Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 85
Devanagari script
स च जानन्मुनिः पत्नीं पात्रभूतामविश्वसन् । स्त्रीचरित्रविदंके तां विधाय स्वपिति द्विजः
Transliteration
sa ca jānanmuniḥ patnīṃ pātrabhūtāmaviśvasan | strīcaritravidaṃke tāṃ vidhāya svapiti dvijaḥ
Translation
મુનિ પત્નીને પાત્ર જાણતા હોવા છતાં સંપૂર્ણ વિશ્વાસ ન રાખતા. સ્ત્રીસ્વભાવ જાણનાર તે દ્વિજે તેણીને પોતાની ગોદમાં રાખીને શયન કર્યું.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
चand
च:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
जानन्knowing
जानन्:
Karta (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मुनिः’ इति विशेषण
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
पत्नीम्wife
पत्नीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
पात्रभूताम्having become worthy/fit
पात्रभूताम्:
Karma (Object-complement/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपात्र (प्रातिपदिक) + भूत (भू धातोः क्त, कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: ‘पात्रं भूता’ (having become fit/eligible); ‘पत्नीम्’ इति विशेषण
अविश्वसन्not trusting/distrusting
अविश्वसन्:
Karta (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-वि-श्वस् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मुनिः’ इति विशेषण
स्त्रीचरित्रविदम्a knower of women’s ways
स्त्रीचरित्रविदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + चरित्र (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: ‘स्त्रीणां चरित्रं वेत्ति’ (knower of women’s nature)
अङ्केon the lap
अङ्के:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Locative, Singular)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
विधायhaving placed
विधाय:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having placed/arranged’
स्वपितिsleeps
स्वपिति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्वप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person, Singular); परस्मैपद
द्विजःthe brahmin (twice-born)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
Speaker
Unspecified (narrative voice)
Visual Art Cues
Scene: Night in a hermitage: the sage lies down with his wife resting upon his lap, signaling protective vigilance; the attendant remains at a respectful distance; lamp dim, atmosphere guarded yet calm.
FAQs
The verse portrays worldly prudence and guarded trust within narrative context, setting up a moral episode about hidden intent and vigilance.
None is named in this verse.
None; it is descriptive narrative.