Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 72

Devanagari script

इति चेति हरिष्यामि तपसा रक्षितां मुनेः । अस्याः कृते यदि शपेन्मुनिस्तत्र पराभवः

Transliteration

iti ceti hariṣyāmi tapasā rakṣitāṃ muneḥ | asyāḥ kṛte yadi śapenmunistatra parābhavaḥ

Translation

‘જો એમ જ હોય, તો મુનિના તપથી રક્ષિત હોવા છતાં હું તેને હરી લઈ જઈશ.’ પરંતુ તેના કારણે મુનિ મને શાપ આપે તો મારો પરાભવ અને વિનાશ થશે.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थे (quotative particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थे (quotative particle)

• हरिष्यामि: I will take away
• हरिष्यामि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• रक्षिताम्: protected (her)
• रक्षिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• मुनेः: of the sage
• मुनेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• अस्याः: of her
• अस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• कृते: for the sake (of)
• कृते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; हेतौ/निमित्ते (in the matter of/for the sake of)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक-निपात (conditional particle)

• शपेत्: should curse
• शपेत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• तत्र: there/in that case
• तत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• पराभवः: defeat/ruin
• पराभवः: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पराभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating within Māheśvara-khaṇḍa to the sages (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: (Contextual) interlocutor of the Skanda narration

Visual Art Cues

Scene: A powerful figure resolves to abduct a protected woman, yet hesitates, visualizing the invisible shield of the sage’s austerity and the looming specter of a curse.

Characters & Entities

• Gālava
• Muni (unnamed sage)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity (tapas) carries spiritual potency, and violating dharmic protection invites karmic downfall, often through a sage’s curse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the focus is on the moral force of tapas within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; tapas is referenced as protective spiritual power.