Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 86

Devanagari script

अथान्यस्मिन्दिने साभूद्ब्राह्मण्यथ रजस्वला । तद्दूरशायिनी रात्रौ विश्वासान्मे तपस्विनी

Transliteration

athānyasmindine sābhūdbrāhmaṇyatha rajasvalā | taddūraśāyinī rātrau viśvāsānme tapasvinī

Translation

પછી બીજા દિવસે તે બ્રાહ્મણી રજસ્વલા થઈ. મારા પર વિશ્વાસ રાખીને તે તપસ્વિની રાત્રે દૂર (અલગ) શયન કરી.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Anukrama (Sequence/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरवाचक-अव्यय (then/now)

• अन्यस्मिन्: on another
• अन्यस्मिन्: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative Singular); ‘दिने’ इति विशेषण

• दिने: day
• दिने: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Locative, Singular)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)

• अभूत्: became/was
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person, Singular)

• ब्राह्मणी: a brahmin woman
• ब्राह्मणी: Karta (Subject-complement/कर्तृपूरक)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular); ‘सा’ इत्यस्य अपपद/समानााधिकरण

• अथ: then
• अथ: Anukrama (Sequence/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरवाचक-अव्यय (then)

• रजस्वला: menstruating
• रजस्वला: Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रजस्वला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular); ‘ब्राह्मणी’ इति विशेषण

• तत्: that/so (thus)
• तत्: Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular); ‘दूर’ इत्यस्य क्रियाविशेषणार्थे (adverbial)

• दूरशायिनी: lying far away
• दूरशायिनी: Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दूर (प्रातिपदिक) + शायिनी (शी धातोः णिनि/इनी, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular); सप्तमी/अव्ययीभावार्थ-तत्पुरुष: ‘दूरे शयाना’ (lying at a distance)

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Locative, Singular)

• विश्वासात्: from trust/because of trust
• विश्वासात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: विश्वास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Ablative, Singular)

• मे: my/of me
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive Singular)

• तपस्विनी: the ascetic woman
• तपस्विनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस्विनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)

Speaker

Unspecified (first-person narrator continuing the account)

Visual Art Cues

Scene: Night outside the hut: the brāhmaṇī rests separately at a modest distance, indicating ṛtu observance; the attendant remains still and respectful; moonlight and quiet forest frame the scene.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Trust placed in the undeserving can become the opening for harm—this verse sets the narrative condition for a later wrongdoing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it alludes to customary separation during menstruation (dūra-śayana) in traditional practice.