि मम बंधुश्च महाबलपरक्रमः । उभाभ्यां द्रावितं विश्वं जंगमाजंगमं महत् । ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं प्लावितं सचराचरम्

ક્રોધ તો મારો જ બંધુ છે, મહાબળ અને પરાક્રમવાળો. અમ બંનેથી આ વિશાળ વિશ્વ—ચર અને અચર—ઉથલપાથલ થયું; બ્રહ્માથી લઈને તૃણપર્યંત સર્વ સચરાચર જગત પ્લાવિત થયું.

Verse 46

देवा ऊचुः । मदनद्वं समर्थोसि अस्माञ्जेतुं सदैव हि । महेशं प्रति गच्छाशु सुरकार्यार्थसिद्धये । पार्वत्या सहितं शंभुं कुरुष्वाद्य महामते

દેવોએ કહ્યું—હે મદન! તું સદૈવ અમને પણ જીતવા સમર્થ છે. દેવકાર્યસિદ્ધિ માટે ત્વરિત મહેશ પાસે જા. હે મહામતિ! આજે પાર્વતીસહિત શંભુને વશમાં કર.

Verse 47

एवमभ्यर्थितो देवैर्मदनो विश्वमोहनः । जगाम त्वरितो भूत्वा अप्सरोभिः समन्वितः

દેવોએ આ રીતે વિનંતી કરતાં, વિશ્વમોહન મદન અપ્સરાઓ સાથે ત્વરિત નીકળી પડ્યો.

Verse 48

ततो जगामाशु महाधनुर्द्धरो विस्फार्य चापं कुसुमान्वितं महत् । तथैव बाणांश्च मनोरमांश्च प्रगृह्य वीरो भुवनैकजेता । तस्मिन्हिमाद्रौ परिदृश्यमानोऽवनौ स्मरो योधयतां वरिष्ठः

પછી તે મહાધનુર્ધર ત્વરિત ગયો; પુષ્પોથી શોભિત તે મહાન ધનુષ્યને તાણીને, મનોહર બાણો પણ ધારણ કર્યા. તે વીરો, ભુવનનો એકમાત્ર જેતા, હિમાદ્રિ પર દેખાયો—યોધાઓમાં શ્રેષ્ઠ સ્મર.

Verse 49

तत्रागता तदा रंभा उर्वशी पुंजिकस्थली । सुम्लोचा मिश्रकेशी च सुभगा च तिलोत्तमा

ત્યાં ત્યારે રંભા, ઉર્વશી, પુંજિકસ્થલી, સુમ્લોચા, મિશ્રકેશી, સુભગા અને તિલોત્તમા આવી પહોંચ્યાં.

Verse 50

अन्याश्च विविधाः जाताः साहाय्ये मदनस्य च । अप्सरसो गणैर्दृष्टा मदनेन सहैव ताः

મદનની સહાય માટે નાનાવિધ અન્ય અપ્સરાઓ પણ આવી પહોંચી. તે અપ્સરાઓને મદન સાથે જ ગણોએ જોયા.

Verse 51

सर्वे गणाश्च सहसा मदनेन विमोहिताः । भृंगिणा च तदा रंभा चण्डेन सह चोर्वशी

બધા ગણો સહસા મદનથી મોહિત થઈ ગયા. ત્યારે ભૃંગી સાથે રંભા અને ચંડ સાથે ઉર્વશી હતી.

Verse 52

मेनका वीरभद्रेण चण्डेन पुंजिकस्थली । तिलोत्तमादयस्तत्र संवृताश्च गणैस्तदा

મેનકા વીરભદ્ર સાથે હતી અને પુંજિકસ્થલી ચંડ સાથે. ત્યાં તિલોત્તમા વગેરે અપ્સરાઓ ત્યારે ગણોથી ઘેરાઈ ગઈ.

Verse 53

अमत्तभूतैर्बहुभिस्त्रपां त्यक्त्वा मनीषिभिः । अकाले कोकिला भिश्च व्याप्तामासीन्महीतलम्

ઘણા જીવો જાણે મત્ત થઈ લાજ ત્યજી—મનીષીઓ પણ—પૃથ્વી પર વ્યાપી ગયા. અને અકાળે જ કોયલોના કૂજનથી પણ ધરાતલ છવાઈ ગયું.

Verse 54

अशोकाश्चंपकाश्चूता यूथ्यश्चैव कदंबकाः । नीषाः प्रियालाः पनसा राजवृक्षाश्चरायणाः

અશોક, ચંપક, આંબા, યુથિકા લતાઓ અને કદંબ; નીષ, પ્રિયાલ, પનસ તથા રાજવૃક્ષ—અન્ય વનસ્પતિઓ સાથે—પ્રચુર રૂપે પ્રગટ થયા.

Verse 55

द्राक्षावल्लयः प्रदृश्यंते बहुला नागकेशराः । तथा कदल्यः केतक्यो भ्रमरैरुपशोभिताः

ચારે તરફ દ્રાક્ષાવેલીઓ દેખાતી હતી; નાગકેશરનાં વૃક્ષો બહુ હતાં. કેળાંનાં છોડ અને કેતકીનાં પુષ્પો ભમરોનાં ઝુંડથી વધુ શોભિત બન્યાં.

Verse 56

मत्ता मदनसंगेन हंसीभिः कलहंसकाः । करेणुभिर्गजाह्यासञ्छिखंडीभिः शिखंडिनः

મદનના સ્પર્શથી મત્ત થયેલા કલહંસો હંસિનીઓને ચોંટ્યા. ગજો કરેણીઓની નજીક દબાયા, અને મોરો મોરણીઓ સાથે આસક્ત થયા.

Verse 57

निष्कामा ह्यतुरा ह्यासञ्छिवसंपर्कजैर्गुणैः । अकस्माच्च तथाभूतं कथं जातं विमृश्य च

તેઓ નિષ્કામ અને વ્યથારહિત હતા, શિવસંપર્કથી જન્મેલા ગુણોથી યુક્ત હતા. વિચાર કરીને પૂછ્યું—‘આવો અચાનક ફેરફાર કેમ થયો?’

Verse 58

शैलादो हि महातेजा नंदी ह्यमितविक्रमः । रक्षसं विबुधानां वा कृत्यमस्तीत्यचिंतयत्

ત્યારે શૈલાદનો પુત્ર નંદી—મહાતેજસ્વી અને અમિત પરાક્રમી—વિચાર્યો: ‘નિશ્ચયે આ રાક્ષસોનું કે દેવતાઓનું કોઈ કાર્ય છે.’

Verse 59

एतस्मिन्नंतरे तत्र मदनो हि धनुर्द्धरः । पंचबाणान्समारोप्य स्वकीये धनुषि द्विजाः । तरोश्छायां समाश्रित्य देवदारुगतां तदा

એ જ ક્ષણે ત્યાં ધનુર્ધર મદને—હે દ્વિજોઃ—પોતાના ધનુષ પર પંચબાણ ચડાવ્યા અને દેવદારુ વૃક્ષની છાયામાં આશ્રય લીધો.

Verse 60

निरीक्ष्य शंभुं परमासने स्तितं तपो जुषाणं परमेष्ठिनां पतिम् । गंगाधरं नीलतमालकंठं कपर्दिनं चन्द्रकलासमेतम्

પરમ આસન પર સ્થિત, તપમાં લીન પરમેષ્ઠિઓના પતિ શંભુને નિહાળી—ગંગાધર, નીલ-તમાલ સમ કંઠવાળા, જટાધારી અને ચંદ્રકલાથી શોભિત।

Verse 61

भुजंगभोगांकितसर्वगात्रं पंचाननं सिंहविशालविक्रमम् । कर्पूरगौरे परयान्वितं च स वेद्धुकामो मदनस्तपस्विनम्

જેનાં સર્વ અંગો પર ભુજંગના ભોગચિહ્નો, જે પંચાનન, સિંહસમાન વિશાળ વિક్రమશાળી, કપૂરગૌર અને પરાશક્તિ સહિત—એ તપસ્વી પ્રભુને ભેદવા મદન ઉત્સુક થયો.

Verse 62

दुरासदं दीप्तिमतां वरिष्ठं महेशमुग्रं सह माधवेन । यावच्छिवं वेद्धुकामः शरेण तावद्याता गिरिजा विश्वमाता । सखीजनैः संवृता पूजनार्थं सदाशिवं मंगलं मंगलानाम्

દીપ્તિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ, દુરસાધ્ય, ઉગ્ર મહેશ માધવ સાથે સ્થિત હતા. મદન જ્યારે શરથી શિવને ભેદવા ઇચ્છતો હતો, એ જ ક્ષણે વિશ્વમાતા ગિરિજા સખીઓથી ઘેરાઈ પૂજનાર્થે મંગલોના મંગલ સદાશિવ પાસે આવી પહોંચી.

Verse 63

कनककुसुममालां संदधे नीलकंठे सितकिरणमनोज्ञादुर्ल्लभा सा तदानीम् । स्मितविकसितनेत्रा चारुवक्त्रं शिवस्य सकलजननित्री वीक्षमाणा बभूव

ત્યારે સર્વજનનીએ નીલકંઠ પર કનકકુસુમોની માળ અર્પી—ચંદ્રકિરણ સમ મનોહર અને દુર્લભ. મૃદુ સ્મિતથી વિકસિત નેત્રોવાળી તે શિવના સુંદર મુખને નિહાળતી રહી.

Verse 64

तावद्विद्धः शरेणैव मोहनाख्येन चत्वरात् । विध्यमानस्तदा शंभुः शनैरुन्मील्य लोचने । ददर्श गिरिजां देवोब्धिर्यथा शशिनः कलाम्

ત્યારે ચત્વરથી ‘મોહન’ નામના શરથી વિદ્ધ થયેલા શંભુએ ધીમે ધીમે નેત્ર ઉઘાડી ગિરિજાને જોયા—જેમ દેવસમુદ્ર ચંદ્રની કલાને નિહાળે તેમ.

Verse 65

चारुप्रसन्नवदनां बिंबोष्ठीं सस्मितेक्षणाम् । सुद्विजामग्निजां तन्वीं विशालवदनोत्सवाम्

તેણે તેણીને જોઈ—મોહક અને પ્રસન્ન મુખવાળી, બિંબફળ સમા રક્તિમ ઓષ્ઠવાળી, સ્મિતભરી દૃષ્ટિવાળી; સુકુમાર દેહયષ્ટિ, તેજસ્વી શુભલક્ષણયુક્તા, વિશાળ મુખમંડળ દર્શનનો ઉત્સવ સમી।

Verse 66

गौरीं प्रसन्नमुद्रां च विश्वमोहनमोहनाम् । यया त्रिलोकरचना कृता ब्रह्मादिभिः सह

તેણે ગૌરીને જોઈ—પ્રસન્ન મુદ્રાવાળી, વિશ્વમોહકને પણ મોહીત કરનારી; જેમની શક્તિથી બ્રહ્મા આદિ દેવો સાથે ત્રિલોકની રચના-વ્યવસ્થા સિદ્ધ થાય છે।

Verse 67

उत्पत्तिपालनविनाशकरी च या वै कृत्वाग्रतः सत्त्वरजस्तमांसि । सा चेतनेन ददृशे पुरतो हरेण संमोहनी सकलमंगलमंगलैका

જે સર્જન, પાલન અને સંહાર કરનારી છે, અને જેણે સત્ત્વ-રજસ-તમસ ગુણોને પોતાના સમક્ષ સ્થાપ્યા છે—એ સંમોહિની, સર્વ મંગળોમાં એકમાત્ર પરમમંગલા, ચેતન હરે દ્વારા સામસામે દર્શિત થઈ।

Verse 68

तां निरीक्ष्य भवो देवो गिरिजां लोकपावनीम् । मुमोह दर्शनात्तस्या मदनेनातुरीकृतः । विस्मयोत्फुल्लनयनो बभूव सहसा शिवः

લોકપાવની ગિરિજાને જોઈ દેવ ભવ, તેના દર્શનમાત્રથી જ મદનથી વ્યાકુળ થઈ મોહીત થયો; સહસાઃ શિવના નેત્રો વિસ્મયથી વિકસિત થયા।

Verse 69

एवं विलोकमानोऽसौ देवदेवो जगत्पतिः । मनसा दूयमानेन इदमाह सदाशिवः

આ રીતે નિહાળતા દેવોના દેવ, જગત્પતિ—મનથી દહ્યમાન થઈ—સદાશિવે આ વચનો કહ્યા।

Verse 70

अनया मोहितः कस्मात्तपःस्थोऽहं निरामयः । कुतः कस्माच्च केनेदं कृतमस्ति ममाप्रियम्

હું તપમાં સ્થિત અને નિરામય હોવા છતાં તેણીથી કેમ મોહિત થયો? આ અપ્રિય કાર્ય મને ક્યાંથી, કયા કારણે અને કોના દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે?

Verse 71

ततो व्यलोकयच्छंभुर्द्दिक्षु सर्वासु सादरम् । तावद्दृष्टो दक्षिणस्यां दिशि ह्यात्तशरासनः

પછી શંભુએ સાવધાનીપૂર્વક સર્વ દિશાઓમાં નજર કરી. તત્ક્ષણે દક્ષિણ દિશામાં હાથમાં ધનુષ્ય-બાણ ધારણ કરનાર એકને તેમણે જોયો.

Verse 72

चक्रीकृतधनुः सज्जं चक्रे बेद्धुं सदाशिवम् । यावत्पुनः संधयति मदनो मदनांतकम् । तावद्दृष्टो महेशेन सरोषेण तदा द्विजाः

ધનુષ્યને વૃત્તાકાર વાળી તૈયાર કરીને મદન સદાશિવને ભેદવા ઉદ્યત થયો. પરંતુ તે ફરી મદનાંતક પર નિશાન સાધતો હતો, એટલામાં, હે દ્વિજોઃ, ક્રોધિત મહેશે તેને જોઈ લીધો.

Verse 73

निरीक्षितस्तृतीयेन चक्षुषा परमेण हि । मदनस्तत्क्षणादेव ज्वालामालावृतोऽभवत् । हाहाकारो महानासीद्देवानां तत्र पश्यताम्

પરમ તૃતીય નેત્રથી જોવાતાં જ મદન તત્ક્ષણે જ્વાળાઓની માળાથી આવૃત થયો. ત્યાં જોતા દેવોમાં મહાન હાહાકાર થયો.

Verse 74

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव देवानां वरदो भव । गिरिजायाः सहायार्थं प्रेषितो मदनोऽधुना

દેવોએ કહ્યું— હે દેવદેવ, હે મહાદેવ, દેવોને વર આપનાર બનો. ગિરિજાની સહાય માટે જ હવે મદન મોકલાયો છે.

Verse 75

वृथा त्वयाथ दग्धोऽसौ मदनो हि महाप्रभः

હે મહાપ્રભુ! તે મહાતેજસ્વી મદન તમારાથી વ્યર્થ જ દગ્ધ થયો છે.

Verse 76

त्वया हि कार्यं जगदेकबंधो कार्यं सुराणां परमेण वर्चसा । अस्यां समुत्पत्स्यति देव शंभो तेनैव सर्वं भवतीह कार्यम्

હે જગતના એકમાત્ર બંધુ! દેવતાઓનું કાર્ય તમારા પરમ તેજથી જ સિદ્ધ થવાનું છે. હે દેવ શંભો! તેણીમાંથી નિયત પુરુષ ઉત્પન્ન થશે; તેના દ્વારા અહીંનું સર્વ કાર્ય પૂર્ણ થશે.

Verse 77

तारकेण महादेव देवाः संपीडिता भृशम् । तदर्थं जीवितं चास्य दत्त्वा च गिरिजां प्रभो

હે મહાદેવ! તારક દ્વારા દેવતાઓ અત્યંત પીડિત છે. એ જ હેતુથી, હે પ્રભુ, અમે તેને જીવનદાન આપ્યું અને ગિરિજાને અર્પણ કરી.

Verse 78

वरयस्व महाभाग देवाकार्ये भव क्षमः । गजासुरात्तवया त्राता वयं सर्वे दिवौकसः

હે મહાભાગ! કૃપા કરીને વર આપો; દેવકાર્યમાં સમર્થ બનો. ગજાસુરથી તમે જ અમને સર્વે દિવૌકસોને બચાવ્યા હતા.

Verse 79

कालकूटाच्च नूनं हि रक्षिताः स्मो न चान्यथा । भस्मासुराच्च सर्वेश त्वया त्राता न संशयः

કાલકૂટ વિષથી નિશ્ચયે તમારા દ્વારા જ અમે રક્ષાયા, અન્યથા નહીં. અને ભસ્માસુરથી પણ, હે સર્વેશ્વર, તમે જ અમને બચાવ્યા—કોઈ સંશય નથી.

Verse 80

मदनोयं समायातः सुराणां कार्यसिद्धये । तस्मात्त्वया रक्षणीय उपकारः परो हि नः

આ મદન દેવોના કાર્યસિદ્ધિ માટે આવ્યો છે. તેથી તું તેની રક્ષા કર, કારણ કે તેનો ઉપકાર અમારે માટે પરમ મૂલ્યવાન છે.

Verse 81

विना तेन जगत्सर्वं नाशमेष्यति शंकर । निष्कामस्त्वं कथं शंभो स्वबुद्ध्या च विमृस्यताम्

હે શંકર, તેના વિના સમગ્ર જગત નાશ પામશે. હે શંભુ, તું નિષ્કામ હોવા છતાં પોતાની બુદ્ધિથી આ વિષય વિચાર કર.

Verse 82

तदोवाच रुषाविष्टो देवान्प्रति महेश्वरः । विना कामेन भो देवा भवितव्यं न चान्यथा

ત્યારે ક્રોધથી આવિષ્ટ મહેશ્વરે દેવોને કહ્યું— “હે દેવો, કામ વિના આ શક્ય નથી; બીજો કોઈ માર્ગ નથી.”

Verse 83

यदाःकामं पुरस्कृत्य सर्वे देवाः सवासवाः । पदभ्रष्टाश्च दुःखेन व्याप्ता दैन्यं समाश्रिताः

જ્યારે ઇન્દ્ર સહિત સર્વ દેવોએ કામને અગ્રસ્થાને રાખ્યો, ત્યારે તેઓ પોતાના પદથી ભ્રષ્ટ થયા; દુઃખથી વ્યાપ્ત થઈ દૈન્યમાં ડૂબી ગયા.

Verse 84

कामो हि नरकायैव सर्वेषां प्राणिनां ध्रुवम् । दुःखरूपी ह्यनंगोऽयं जानीध्वं मम भाषितम्

કામ નિશ્ચિતપણે સર્વ પ્રાણીઓને નરક તરફ જ લઈ જાય છે. આ અનંગ કામ દુઃખસ્વરૂપ છે— મારું વચન જાણો.

Verse 85

तारकोऽपि दुराचारो निष्कामोऽद्य भविष्यति । विनाकामेन च कथं पापमाचरते नरः

દુરાચારિ તારક પણ આજે નિષ્કામ થશે; કારણ કે કામના વિના મનુષ્ય પાપ કેવી રીતે કરે?

Verse 86

तस्मात्कामो मया दग्धः सर्वेषां शांतिहेतवे । युष्माभिश्च सुरैः सर्वैरसुरैश्च महर्षिभिः

અતએવ સર્વની શાંતિ માટે મેં કામને દગ્ધ કર્યો—તમામ દેવો, સર્વ અસુરો અને મહર્ષિઓ સાથે.

Verse 87

अन्यैः प्राणिभिरेवात्र तपसे धीयतां मनः । कामक्रोधविहीनं च जगत्सर्वं मया कृतम्

અહીં અન્ય પ્રાણીઓ તપસ્યામાં મન ધરે; કારણ કે મેં સમગ્ર જગતને કામ અને ક્રોધથી રહિત બનાવ્યું છે.

Verse 88

तस्मादेनं पापिनं दुःखमूलं न जीवयिष्यामि सुराः प्रतीक्ष्यताम् । निरन्तरं चात्मसुखप्रबोधमानंदलक्षणमागाधमनन्यरूपम्

અતએવ આ પાપીને—જે દુઃખનું મૂળ છે—હું જીવતો રાખીશ નહિ; હે દેવો, રાહ જુઓ. અને તેના સ્થાને આત્મસુખનો અવિચ્છિન્ન પ્રબોધ થાઓ—શુદ્ધ આનંદલક્ષણ, અગાધ અને અનન્ય સ્વરૂપ.

Verse 89

एवमुक्तास्तदा तेन शंभुना परमेष्ठिना । ऊचुर्महर्षयः सर्वे शकर लोकशंकरम्

પરમેશ્વર શંભુએ એમ કહ્યે પછી, લોકહિતકર્તા શકરને ત્યારે સર્વ મહર્ષિઓએ કહ્યું.

Verse 90

यदुक्तं भवता शंभो परं श्रेयस्करं हि नः । किं तु वक्ष्याम देवेश श्रूयतां चावधार्यताम्

હે શંભો! આપનું કહેલું અમારે માટે પરમ શ્રેયસ્કર છે. પરંતુ હે દેવેશ! કંઈક કહેવું છે—કૃપા કરીને સાંભળો અને ધ્યાનપૂર્વક વિચાર કરો.

Verse 91

यथा सृष्टमिदं विश्वं कामक्रोधसमन्वितम् । तत्सर्वं कामरूपं हि स कामो न तु हन्यते

જેમ આ વિશ્વ કામ અને ક્રોધથી યુક્ત થઈ સર્જાયું છે, તેમ આ બધું કામસ્વરૂપ જ છે; તેથી તે કામ ખરેખર નાશ પામતો નથી.

Verse 92

धर्मार्थकामामोक्षाश्च चत्वारो ह्येकरूपताम् । नीतायेन महादेव स कामोऽयं न हन्यते

ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ—આ ચારેયને તમે, હે મહાદેવ, એકરૂપ એકત્વમાં લાવ્યા છે; તેથી આ કામ નાશ પામતો નથી.

Verse 93

कथं त्वया हि संदग्धः कामो हि दुरतिक्रमः । येन संघटितं विश्वमाब्रह्मस्थावरात्मकम्

જે કામને જીતવું અતિ દુષ્કર છે, તેને તમે કેવી રીતે દગ્ધ કર્યો? જેના દ્વારા બ્રહ્માથી લઈને સ્થાવર સુધી આ સમગ્ર વિશ્વ સંઘટિત છે.

Verse 94

कामेन हीयते विश्वं कामेन पाल्यते । कामेनोत्पद्यते विश्वं तस्मात्कामो महाबलः

કામથી જ વિશ્વ ક્ષીણ થાય છે, કામથી જ તેનું પાલન થાય છે; કામથી જ વિશ્વ ઉત્પન્ન થાય છે—એથી કામ મહાબળવાન છે.

Verse 95

यस्मात्क्रोधो भवत्युग्रो येन त्वं च वशीकृतः । तस्मात्कामं महादेव संबोधयितुमर्हसि

જેનાથી ઉગ્ર ક્રોધ ઉત્પન્ન થાય છે અને જેના દ્વારા તમે પણ વશમાં થઈ જાઓ છો, તેથી હે મહાદેવ, કામદેવને ફરી ચેતનામાં જગાડવું તમને યોગ્ય છે।

Verse 96

त्वया संपादितो देव मदनो हि महाबलः । समर्थो हि समर्थत्वात्तत्सामर्थ्यं करिष्यति

હે દેવ, મહાબળવાન મદન તારા દ્વારા જ તે સ્થિતિમાં લાવવામાં આવ્યો છે; તે સમર્થ હોવાથી પોતાનું સામર્થ્ય (કાર્ય) ફરી સિદ્ધ કરશે।

Verse 97

ऋषिभिश्चैवमुक्तोऽपि द्विगुणं रूपमास्थितः । चक्षुषा हि तृतीयेन दग्धुकामो हरस्तदा

ઋષિઓએ એમ કહ્યું છતાં હરએ દ્વિગુણ તેજસ્વી રૂપ ધારણ કર્યું; ત્યારબાદ તૃતીય નેત્રથી (કામને) દગ્ધ કરવા ઇચ્છા કરી।

Verse 98

मुनिभिश्चारणैः सिद्धैर्गणैश्चापि सदाशिवः । स्तुतश्च वंदितो रुद्रः पिनाकी वृषवाहनः

મુનિઓ, ચારણો, સિદ્ધો અને ગણો દ્વારા પણ પિનાકધારી, વૃષવાહન રુદ્ર—સદાશિવ—ની સ્તુતિ અને વંદના કરવામાં આવી।

Verse 99

मदनं च तथा दग्ध्वा त्यक्त्वा तं पर्वतं रुषा । हिमवंताभिधं सद्यस्तिरोधानगतोऽभवत्

આ રીતે મદનને દગ્ધ કરીને અને ક્રોધથી તે પર્વત ત્યજી, ‘હિમવંત’ નામના પર્વતમાં તે તરત જ તિરોધાન (અંતર્ધાન) થયો।

Verse 100

तिरोधानगतं देवी वीक्ष्य दग्धं च मन्मथम् । सकोकिलं सचूतं च सभृंगं सहचंपकम्

દેવી તિરોભાવમાં ગઈ છે અને મન્મથ દગ્ધ થયો છે—એ જોઈ તેણે વસંતનું દૃશ્ય પણ જોયું: કોયલીઓ સાથે, આંબાના વૃક્ષો સાથે, ભમરાઓ સાથે અને ચંપક પુષ્પો સાથે।

Verse 101

तथैव दग्धं मदनं विलोक्य रत्या विलापं च तदा मनस्विनी । सबाष्पदीर्घं विमना विमृस्य कथं स रुद्रो वशगो भवेन्मम

એ જ રીતે દગ્ધ થયેલા મદનને જોઈ અને રતિનો વિલાપ સાંભળી, તે મનસ્વિની ઉદાસ થઈ; આંસુભર્યા લાંબા નિશ્વાસ સાથે વિચારી—“એ રુદ્ર મારા વશમાં કેવી રીતે આવશે?”

Verse 102

एवं विमृश्य सुचिरं गिरिजा तदानीं संमोहमाप च सती हि तथा बभाषे । संमुह्यमाना रुदतीं निरीश्यरतिर्महारूपवतीं मनस्विनीम्

આ રીતે લાંબા સમય સુધી વિચાર કરીને ગિરિજા ત્યારે મોહમાં પડી; અને એ જ સ્થિતિમાં સતી બોલી—મોહગ્રસ્ત થઈ રડતી, મહારૂપવતી અને મનસ્વિની રતિને જોઈને।

Verse 103

मा विषादं कुरु सखि मदनं जीवयाम्यहम् । त्वदर्थं भो विशालाक्षि तपसाऽराधयाम्यहम्

“હે સખી, શોક ન કર; હું મદનને જીવિત કરી દઈશ. હે વિશાલાક્ષી, તારા માટે હું તપસ્યા દ્વારા (શિવની) આરાધના કરીશ.”

Verse 104

हरं रुद्रं विरुपाक्षं देवदेवं जगद्गुरुम् । मा चिंतां कुरु सुश्रोमि मदनं जीवयाम्यहम्

“હું હર—રુદ્ર, વિરূপાક્ષ, દેવદેવ, જગદ્ગુરુ—શિવને પ્રસન્ન કરીશ. હે સુશ્રોણિ, ચિંતા ન કર; હું મદનને જીવિત કરી દઈશ.”

Verse 105

एवम श्वास्य तां साध्वी गिरिजां रतिरंजसा । तपस्तेपे च सुमहत्पतिं प्राप्तुं सुमध्यमा

આ રીતે સાધ્વી રતિને ત્વરિત સાંત્વના આપી, સુમધ્યમા પોતાના પતિને ફરી પ્રાપ્ત કરવા મહાન તપ કરવા લાગી।

Verse 106

मदनो यत्र दग्धश्च रुद्रेण परमात्मना । तप्यमानां तपस्तत्र नारदो ददृशे तदा

જ્યાં પરમાત્મા રુદ્રે મદનને દગ્ધ કર્યો હતો, એ જ સ્થાને તપમાં દહાતી તેણીને નારદે ત્યારે જોયી।

Verse 107

उवाच गत्वा सहसा भामिनीं रतिमंतिके । कस्यासि त्वं विशालाक्षि केन वा तप्यते तपः

નારદ ત્વરાથી રતિ નામની તે ભામિની પાસે જઈ બોલ્યા—“હે વિશાલાક્ષિ! તું કોની છે? અને આ તપ કોના માટે કરે છે?”

Verse 108

तरुणी रूपसंपन्ना सौभाग्येन परेण हि । नारदस्य वचः श्रुत्वा रोषेण महता तदा । उवाच वाक्यं मधुरं किंचिन्निष्ठुरमेव च

તે યુવતી, રૂપસંપન્ન અને પરમ સૌભાગ્યવતી હતી; નારદના વચન સાંભળી મહા રોષે ભરાઈ, મીઠાં પરંતુ થોડાં કઠોર શબ્દો બોલી।

Verse 109

रतिरुवाच । नारदोऽसि मया ज्ञातः कुमारस्त्वं न संशयः । स्वस्वरूपादर्शनं च कर्तुमर्हसि सुव्रत

રતિ બોલી—“મેં તને ઓળખ્યો છે—તું નારદ છે; અને તું કુમાર જ છે, તેમાં શંકા નથી. હે સુવ્રત, અહીં પોતાના સ્વરૂપને ઓળખીત રીતે દર્શાવવું તને યોગ્ય નથી।”

Verse 110

यथागतेन मार्गेण गच्छ त्वं मा विलंबितम् । बटो न किंचिज्जानासि केवलं कलिकृन्महान्

જે માર્ગે આવ્યા છો, તે જ માર્ગે વિલંબ કર્યા વિના પાછા જાઓ. હે બટુક, તમે કશું જાણતા નથી, માત્ર કલેશ કરનારા છો.

Verse 111

परस्त्रीकामुकाः क्षुद्रा विटा व्यसनिनश्च ये । तथा ह्यकर्मिणः स्तब्धास्तेषां मध्ये त्वमग्रणीः

જેઓ પરસ્ત્રીની કામના કરનારા, ક્ષુદ્ર, લંપટ અને વ્યસની છે, તથા જેઓ આળસુ અને અભિમાની છે, તેઓમાં તમે અગ્રણી છો.

Verse 112

एवं निर्भर्त्सितो रत्या नारदो मुनिसत्तमः । स्वयं जगाम त्वरीतं शंबरं दैत्यपुंगवम्

રતિ દ્વારા આ રીતે તિરસ્કૃત થયેલા મુનિશ્રેષ્ઠ નારદ પોતે ત્વરિત ગતિએ દૈત્યરાજ શંબર પાસે ગયા.

Verse 113

शशंस दैत्यराजाय दग्धं मदनमेव च । रुद्रेण क्रोधयुक्तेन तस्य भार्या मनस्विनी

તેમણે દૈત્યરાજને જણાવ્યું કે ક્રોધિત રુદ્ર દ્વારા મદન (કામદેવ) ભસ્મ થઈ ગયો છે અને તેની મનસ્વિની પત્ની વિશે પણ વાત કરી.

Verse 114

तामानय महाभाग भार्यां कुरु महाबल । अतीव रूपसंपन्ना या आनीतास्त्वयानघ । तासां मध्ये रूपवती रतिः सा मदनप्रिया

હે મહાબલી! તેને લઈ આવો અને પત્ની બનાવો. હે નિષ્પાપ! તમે જે અત્યંત રૂપવાન સ્ત્રીઓ લાવ્યા છો, તેમાં મદનપ્રિયા રતિ સૌથી સુંદર છે.

Verse 115

एवमाकर्ण्य वचनं देवर्षेर्भावितात्मनः । जगाम सहसा तत्र यत्रास्ते सा सुशोभना

તપથી શુદ્ધ આત્માવાળા દેવર્ષિના વચનો સાંભળીને, તે સુંદરી જ્યાં હતી ત્યાં તે તુરંત ગયો.

Verse 116

तां दृष्ट्वा सु विशालाक्षीं रतिं मदनमोहिनीम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंबरो देवसंकटः

કામદેવને પણ મોહિત કરનારી વિશાળ નેત્રોવાળી રતિને જોઈને, દેવો માટે સંકટ સમાન શંબરે હસતા હસતા કહ્યું.

Verse 117

एहि तन्वि मया सार्द्धं राज्यं भोगान्यथेष्टतः । भुंक्ष्व देवि प्रसादान्मे तपसा किं प्रयोजनम्

"હે તન્વી! આવ, મારી સાથે રાજ્ય અને મનગમતા ભોગોનો આનંદ લે. હે દેવી! મારી કૃપાથી સુખ ભોગવ, તપસ્યાનું શું પ્રયોજન છે?"

Verse 118

एवमुक्ता तदा तेन शंबरेण महात्मना । उवाच तन्वी मधुरं महिषी मदनस्य सा

મહાબલી શંબર દ્વારા આમ કહેવા પર, કામદેવની પટરાણી તે સુંદરીએ મધુરતાપૂર્વક ઉત્તર આપ્યો.

Verse 119

विधवाहं महाबाहो नैवं भाषितुमर्हसि । राजा त्वं सर्वदैत्यानां लक्ष्णैः परिवारितः

"હે મહાબાહુ! હું વિધવા છું, તમારે આવું બોલવું યોગ્ય નથી. તમે સર્વ દૈત્યોના રાજા છો અને રાજસી લક્ષણોથી યુક્ત છો."

Verse 120

एतत्तद्वचनं श्रुत्वा शंबरः काममोहितः । करे ग्रहीतु कामोऽसौ तदा रत्या निवारितः

તેણાં વચન સાંભળી કામમોહિત શંબર તેનો હાથ પકડવા ઇચ્છ્યો; ત્યારે રતિએ તેને અટકાવ્યો.

Verse 121

विमृश्य मनसा सर्वमजेयत्वं च तस्य वै । मा स्पृश त्वं च रे मूढ मम संस्पर्शजेन वै

મનમાં બધું વિચારી જો—તેની અજેયતા પણ; અરે મૂઢ, મને સ્પર્શ ન કર, મારા સ્પર્શમાત્રથી જ…

Verse 122

संपर्केण च दग्धोऽसि नान्यथा मम भाषितम् । तदोवाच महातेजाः शंबरः प्रहसन्निव

સ્પર્શથી તું દગ્ધ થઈ જશે—મારું વચન અન્યથા નહીં થાય. ત્યારે મહાતેજસ્વી શંબર જાણે હસતો હોય તેમ બોલ્યો.

Verse 123

विभीषिकाभिर्बह्वीभिर्मां भीषयसि मानिनि । गच्छ शीघ्रं मम गृहं बहूक्त्या किं प्रयोजनम्

હે માનિની, અનેક ધમકીઓથી તું મને ડરાવે છે. જલ્દી મારા ઘેર આવ; એટલી વાતોનો શું ઉપયોગ?

Verse 124

इत्युच्यमानेन तदा नीता सा प्रसभं तथा । स्वपुरं परमं तन्वी शंबरेण मनस्विनी

એવું કહેતાં તે સુકુમારી, દૃઢમનવાળી સ્ત્રીને શંબરે બળપૂર્વક પોતાના અતિ વૈભવી નગરમાં લઈ ગયો.

Verse 125

कृता महानसेऽध्यक्षा नाम्ना मायावतीति च

તેણીને મહાન રસોડાની અધ્યક્ષિકા તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવી, અને તે ‘માયાવતી’ નામે પ્રસિદ્ધ થઈ।

Verse 126

ऋषय ऊचुः । पार्वत्याधिकृतं सर्वं मदनानयनं प्रति । संबरेण हृतातन्वी मदनस्य प्रिया सती । अत ऊर्ध्वं तदा सूत किं जातं तत्र वर्ण्यताम्

ઋષિઓએ કહ્યું—“મદનને બોલાવવા માટે પાર્વતીએ જે જે કર્યું તે બધું કહેવાઈ ગયું. મદનની સતી, સુકુમાર પ્રિયાને શમ્બરે હરી લીધી. ત્યાર પછી શું બન્યું, હે સૂત? કૃપા કરીને વર્ણવો.”

Verse 127

सूत उवाच । गतं तदा शिवं दृष्ट्वा दग्ध्वा मदनमोजसा । पार्वती तपसा युक्ता स्थिता तत्रैव भामिनी

સૂતે કહ્યું—“ત્યારે શિવને પ્રસ્થાન કરતા જોઈ, પોતાના તેજથી મદનને દગ્ધ કરીને, તપસ્યાથી યુક્ત પાર્વતી ત્યાં જ અડગ રહી।”

Verse 128

पित्रा तेन तदा तन्वी मात्रा चैव विचारिता । बाले एहि गृहे शीघ्रं मा श्रमं कर्तुमर्हसि

ત્યારે તેના પિતા અને માતાએ તે સુકુમારીને સમજાવ્યું—“બાળે, શીઘ્ર ઘેર આવ; એવો શ્રમ તારે કરવો યોગ્ય નથી।”

Verse 129

उक्ता ताभ्यां तदा साध्वी गिरिजा वाक्यमब्रवीत्

તેઓ બંનેએ એમ કહ્યે ત્યારે સાધ્વી ગિરિજાએ તે વચન કહ્યું।

Verse 130

पार्वत्युवाच । नागच्छामि गृहं मातस्तात मे श्रृणु तत्त्वतः । वाक्यं धर्मार्थयुक्तं च येन त्वं तोषमेष्यसि

પાર્વતીએ કહ્યું—માતા, પિતા, હું ઘેર નહીં જાઉં. તત્ત્વથી મારી વાત સાંભળો. ધર્મ અને યોગ્ય હેતુથી યુક્ત વચન હું કહું છું, જેથી તમે સંતોષ પામશો.

Verse 131

शंभुः परेषां परमो दग्धो येन महाबलः । मदनो मम सान्निध्यमानयेऽत्रैव तं शिवम्

શંભુ સર્વમાં પરમ છે; તેમના દ્વારા મહાબલી મદન દગ્ધ થયો. તેથી હું તે શિવને અહીં જ મારા સાન્નિધ્યમાં લઈ આવીશ.

Verse 132

दुर्लभोहि तदा शंभुः प्राणिनां गृहमिच्छताम् । नागच्छामि गृहं मातस्तस्मात्सर्वं विमृश्यताम्

જે પ્રાણી માત્ર ગૃહસ્થજીવન જ ઇચ્છે છે, તેમને શંભુ દુર્લભ છે. તેથી, માતા, હું ઘેર નહીં જાઉં; સર્વ બાબતો પર સમ્યક વિચાર કરો.

Verse 133

तदोवाच महातेजा हिमवान्स्वसुतां प्रति । दुराराध्यः शिवः साक्षात्सर्वदेवनमस्कृतः । त्वया प्राप्तुमशक्यो हि तस्मात्त्वं स्वगृहं व्रज

ત્યારે મહાતેજસ્વી હિમવાને પોતાની પુત્રીને કહ્યું—સાક્ષાત્ શિવ દુરારાધ્ય છે; સર્વ દેવો તેમને નમસ્કાર કરે છે. તું તેમને સહેલાઈથી પ્રાપ્ત કરી શકતી નથી; તેથી તું પોતાના ઘેર જા.

Verse 134

सा बाष्पपूरितेनैव कंठेन स्वसुतां प्रति । उवाच मेना तन्वंगियाहि शीघ्रं गृहं प्रति

ત્યારે આંસુઓથી ભરાયેલા કંઠે મેનાએ પોતાની પુત્રીને કહ્યું—હે સુકુમારાંગી, ઝડપથી ઘેર પરત જા.

Verse 135

तदा प्रहस्य चोवाच मातरं प्रति पार्वती । प्रतिज्ञां श्रृणु मे मातस्तपसा परमेण हि

ત્યારે પાર્વતીએ હસીને માતાને કહ્યું—“મા, મારી પ્રતિજ્ઞા સાંભળો; પરમ તપસ્યા દ્વારા હું તેને પૂર્ણ કરીશ।”

Verse 136

अत्रैव तं समानीय वरयामि विचक्षणम् । नाशयामि रुद्रस्य रुद्रत्वं वारवर्णिनि

“અહીં જ હું તેમને બોલાવી તે વિવેકી પુરુષને વરરૂપે પસંદ કરીશ. હે ગૌરવર્ણી મા, રુદ્રનું રુદ્રત્વ—તેની ઉગ્રતા—હું પણ શમાવી દઈશ।”

Verse 137

सुखरूपं परित्यज्य गिरिजा च मनस्विनी । शंभोरारधनं चक्रे परमेण समाधिना

સુખ-સગવડ ત્યજીને મનસ્વિની ગિરિજાએ પરમ સમાધિથી શંભુની આરાધના કરી।

Verse 138

जया च विजया चैव माधवी च सुलोचना । सुश्रुता च श्रुता चैव तथैव च शुकी परा

જયા અને વિજયા, માધવી અને સુલોચના; સુશ્રુતા અને શ્રુતા, તેમજ ઉત્તમા શુકી।

Verse 139

प्रम्लोचा सुभगा श्यामा चित्रांगी चारुणी स्वधा । एताश्चान्याश्च बहवः सख्यस्ता गिरिजां प्रति । उपासांचक्रिरे सा च देवगर्भा च भामिनी

પ્રમ્લોચા, સુભગા, શ્યામા, ચિત્રાંગી, ચારુણી, સ્વધા—આ અને બીજી અનેક સખીઓ ગિરિજાની સેવા-ઉપાસનામાં લાગી; તેમજ તેજસ્વિની દેવગર્ભાએ પણ તેની પરિચર્યા કરી।

Verse 140

तपसा परमोग्रेण चरंती चारुहासिनी । मदनो यत्र दग्धश्च रुद्रेण च महात्मना । तत्रैव वेदिं कृत्वा च तस्योपरि सुसंस्थिता

પરમ ઉગ્ર તપસ્યા કરતાં કરતાં તે સુમધુર હાસ્યવાળી દેવી એ જ સ્થાને પહોંચી, જ્યાં મહાત્મા રુદ્રે મદનને દગ્ધ કર્યો હતો. ત્યાં જ તેણે વેદી રચી અને તેના ઉપર સ્થિરપણે આસન ગ્રહણ કર્યું.

Verse 141

त्यक्त्वा जलाशनं बाला पर्णादा ह्यभवच्च सा । ततः साऽर्द्राणि पर्णानि त्यक्त्वा शुष्काणि चाददे

તે બાળાએ જળ અને અન્ન પણ ત્યજીને પર્ણાહારિણી બની. પછી તેણે ભીના પાંદડાં છોડીને માત્ર સૂકા પાંદડાં જ ગ્રહણ કર્યા.

Verse 142

शुष्काणि चैव पर्णानि नाशितानि तया यदा । अपर्णेति च विख्याता बभुव तनुमध्यमा

જ્યારે તેણે સૂકા પાંદડાં પણ સંપૂર્ણપણે ત્યજી દીધાં, ત્યારે તે ‘અપર્ણા’—અર્થાત્ ‘જેણે પાંદડાં નથી’—એ નામે વિખ્યાત થઈ. તે સુકુમાર કમરવાળી દેવી એ જ નામથી પ્રસિદ્ધ થઈ.

Verse 143

वायुपानरता जाता अंबुपानादनंतरम् । कालक्रमेण महता बभूव गिरिजा सती । एकांगुष्ठेन च तदा दधार च निजं वपुः

અંબુપાન પછી ગિરિજા સતી વાયુપાનમાં રત થઈ. દીર્ઘ કાળક્રમમાં તેણે ત્યારે માત્ર એક અંગુષ્ઠથી (પગના એક અંગૂઠાથી) પોતાનું શરીર ધારણ કર્યું.

Verse 144

एवमुग्रेण तपसा शंकराराधनं सती । चकार परया तुष्ट्या शंभोः प्रीत्यर्थमेव च

આ રીતે ઉગ્ર તપસ્યાથી સતીએ શંકરની આરાધના કરી—પરમ પ્રસન્નતાથી—માત્ર શંભુને પ્રસન્ન કરવા માટે જ.

Verse 145

परं भावं समाश्रित्य जगन्मंगलमंगला । तुष्ट्यर्थं च महेशस्य तताप परमं तपः

પરમ ભાવનો આશ્રય લઈને, જગતને મંગળ આપનારી તે શુભમયી મહેશને પ્રસન્ન કરવા પરમ તપ કરવા લાગી।

Verse 146

एवं दिव्यसहस्राणि वर्षाणि च तताप वै । हिमा लयस्तदागत्य पार्वतीं कृतनिश्चयाम्

આ રીતે તેણીએ નિશ્ચયે સહસ્રો દિવ્ય વર્ષો સુધી તપ કર્યું. ત્યારબાદ હિમાલય દૃઢનિશ્ચયવાળી પાર્વતી પાસે આવ્યો।

Verse 147

सभार्यः स सुतामाप्त उवाच च महासतीम् । मा खिद्यतां महादेवि तपसानेन भामिनि

તે હિમાલય પત્ની સાથે ત્યાં આવ્યો, પુત્રીને જોઈ આદરથી મહાસતીને બોલ્યો—“હે મહાદેવી, હે તેજસ્વિની, આ તપના કારણે ખેદ ન કર।”

Verse 148

क्व रुद्रो दृश्यते बाले विरक्तो नात्र संशयः । त्वं तन्वी तरुणी बाला तपसा च विमोहिता

“હે બાલે, રુદ્ર ક્યાં દેખાય છે? તે વિરક્ત છે—એમાં સંશય નથી. તું પાતળી, તરુણી કન્યા છે; તપે તને મોહિત કરી છે।”

Verse 149

भविष्यति न संदेहः सत्यं प्रतिवदामि ते । तस्मादुत्तिष्ठ याह्याशु स्वगृहं वरवर्णिनि

“આ અવશ્ય થશે—એમાં સંશય નથી; હું તને સત્ય જ કહું છું. તેથી ઊઠ અને તુરંત પોતાના ઘેર જા, હે સુંદરવર્ણિની।”

Verse 150

किं तेन तव रुद्रेण ये दग्धः पुराऽनघे । मदनो निर्विकारित्वात्तं कथं प्रार्थयिष्यसि

હે નિર્દોષે! જેણે પૂર્વે કામદેવને દગ્ધ કર્યો તે રુદ્રથી તને શું પ્રયોજન? તે નિર્વિકાર છે; તો તું તેને કેવી રીતે પ્રાર્થના કરીશ?

Verse 151

गगनस्थो यथा चंद्रो ग्रहीतुं न हि शक्यते । तथैव दुर्गमः शर्भुर्जानीहि त्वं शुचिस्मिते

જેમ આકાશસ્થ ચંદ્રને પકડી શકાતો નથી, તેમ જ શર્ભુ (શિવ) દુર્ગમ છે—હે શુચિસ્મિતે, આ જાણજે.

Verse 152

तथैव मेनया चोक्ता तथा सह्याद्रिणा सती । मेरुणा मंदरेणैव मैनाकेन तथैव च

એ જ રીતે મેના સતીને સમજાવી; તેમ જ સહ્યાદ્રિ, મેરુ, મંદર અને મૈનાકે પણ (તેણે) ઉપદેશ આપ્યો.

Verse 153

एभिरुक्ता तदा तन्वी पार्वती तपसि स्थिता । उवाच प्रहसन्त्तेव हिमवंतं शुचिस्मिता

તેમના વચનોથી સંબોધિત થઈ, તપમાં સ્થિર સુકુમાર અંગવાળી પાર્વતીએ—શુચિસ્મિત થઈ, જાણે મંદ હસતી હોય તેમ—હિમવાનને કહ્યું.

Verse 154

पुरा प्रोक्तं त्वया तात अंब किं विस्मृतं त्वया । अधुनैव प्रतिज्ञां च श्रृणुध्वं मम बांधवाः

હે તાત, તમે પૂર્વે આ કહ્યું હતું—શું તમને ભૂલી ગયું? હવે, હે મારા બાંધવો, મારી પ્રતિજ્ઞા તત્કાળ સાંભળો.

Verse 155

विरक्तोऽसौ महादेवो मदनो येन वै हतः । तं तोषयामि तपसा शंकरं लोकशंकरम्

એ મહાદેવ વિરક્ત છે; જેમના દ્વારા મદન (કામદેવ) નિશ્ચયે હણાયો. તપસ્યા વડે હું લોકકલ્યાણકારી શંકરને પ્રસન્ન કરીશ.

Verse 156

सर्वे यूयं च गच्छंतु नात्र कार्या विचारणा । दग्धो हि मदनो येन येन दग्धं गिरेर्वनम्

તમ સૌ જતાં રહો; અહીં વિચારવાની જરૂર નથી. જેમણે મદનને દગ્ધ કર્યો, તેમણે જ આ પર્વતનું વન પણ દગ્ધ કર્યું.

Verse 157

तमानयामि चात्रैव तपसा केवलेन हि । तपोबलेन महता सुसेव्यो हि सदाशिवः

અહીં જ માત્ર તપસ્યા વડે હું તેમને (મારા સમીપે) લાવીશ. મહાન તપોબળથી સદાશિવ ખરેખર સુસેવ્ય અને પ્રસન્ન થવા યોગ્ય છે.

Verse 158

तं जानीध्वं महाभागाः सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

હે મહાભાગ્યો, આ જાણો; હું સત્ય જ, સત્ય જ કહું છું.

Verse 159

संभाषमाणा जननीं तदानीं हिमालयं चैव तथा च मेनाम् । तथैव मेरुं मितभाषिणी तदा सा मंदरं पर्वतराजकन्या । जग्मुस्तदा तेन पथा च पर्वता यथागतेनापि विचक्षमाणाः

ત્યારે મિતભાષિણી પર્વતરાજની પુત્રી પોતાની જનની સાથે, તેમજ હિમાલય અને મેના સાથે સંભાષણ કરીને મંદર પર્વત તરફ નીકળી; અને પર્વતો પણ તે જ માર્ગે, જેમ તે ગઈ તેમ, તેણીને જતા જોતા જોતા સાથે ચાલ્યા.

Verse 160

गतेषु तेषु सर्वेषु सखीभिः परिवारिता । तत्रैव च तपस्तेपे परमार्था सती तदा

તેઓ બધા ગયા પછી, સખીઓથી પરિઘેરાયેલી સતી ત્યાં જ પરમાર્થમાં તત્પર રહી ત્યારે તપશ્ચર્યા કરવા લાગી।

Verse 161

तपसा तेन महता तप्तमासीच्चराचरम् । तदा सुरासुराः सर्वे ब्रह्माणं शरणं गताः

તે મહાન તપથી ચરાચર સર્વ જગત દગ્ધ થયું; ત્યારે દેવો અને અસુરો બધા બ્રહ્માની શરણમાં ગયા।

Verse 162

देवा ऊचुः । त्वया सृष्टमिदं सर्वं जगद्देव चराचरम् । त्रातुमर्हसि देवान्नस्त्वदन्यो नोपपद्यते

દેવોએ કહ્યું—હે દેવ! આ ચરાચર સર્વ જગત તમે જ સર્જ્યું છે. તેથી અમ દેવોની રક્ષા તમે જ કરો; તમારા સિવાય બીજો કોઈ યોગ્ય નથી।

Verse 163

अस्माकं रक्षणे शक्त इत्याकर्ण्य वचस्तदा । विमृश्य च तदा ब्रह्मा मनसा परमेण हि

‘આપણે અમારી રક્ષા કરવા સમર્થ છો’ એવા વચન સાંભળી બ્રહ્માએ ત્યારે પોતાના પરમ મનથી ઊંડો વિચાર કર્યો।

Verse 164

गिरिजातपसोद्भूतं दावाग्निं परमं महत् । ज्ञात्वा ब्रह्मा जगा माशु क्षीराब्धिं परमाद्भुतम्

ગિરિજાની તપશ્ચર્યાથી ઉત્પન્ન થયેલ તે પરમ મહાન દાવાગ્નિ જાણીને બ્રહ્મા ત્વરિત પરમ અદ્ભુત ક્ષીરસાગર તરફ ગયા।

Verse 165

तत्र सुप्तं सुप्लयंके शेषाख्ये चातिशोभने । लक्ष्म्या पादोपयुगलं सेव्यमानं निरंतरम्

ત્યાં તેણે શેષ નામની અતિશોભન શય્યા પર શયન કરનાર વિષ્ણુને જોયા; લક્ષ્મીદેવી તેમના પાદયુગલની નિરંતર સેવા કરતી હતી.

Verse 166

दूरस्थेनापि तार्क्ष्येण नतकंधरधारिणा । सेव्यमानं श्रिया कांत्या क्षांत्या वृत्त्या दयादिभिः

દૂર ઊભા રહી નમ્ર ગળા ધરાવનાર તાર્ક્ષ્ય (ગરુડ) પણ તેમની સેવા કરતો હતો; અને શ્રીદેવી કાંતિ, ક્ષાંતિ, સદ્વૃત્તિ, દયા વગેરે રૂપે નિત્ય પરિચર્યા કરતી હતી.

Verse 167

नवशक्तियुतं विष्णुं पार्पदैः परिवारितम् । कुमुदोथ कुमुद्वांश्च सनकश्च सनंदनः

તેણે નવ શક્તિઓથી યુક્ત વિષ્ણુને જોયા, જે પોતાના પારષદોથી ઘેરાયેલા હતા—કુમુદ, કુમુદ્વાન, તથા મુનિ સનક અને સનંદન।

Verse 168

सनातनो महाभागः प्रसुप्तो विजयोऽरिजित् । जयंतश्च जयत्सेनो जयश्चैव महाप्रभः

ત્યાં સનાતન મહાભાગ, પ્રસુપ્ત, શત્રુજિત વિજય, તેમજ જયંત, જયત્સેન અને મહાપ્રભ જય પણ હાજર હતા.

Verse 169

सनत्कुमारः सुतपा नारदश्चैव तुंबुरुः । पांचजन्यो महाशंखो गदा कौमोदकी तथा

ત્યાં સનત્કુમાર, સુતપા, નારદ અને તુંબુરુ હતા; તેમજ પાંજન્ય નામનો મહાશંખ અને કૌમોદકી ગદા પણ હતી.

Verse 170

सुदर्शनं तथा चापं शार्ङ्गं च परमाद्भुतम् । एतानि वै रूपवंति दृष्टानि परमेष्ठिना

તેણે સુદર્શન તથા પરમ અદ્ભુત શારઙ્ગ ધનુષ્ય પણ જોયું. આ દિવ્ય રૂપો ખરેખર પરમેષ્ઠી (બ્રહ્મા) દ્વારા દર્શિત થયા હતા.

Verse 171

विष्णोः समीपे परमामनो भृशं समेत्य सर्वे सुरदानवास्तदा । विष्णुं चाहुः परमेष्ठिनां पतिं तीरे तदानीमुदधेर्महात्मनः

ત્યારે બધા દેવો અને દાનવો અત્યંત વ્યાકુળ મનથી મહાસમુદ્રના કિનારે વિષ્ણુની નજીક એકત્ર થયા અને તેમને ‘પરમેષ્ઠિઓના પતિ’ કહી સંબોધ્યા.

Verse 172

त्राहित्राहि महाविष्णो तप्तान्नः शरणागतान् । तपसोग्रेण महता पार्वत्याः परमेण हि । शेषासने चोपविष्ट उवाच परमेश्वरः

તેઓ બોલ્યા—“ત્રાહિ ત્રાહિ, હે મહાવિષ્ણુ! અમે દગ્ધ થઈ શરણ આવ્યા છીએ; પાર્વતીના ઉગ્ર, મહાન, પરમ તપના પ્રભાવથી અમારું રક્ષણ કરો.” ત્યારે શેષાસન પર બિરાજમાન પ્રભુ બોલ્યા.

Verse 173

युष्माभिः सहितश्चापि व्रजामि परमेश्वरम् । महादेवं प्रार्थयामो गिरिजां प्रति वै सुराः

“તમારા સૌ સાથે હું પરમેશ્વર પાસે જઈશ. હે દેવો! ગિરિજા (પાર્વતી) વિષયે આપણે મહાદેવને પ્રાર્થના કરીએ.”

Verse 174

पाणिग्रहार्थमधुना देवदेवः पिनाकधृक् । यथा नेष्यति तत्रैव करिष्यामोऽधुना वयम्

“હવે પાણિગ્રહણ (વિવાહ) માટે, દેવદેવ પિનાકધારી શિવ જેમ આગળ વધારશે, તેમ જ અમે પણ કરશું.”

Verse 175

तस्माद्वयं गमिष्यामो यत्र रुद्रो महाप्रभुः । तपसोग्रेण संयुक्तो ह्यास्ते परममंगलः

અતએવ આપણે ત્યાં જઈશું, જ્યાં મહાપ્રભુ રુદ્ર ઉગ્ર તપસ્યાથી યુક્ત થઈ નિવાસ કરે છે—તે પરમ મંગલસ્વરૂપ છે.

Verse 176

विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा ऊचुः सर्वे सुरासुराः । न यास्यामो वयं सर्वे विरूपाक्षं महाप्रभम्

વિષ્ણુના વચન સાંભળી સર્વ દેવો અને અસુરો બોલ્યા—“અમે બધા મહાપ્રભુ વિરূপાક્ષ પાસે નહીં જઈએ.”

Verse 177

यदा दग्धः पुरा तेन मदनो दुरतिक्रमः । तथैव धक्ष्यत्यस्माकं नात्र कार्या विचारणा

કારણ કે પૂર્વે તેણે દુર્જેય મદનને ભસ્મ કર્યો હતો; તેવી જ રીતે તે અમને પણ દહન કરશે—અહીં વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

Verse 178

प्रहस्य भगवान्विष्णुरुवाच परमेश्वरः । मा भयं क्रियतां सर्वैः शिवरूपी सदाशिवः

ત્યારે પરમેશ્વર ભગવાન વિષ્ણુ હસીને બોલ્યા—“તમામાંથી કોઈ ભય ન કરો; સદાશિવ શિવસ્વરૂપ છે.”

Verse 179

स न धक्ष्यति सर्वेषां देवानां भयनाशनः । तस्माद्भवद्भिर्गतव्यं मया सार्द्धं विचक्षणाः

તે તમને સૌને દહન નહીં કરે—તે તો સર્વ દેવોના ભયનો નાશ કરનાર છે. તેથી, હે વિવેકીઓ, તમે મારી સાથે જાઓ.

Verse 180

शंभुं पुराणं पुरुषं ह्यधीशं वरेण्यरूपं च परं पराणाम् । तपो जुषाणं परमार्थरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामि

પ્રાચીન પુરુષ, અધિઈશ્વર, વરેનીય રૂપધારી, પરાત્પર પરમ—એવા શંભુને હું શરણ જાઉં છું; જે તપમાં રમે છે અને જેના સ્વરૂપે પરમ સત્ય છે।