Adhyaya 62

Verse 1

शौनक उवाच । सूत श्रुता पुरास्माभिरुत्पत्तिर्गणपस्य च । क्षेत्रनाथः कथं जज्ञे वदैतच्छृण्वतां हि नः

શૌનક બોલ્યા— હે સૂત! અમે અગાઉ ગણપતિની ઉત્પત્તિ સાંભળી છે; હવે ક્ષેત્રનાથ કેવી રીતે પ્રગટ થયા? સાંભળનાર અમને કહો।

Verse 2

सूत उवाच । यदा दारुकदैत्येन पीड्यमाना दिवौकसः । शिवं देव्या सहासीनं प्रणिपत्येदमब्रुवन्

સૂતજીએ કહ્યું—દારુક દૈત્યથી પીડિત દેવગણ દેવીસહ આસનસ્થ ભગવાન શિવ પાસે જઈ દંડવત્ પ્રણામ કરીને આ વચનો બોલ્યા।

Verse 3

देव दैत्येन घोरेण दुर्जयेन सुरासुरैः । पीडिता दारुकेण स्मः स्वस्थानाच्चापि च्याविताः

હે દેવ! ભયંકર અને દેવ-અસુર સૌને અજય એવા દારુકે અમને પીડ્યા છે; અને અમને અમારા સ્વસ્થાનમાંથી પણ હટાવી દીધા છે।

Verse 4

न विष्णुना न चंद्रेण न चान्येनापि केनचित् । शक्यो हंतुं स दुष्टात्मा अर्धनारीश्वरं विना

ન વિષ્ણુથી, ન ચંદ્રદેવથી, ન અન્ય કોઈથી—અર્ધનારીશ્વર વિના તે દુષ્ટાત્માનો વધ શક્ય નથી।

Verse 5

तेन संपीड्यमानानामस्माकं शरणं भव । इत्युक्त्वा रुरुदुर्देवास्त्राहित्राहीति चाब्रुवन्

અતએવ તેના દ્વારા દબાઈ રહેલા અમને આપ જ શરણ બનો. એમ કહી દેવો રડી પડ્યા અને વારંવાર બોલ્યા—“ત્રાહિ, ત્રાહિ! રક્ષા કરો!”

Verse 6

ततोऽतिकृपयाविष्टहरकंठस्य कालिमाम् । गृहीत्वा पार्वती चक्रे नारीमेकां महाभयाम्

પછી અતિ કરુણાથી વ્યાપ્ત પાર્વતીએ હરનાં કંઠની કાળિમા ગ્રહણ કરીને તેમાંથી એક મહાભયંકર સ્ત્રીનું સર્જન કર્યું।

Verse 7

आत्मशक्तिं तत्र मुक्त्वा प्रोवाचेदं वचः शुभा । यस्मादतीव कालासि नाम्ना त्वं कालिका भव

ત્યાં પોતાની આત્મશક્તિ વિસર્જી શુભા દેવીએ આ વચન કહ્યું— “તું અતિશય કૃષ્ણવર્ણા છે; તેથી નામે તું ‘કાલિકા’ થા।”

Verse 8

देवारिं च दुरात्मानं शीघ्रं नाशय शोभने । एवमुक्ता महारावा कालिका प्राप्य तं तदा

“હે શોભને, દેવોના તે દુષ્ટ શત્રુનો શીઘ્ર નાશ કર.” એમ આજ્ઞા પામી કાલિકાએ મહાગર્જના કરી અને ત્યારે તેને જઈ પહોંચી।

Verse 9

रवेणैव मृतं चक्रे सानुगं स्फुटितहृदम् । ततोवन्ती श्मशानस्था महारावानमुंचत

તેણે માત્ર પોતાના ગર્જનાથી જ તેને તેના અનુચરો સહિત મરી નાખ્યો; તેનું હૃદય ચીરાઈ ગયું. પછી શ્મશાનમાં ઊભી રહી તેણે મહા પ્રતિધ્વનિત નાદ છોડ્યો।

Verse 10

यैरासन्विकला लोकास्त्रयोऽपि प्रमृता यथा । ततो रुद्रो बालरूपं कृत्वा विश्वकृते विभुः

જે કારણોથી ત્રણેય લોક વિકલ થઈ ગયા, જાણે મરી ગયા હોય. તેથી વિશ્વહિત માટે સર્વશક્તિમાન રુદ્રે બાળરૂપ ધારણ કર્યું।

Verse 11

रुदंस्तस्याः समीपे चाप्यागतः प्रेतसद्मनि । रुदंतं च ततो बालं कृत्वोत्संगे कृपान्विता

તે રડતો રડતો તેની નજીક આવ્યો, પ્રેતોના તે ધામમાં પણ. રડતા બાળકને જોઈ કરુણામયી દેવીએ તેને ગોદમાં ઉઠાવ્યો।

Verse 12

कालिकाऽपाययत्स्तन्यं मा रुदेति प्रजल्पती । स्तन्य व्याजेन बालोऽपि पपौ क्रोधं तदंगजम्

કાલિકાએ તેને પોતાનું સ્તન્ય પિવડાવ્યું અને ધીમેથી કહ્યું—“રડશો નહીં.” પરંતુ સ્તન્યપાનના બહાને એ બાળકએ પણ તેના પોતાના અંગમાંથી ઉદ્ભવેલો ક્રોધ પી લીધો.

Verse 13

योऽसौ हरकंठभवविषादासीत्सुदुर्धरः । पीतक्रोधस्वभावे च सौम्यासीत्कालिका तदा

હરના કંઠમાં ઉત્પન્ન થયેલો વિષજન્ય જે અતિ દુર્ધર વિષાદ હતો—ક્રોધ પી લેવાયા પછી—ત્યારે કાલિકા સ્વભાવથી જ સૌમ્ય અને મંગલમયી બની।

Verse 14

बालोऽपि बालरूपं तत्त्यक्तुमैच्छत्कृतक्रियः

કાર્ય સિદ્ધ થયા પછી એ બાળક પણ તે બાળરૂપ ત્યજવા ઇચ્છ્યો।

Verse 15

ततो देवाः कालिकायाः शंकमानाः पुनर्भयम् । ऊचुर्मा बाल बालत्वं परित्यज कृपां कुरु

ત્યારે દેવતાઓ કાલિકાને લઈને ફરી ભય અને શંકાથી ભરાઈને બોલ્યા—“હે બાલ, બાળત્વ ત્યજશો નહીં; કૃપા કરો.”

Verse 16

बाल उवाच । न भेतव्यं कालिकायाः सौम्या देवी यतः कृता । अस्ति चेद्भवतां भीतिरन्यान्स्रक्ष्यामि बालकान् । चतुःषष्टिक्षेत्रपालानित्युक्त्वा सोऽसृजन्मुखात्

બાળકે કહ્યું—“કાલિકાથી ડરશો નહીં; કારણ કે દેવીને સૌમ્ય બનાવવામાં આવી છે. છતાં જો તમારો ભય રહે, તો હું અન્ય બાળરૂપો સર્જીશ—ચોસઠ ક્ષેત્રપાલો।” એમ કહી તેણે પોતાના મુખમાંથી તેમને ઉત્પન્ન કર્યા.

Verse 17

प्राह तान्बालरूपांश्च बालरूपी महेश्वरः । स्वर्गेषु पंचविशानां पातालेषु च तावताम्

બાળરૂપ મહેશ્વરે તે બાળરૂપોને કહ્યું—“સ્વર્ગોમાં તમામાંથી પચ્ચીસના સ્થાનો રહેશે, અને પાતાળોમાં પણ એટલાં જના સ્થાનો નિર્ધારિત થશે.”

Verse 18

चतुर्दशानां भूर्लोके वासो वः पालनं तथा । अयमेव श्मशानस्थो भविता श्वा च वाहनम्

“તમામાંથી ચૌદના નિવાસ અને રક્ષણકાર્ય ભૂર્લોકમાં રહેશે. આ એક શ્મશાનમાં સ્થિત રહેશે, અને કૂતરો તેનું વાહન થશે.”

Verse 19

नैवेद्यं भवतां राजमाषतंदुलमिश्रकाः । अनभ्यर्च्य च यो युष्मान्किंचित्कृत्यं विधास्यति

“તમારું નૈવેદ્ય રાજમાષ (ઉડદ) અને તંડુલ (ચોખા)નું મિશ્રણ રહેશે. અને જે કોઈ તમારું પૂજન કર્યા વિના કોઈ કાર્ય કરશે…”

Verse 20

तस्य तन्निष्फलं भावि भुक्तं प्रेतैश्च राक्षसैः । इत्युक्त्वा भगवान्रुद्रस्तत्रैवां तरधीयत

“તેનું તે કાર્ય નિષ્ફળ થશે, અને તેનું નૈવેદ્ય પ્રેત તથા રાક્ષસો ભક્ષણ કરશે.” એમ કહી ભગવાન રુદ્ર ત્યાં જ અંતર્ધાન થયા.

Verse 21

क्षेत्रपालाः स्थिताश्चैव यथास्थाने निरूपिताः । इति वः क्षेत्रपालानां सृष्टिः प्रोक्ता समासतः

આ રીતે ક્ષેત્રપાલો પોતાના પોતાના નિર્ધારિત સ્થાનોમાં નિયુક્ત થઈ સ્થિત રહ્યા. આ પ્રમાણે ક્ષેત્રપાલોની સૃષ્ટિ તમને સંક્ષેપમાં કહી છે.

Verse 22

आराधनं प्रवक्ष्यामि येन प्रीता भवंति ते

હવે હું તે આરાધનાની વિધિ કહું છું, જેના દ્વારા તે ક્ષેત્રપાલો પ્રસન્ન થાય છે.

Verse 23

ओंक्षां क्षेत्रपालाय नमः । इति नवाक्षरो महामंत्रः

“ૐ ક્ષાં ક્ષેત્રપાલાય નમઃ”—આ નવાક્ષરી મહામંત્ર તરીકે પ્રખ્યાત છે.

Verse 24

अनेनात्र चंदनादि दत्त्वा राजमाषतण्डुलमिश्रकाश्च चतुःषष्टिकृतभागान्वटकान्निवेद्य तावत्यो दीपिकास्तावन्ति पत्राणि पूगानि निवेद्य दण्डवत्प्रणम्य महास्तुतिमेतां जपेत्

અહીં આ મંત્રથી ચંદનાદિ અર્પણ કરીને, રાજમાષ અને તંડુલના મિશ્રણથી બનેલા વટકાઓને ચોસઠ ભાગમાં વહેંચી નેવેદ્ય કરવો; એટલાં જ દીપ, એટલાં જ પાનાં અને પૂગ (સુપારી) પણ અર્પણ કરવી; પછી દંડવત્ પ્રણામ કરીને આ મહાસ્તુતિનો જપ કરવો.

Verse 25

ओंऊर्ध्वकेशा विरू पाक्षा नित्यं ये घोररूपिणः । रक्तनेत्राश्च पिंगाक्षाः क्षेत्रपालान्नमामि तान्

ૐ। જેમના કેશ ઊર્ધ્વ ઊભા છે, જેમની દૃષ્ટિ વિકૃત અને ભયંકર છે, જે નિત્ય ઘોરરૂપધારી છે—એવા રક્તનેત્ર અને પિંગાક્ષ ક્ષેત્રપાલોને હું નમસ્કાર કરું છું.

Verse 26

अह्वरो ह्यापकुम्भश्च इडाचारस्तथैव यः । इंद्रमूर्तिश्च कोलाक्ष उपपाद ऋतुंसनः

અહ્વર, આપકુંભ અને ઇડાચાર; ઇન્દ્રમૂર્તિ, કોલાક્ષ, ઉપપાદ અને ઋતુન્સન—આ પણ ક્ષેત્રપાલોમાં ગણાય છે.

Verse 27

सिद्धेयश्चैव वलिको नीलपादेकदंष्ट्रिकः । इरापतिश्चाघहारी विघ्नहारी तथांतकः

સિદ્ધેય અને વલિક; નીલપાદ-એકદંષ્ટ્રિક; ઇરાપતિ, અઘહારી, વિઘ્નહારી તથા અંતક—આ બધા પૂજ્ય ક્ષેત્રપાલો છે, જેમને નમસ્કાર કરવો જોઈએ।

Verse 28

ऊर्ध्वपादः कम्बलश्च खंजनः खर एव च । गोमुखश्चैव जंघालो गणनाथश्च वारणः

ઊર્ધ્વપાદ, કમ્બલ, ખંજન અને ખર; ગોમુખ, જંઘાલ, ગણનાથ તથા વாரண—આ ક્ષેત્રપાલો સ્તુતિમાં સ્મરણીય છે।

Verse 29

जटालोप्यजटालश्च नौमि स्वःक्षेत्रपालकान् । ऋकारो हठकारी च टंकपाणिः खणिस्तथा

હું મારા ક્ષેત્રપાલ-રક્ષકોને નમસ્કાર કરું છું—જટાલ અને અજટાલ; ઋકાર, હઠકારી, ટંકપાણિ તથા ખણિને પણ।

Verse 30

ठंठंकणो जंबरश्च स्फुलिंगास्यस्तडिद्रुचिः । दंतुरो घननादश्च नन्दकश्च तथा परः

હું ઠંઠંકણ, જંબર, સ્ફુલિંગાસ્ય (જેનાં મુખમાંથી ચિંગારીઓ નીકળે), તડિદ્રુચિ (વિજળી સમ તેજસ્વી), દંતુર, ઘનનાદ (મેઘગર્જન), નંદક તથા અન્ય રક્ષકને પણ નમસ્કાર કરું છું।

Verse 31

फेत्कारकारी पंचास्यो बर्बरी भीमरूपवान् । भग्नपक्षः कालमेघो युवानो भास्करस्तथा

હું ફેત્કારકારી, પંચાસ્ય (પંચમુખ), બર્બરી, ભીમરૂપવાન, ભગ્નપક્ષ, કાલમેઘ, યુવાન અને ભાસ્કર—આ ક્ષેત્રપાલોને નમસ્કાર કરું છું।

Verse 32

रौरवश्चापि लंबोष्ठो वणिजः सुजटालिकः । सुगंधो हुहुकश्चैव नौमि पातालरक्षकान्

હું રૌરવ, લંબોષ્ઠ, વણિજ, સુજટાલિક, સુગંધ તથા હુહુક—આ પાતાળ-રક્ષકોને નમસ્કાર કરું છું.

Verse 33

सर्वलिंगेषु हुंकारः स्मशानेषु भयावहः । महालक्षो वने घोरे ज्वालाक्षो वसतौ स्थितः

સર્વ લિંગ-સ્થાનોમાં તે ‘હુંકાર’ છે; શ્મશાનોમાં ‘ભયાવહ’ છે. ઘોર વનમાં ‘મહાલક્ષ’ અને ગૃહવાસમાં ‘જ્વાલાક્ષ’ રૂપે સ્થિત છે.

Verse 34

एकवृक्षश्च वृक्षेषु करालवदनो निशि । घण्टारवो गुहावासी पद्मखंजो जले स्थितः

વૃક્ષોમાં તે ‘એકવૃક્ષ’ છે; રાત્રિમાં ‘કરાળવદન’ છે. ગુહાવાસમાં ‘ઘંટારવ’ અને જળમાં ‘પદ્મખંજ’ રૂપે સ્થિત છે.

Verse 35

चत्वरेषु दुरारोहः पर्वते कुरवस्तथा । निर्झरेषु प्रवाहाख्यो माणिभद्रो निधिष्वपि

ચૌક/ચોરાહાઓમાં તે ‘દુરારોહ’ છે; પર્વતો પર ‘કુરવ’ છે. ઝરણાઓમાં ‘પ્રવાહાખ્ય’ અને નિધિઓમાં પણ ‘માણિભદ્ર’ રૂપે સ્થિત છે.

Verse 36

रसक्षेत्रे रसाध्यक्षो यज्ञवाटेषु कोटनः । चतुर्दश भुवं व्याप्य स्थिताश्चैवं नमामि तान्

‘રસ-ક્ષેત્ર’માં તે ‘રસાધ્યક્ષ’ અને યજ્ઞ-વાટોમાં ‘કોટન’ છે. ચૌદ ભુવનોને વ્યાપી આ રીતે સ્થિત એવા સૌને હું નમસ્કાર કરું છું.

Verse 37

एवं चतुःषष्टिमिताञ्छरणं यामि क्षेत्रपान् । प्रसीदंतु प्रसीदंतु तृप्यंतु मम पूजया

આ રીતે ચોસઠ સંખ્યાવાળા ક્ષેત્રપાલોના હું શરણમાં જાઉં છું. તેઓ પ્રસન્ન થાઓ—પ્રસન્ન થાઓ—અને મારી પૂજાથી તૃપ્ત થાઓ.

Verse 38

सर्वकार्येषु यश्चैवं क्षेत्रपानर्चयेच्छुचिः । क्षेत्रपास्तस्य तुष्यंति यच्छंति च समीहितम्

જે શুচિ રહી સર્વ કાર્યોના આરંભે આ રીતે ક્ષેત્રપાલોની આરાધના કરે છે, ક્ષેત્રપાલો તેના પર પ્રસન્ન થાય છે અને તેની અભિલાષિત વસ્તુ આપે છે.

Verse 39

इमं क्षेत्रपकल्पं च विजानन्विजयस्तथा । यथोक्तविधिनाभ्यर्च्य सिद्धेयं तुष्टुवे च तम्

ક્ષેત્રપાલોની આ વિધિ જાણીને વિજયાએ પણ, કહેલા નિયમ મુજબ પૂજન કરીને, પોતાના કાર્યસિદ્ધિ માટે તે દેવ/રક્ષકની સ્તુતિ કરી.

Verse 40

प्रणम्य च ततो देवीमानर्च वटयक्षिणीम् । पुरा यदा नारदेन कलापग्रामतो द्विजाः

પછી પ્રણામ કરીને તેણે દેવી વટયક્ષિણીની પૂજા કરી. પૂર્વકાળે, જ્યારે નારદે ‘કલાપગ્રામ’ નામના ગામમાંથી દ્વિજોને લઈને આવ્યા હતા,

Verse 41

समानीतास्तैश्च साकं सुनंदा नाम ब्राह्मणी । विधवाभ्यागता तत्र तपस्तप्तुं महीतटे

તેમની સાથે સુનંદા નામની એક બ્રાહ્મણી પણ લાવવામાં આવી; તે વિધવા હતી અને નદીના કાંઠે તપ કરવા ત્યાં આવી હતી.

Verse 42

सा कृच्छ्राणि पराकांश्च अतिकृच्छ्राणि कुर्वती । ज्यैष्ठे भाद्रपदे चक्रे सावित्र्या द्वे त्रिरात्रिके

તેણીએ કૃચ્છ્ર, પરાક અને અતિકૃચ્છ્ર એવા તપ-નિયમો કર્યા; અને જ્યેષ્ઠ તથા ભાદ્રપદ માસમાં સાવિત્રી-વ્રત સાથે બે ત્રિરાત્રિ વ્રતોનું પાલન કર્યું।

Verse 43

मासोपवासं च तथा कार्तिके कुलनंदिनी । सप्तलिंगानि संपूज्य देवीपूजां सदा व्यधात्

અને કાર્તિક માસમાં તે કુલનંદિનીએ માસોપવાસ કર્યો; સાત લિંગોની સમ્યક પૂજા કરીને તે સદા દેવીપૂજા કરતી રહી।

Verse 44

दर्शे स्नानं तथा चक्रे महीसागरसंगमे । इत्यादिबहुभिस्तैस्तैर्नित्यं नियमपालनैः

તેણીએ અમાવાસ્યાના દિવસે નદી-સમુદ્ર સંગમે સ્નાન પણ કર્યું; આ રીતે આવા અનેક નિત્ય નિયમો અને સંયમોના પાલનથી,

Verse 45

धूतपापा ययौ लोकमुमायाः कृतस्वागता । अंशेन च तटे तस्मिन्संभूता वटयक्षिणी

પાપ ધોઈને તે ઉમા-લોકમાં ગઈ, જ્યાં તેનું સન્માનપૂર્વક સ્વાગત થયું; અને એ જ કાંઠે દેવીના અંશરૂપે વટયક્ષિણી પ્રગટ થઈ।

Verse 46

तस्यास्तुष्टो वरं प्रादात्सिद्धलिंगस्थितो हरः । अनभ्यर्च्य य एनां च मत्पूजां प्रकरिष्यति

તેનાથી પ્રસન્ન થઈ સિદ્ધલિંગમાં સ્થિત હરએ વર આપ્યો—‘જે કોઈ પહેલાં તેણીની અર્ચના કર્યા વિના મારી પૂજા કરશે,

Verse 47

तस्य तन्निष्फलं सर्वमित्युक्तं पाल्यमेव मे । तस्मात्प्रपूजयेन्नित्यं वटस्थां वटयक्षिणीम् । पुष्पैर्धूपैस्तु नैवेद्यैर्मंत्रेणानेन भक्तितः

તેના માટે સર્વ કર્મ નિષ્ફળ બને છે—એવું ઘોષિત છે; અને આ મારી આજ્ઞા મુજબ અવશ્ય પાલનીય છે. તેથી વડવૃક્ષમાં નિવાસ કરતી વડયક્ષિણીની નિત્ય ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવી—પુષ્પ, ધૂપ, નૈવેદ્ય અને આ મંત્રથી।

Verse 48

सुनंदे नंदनीयासि पूजामेतां गृहाण मे । प्रसीद् सर्वकालेषु मम त्वं वटयक्षिणि

હે સુનંદે, તું આનંદદાયિની છે; મારી આ પૂજા સ્વીકાર. હે મારી વડયક્ષિણી, સર્વ કાળે પ્રસન્ન રહેજે।

Verse 49

एवं संपूज्य तां नत्वा क्षमाप्य वटयक्षिणीम् । सर्वान्कामानवाप्नोति नरो नारी च सर्वदा

આ રીતે તેણીની યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને, નમસ્કાર કરીને અને વડયક્ષિણી પાસે ક્ષમા માગીને, પુરુષ અને સ્ત્રી—બન્ને—સદા સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 50

विजयश्चापि माहात्म्यमिदं जानन्महामतिः । आनर्च वटवृक्षस्थां भक्तितो वटयक्षिणीम्

વિજય પણ—મહાબુદ્ધિમાન બની અને આ માહાત્મ્ય જાણીને—વડવૃક્ષસ્થ વડયક્ષિણીની ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરી।

Verse 51

ततः सिद्धांबिकां स्तुत्वा जप्तवानपराजिताम् । महाविद्यां वैष्णवीं तु साधनेन समन्विताम्

ત્યારબાદ તેણે સિદ્ધાંબિકાની સ્તુતિ કરીને, અપરાજિતાનો જપ કર્યો—સાધનાથી સમન્વિત વૈષ્ણવી મહાવિદ્યાનો।

Verse 52

यस्याः स्मरणमात्रेण सर्वदुःखक्षयो भवेत् । तां विद्यां कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं विप्रपुंगवाः

જેનાં માત્ર સ્મરણથી સર્વ દુઃખનો ક્ષય થાય છે, તેવી પાવન વિદ્યાનું હું હવે કીર્તન કરીશ. હે વિપ્રપુંગવો, સાંભળો.

Verse 53

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय नमोऽनंताय सहस्रशीर्षाय क्षीरोदार्णवशायिने शेषभोगपर्यंकाय गरुडवाहनाय पीतवाससे वासुदेव संकर्षण प्रद्युम्नानिरुद्ध हयशिरो वराह नरसिंह वामन त्रिविक्रम राम राम वरप्रद नमोऽस्तु ते नमोऽ स्तुते असुरदैत्यदानवयक्षराक्षस भूतप्रेतपिशाचकुंभांड सिद्धयोगिनी डाकिनी स्कंदपुरोगमान्ग्रहान्नक्षत्रग्रहांश्चान्यांश्च हन २ दह २ पच २ मथ २ विध्वंसय २ विद्रावय २ शंखेन चक्रेण वज्रेण गदया मुशलेन हलेन भस्मीकुरु सहस्रबाहवे सहस्रचरणायुध जय २ विजय २ अपराजित अप्रतिहत सहस्रनेत्र ज्वल २ प्रज्वल २ विश्वरूप बहुरूप मधुसूदन महावराह महापुरुष वैकुंठ नारायण पद्मनाभ गोविंद दामोदर हृषीकेश सर्वासुरो त्सादन सर्वभूतवशंकर सर्वदुःखप्रभेदन सर्वयंत्रप्रभंजन सर्वनागप्रमर्दन सर्वदेवमहेश्वर सर्वबंधविमोक्षण सर्वाहितप्रमर्दन सर्वज्वरप्रणाशन सर्वग्रह निवारण सर्वपापप्रशमन जनार्दन जनानंदकर नमोऽस्तु ते स्वाहा

ॐ—ભગવતે વાસુદેવાય નમઃ; અનંત, સહસ્રશીર્ષ, ક્ષીરોદાર্ণવશાયી, શેષભોગપર્યંકશાયી, ગરુડવાહન, પીતવાસધારીને નમઃ। વાસુદેવ, સંકર્ષણ, પ્રદ્યુમ્ન, અનિરુદ્ધ; હયશિર, વરાહ, નરસિંહ, વામન, ત્રિવિક્રમ; તથા વરપ્રદ રામ રામને નમસ્કાર—તમને પુનઃપુનઃ નમઃ। અસુર-દૈત્ય-દાનવ-યક્ષ-રાક્ષસ; ભૂત-પ્રેત-પિશાચ-કુંભાંડ; સિદ્ધ-યોગિની-ડાકિની; તેમજ સ્કંદ-પુરોગમ ગ્રહો, નક્ષત્રગ્રહો અને અન્ય સૌને—હન હન, દહ દહ, પચ પચ, મથ મથ, વિધ્વંસય વિધ્વંસય, વિદ્રાવય વિદ્રાવય। શંખ-ચક્ર-વજ્ર-ગદા-મુશલ-હલથી ભસ્મ કરી દો। સહસ્રબાહુ, સહસ્રચરણાયુધધારી—જય જય, વિજય વિજય। અપરાજિત, અપ્રતિહત, સહસ્રનેત્ર—જ્વલ જ્વલ, પ્રજ્વલ પ્રજ્વલ। વિશ્વરૂપ, બહુરૂપ, મધુસૂદન, મહાવરાહ, મહાપુરુષ, વૈકુંઠ, નારાયણ, પદ્મનાભ, ગોવિંદ, દામોદર, હૃષીકેશ—સર્વાસુરોત્સાદન, સર્વભૂતવશંકર, સર્વદુઃખપ્રભેદન, સર્વયંત્રપ્રભંજન, સર્વનાગપ્રમર્દન, સર્વદેવમહેશ્વર, સર્વબંધવિમોચન, સર્વાહિતપ્રમર્દન, સર્વજ્વરપ્રણાશન, સર્વગ્રહનિવારણ, સર્વપાપપ્રશમન—હે જનાર્દન, જનાનંદકર, તમને નમસ્કાર। સ્વાહા।

Verse 54

इमामपराजितां परमवैष्णवीं महाविद्यां जपति पठति शृणोति स्मरति धारयति कीर्तयति न च तस्य वाय्वग्निवज्रोपलाशनिवर्षभयं न समुद्रभयं न ग्रहभयं न च चौरभयं न च श्वापदभयं वा भवेत्

જે આ અપરાજિતા, પરમ વૈષ્ણવી મહાવિદ્યાનો જપ કરે, પાઠ કરે, સાંભળે, સ્મરે, ધારણ કરે અથવા કીર્તન કરે—તેને પવન, અગ્નિ, વજ્ર, પથ્થર, વીજળી અને તોફાની વરસાદનો ભય રહેતો નથી; સમુદ્રભય નથી, ગ્રહભય નથી, ચોરભય નથી, જંગલી પશુભય પણ નથી।

Verse 55

क्वचिद्रात्र्यंधकारस्त्रीराजकुलविषोपविषगरदवशीकरण विद्वेषणोच्चाटनवधबंधभयं वा न भवेदेतैर्मंत्रपदैरुदाहृतैर्हृदा बद्धैः संसिद्धपूजितैः

આ મંત્રપદોને વિધિપૂર્વક ઉચ્ચારી, હૃદયમાં દૃઢતાથી બાંધી, સિદ્ધ કરીને પૂજવામાં આવે તો—ક્યાંય રાત્રિના અંધકારનો ભય, સ્ત્રીભય, રાજકુલભય, વિષ કે ઉપવિષનો ભય, ગરદ/વિષયોગનો ભય, વશીકરણ-વિદ્વેષણ-ઉચ્ચાટનનો ભય, વધ અથવા બંધનનો ભય રહેતો નથી।

Verse 56

तद्यथा । नमोनमस्तेऽस्तु अभये अनघे अजिते अत्रसिते अमृते अपराजिते पठितसिद्धे स्मरितसिद्ध एकानंशे उमे ध्रुवे अरुंधति सावित्रि गायत्रि जातवेदसि मानस्तोके सरसि सरस्वति धरणि धारिणि सौदामिनि अदिते विनते गौरि गांधारि मातंगि कृष्णे यशोदे सत्यवादिनि ब्रह्मवादिनि कालि कपालिनि सद्योवयवचयनकरि स्थलगतं जलगतमंतरिक्षगतं वा रक्ष २ सर्वभूतभयोपद्रवेभ्यो रक्ष २ स्वाहा

તદ્યથા—“નમો નમસ્તે; હે અભયે, અનઘે, અજિતે, અત્રસિતે, અમૃતે, અપરાજિતે; હે પઠિતસિદ્ધે, સ્મરિતસિદ્ધે; હે એકાનંશે, ઉમે, ધ્રુવે, અરુંધતી; હે સાવિત્રી, ગાયત્રી, જાતવેદસી; હે માનસ્તોકે, સરસિ, સરસ્વતી; હે ધરણિ, ધારિણિ, સૌદામિની; હે અદિતે, વિનતે, ગૌરિ, ગાંધીરી, માતંગી, કૃષ્ણે, યશોદે; હે સત્યવાદિની, બ્રહ્મવાદિની; હે કાલી, કપાલિની; હે સદ્યોઅવયવચયનકરી—સ્થળે, જળે કે આકાશે ઊપજતા સંકટથી રક્ષ રક્ષ; સર્વભૂતજન્ય ભય-ઉપદ્રવોથી રક્ષ રક્ષ। સ્વાહા।”

Verse 57

यस्याः प्रणश्यते पुष्पं गर्भो वा पतते यदि । म्रियंते बालका यस्याः काकवंध्या च या भवेत् । धारयेत इमां विद्यामेभिर्दोषैर्न लिप्यते

જે સ્ત્રીનું રજઃસ્રાવ અટકી જાય, અથવા ગર્ભપાત થાય; જેના બાળકો મરી જાય, અથવા જે કાકવંધ્યા (ગર્ભ રહે છતાં જીવતું સંતાન ન થાય) બને—તે આ પવિત્ર વિદ્યાને ધારણ કરે તો આવા દોષો અને ક્લેશો તેને લાગતા નથી।

Verse 58

रणे राजकुले द्यूते नित्यं तस्य जयो भवेत् । शस्त्र धारयते ह्येषां समरे कांडधारिणी

યુદ્ધમાં, રાજસભામાં અને દ્યુતમાં પણ તેને સદા વિજય મળે છે. કારણ કે સમરમાં આ કાંડધારિણી (શસ્ત્રધારિણી શક્તિ) તેમના માટે શસ્ત્ર ધારણ કરે છે; તેથી વિજય આપે છે।

Verse 59

गुल्मशूलाक्षिरोगाणां नित्यं नाशकरी तथा । शिरोरोगज्वराणां च नाशनी सर्वदेहिनाम्

આ ગુલ્મ, શૂલ અને નેત્રરોગોનો નિત્ય નાશ કરે છે; તેમજ સર્વ દેહધારીઓના શિરોરોગ અને જ્વરનો પણ વિનાશ કરે છે।

Verse 60

तद्यथा । हन २ कालि सर २ कालि सर २ गौरि धम २ गौरि धम २ विद्ये आले ताले माले गंधे वधे पच २ विद्ये नाशय पापं हन् दुःस्वप्नं विनाशय कष्टनाशिनि रजनि संध्ये दुंदुभिनादे मानसवेगे शंखिनि चक्रिणि वज्रिणि शूलिनि अपमृत्युविनाशिनि विश्वेश्वरि द्रविडि द्राविडि केशवदयिते पशुपतिमहिते दुर्द्दमदमिनि शर्वरि किराति मातंगि ओंह्रांह्रंह्रंह्रंक्रांक्रंक्रंक्रंत्वर २ ये मां द्विषति प्रत्यक्षं परोक्षं वा सर्वान्दम २ मर्द्द २ तापय २ पातय २ शोषय २ उत्सादय २ ब्रह्माणि माहेश्वरि वाराहि विनायकि ऐंद्रि आग्नेयि चामुंडे वारुणि प्रचंडविद्योते इंदोपेंद्रभगिनि विजये शांतिस्वस्तिपुष्टिविवर्धिनि कामांकुशे कामदुधे सर्वकामवरप्रदे सर्वभूतेषु वासिनि प्रति विद्यां कुरु २ आकर्षिणि वेशिनि ज्वालामालिनि रमणि रामणि धरणि धारिणि मानोन्मानिनि रक्ष २ वायव्ये ज्वालामालिनि तापनि शोषणि नीलपताकिनि महागौरि महाश्रये महामयूरि आदित्यरश्मि जाह्नवि यमधंटे किणि २ चिंतामणि सुरभि सुरोत्पन्ने कामदुघे यथा मनीषितं कार्यं तन्मम सिध्यतु स्वाहा ओंस्वाहा ओंभूः स्वाहा ओंभुवः स्वाहा ओंस्वः स्वाहा ओंभूर्भुवःस्वःस्वाहा यत्रैवागतं पापं तत्रैव प्रतिगच्छतु स्वाहा ओंबले महाबले उासिद्धसाधिनि स्वाहा

તદ્યથા—“હન હન! હે કાળી… હે ગૌરી… હે વિદ્યાશક્તિ! પાપનો નાશ કર, દુઃસ્વપ્નોનો વિનાશ કર; કષ્ટનાશિની, રજની, સંધ્યા, દુન્દુભિનાદિની, મનોભેગગામિની; શંખ-ચક્ર-વજ્ર-શૂલધારિણી, અપમૃત્યુવિનાશિની, વિશ્વેશ્વરી… કેશવપ્રિયે, પશુપતિમહિતે… જે મને પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ દ્વેષ કરે તેને અંધ કર, મર્દન કર, દહન કર, પાતાળે પાડ, શોષી નાખ, સમૂળે ઉખેડી નાખ। બ્રાહ્મણી, માહેશ્વરી, વારાહી, વિનાયકી, ઐંદ્રી, આગ્નેયી, ચામુંડા, વારુણી… હે વિજયે! શાંતિ-સ્વસ્તિ-પુષ્તિ-વર્ધિની, કામાંકુશે, કામધેનુ, સર્વકામવરપ્રદે, સર્વભૂતનિવાસિની—મારા માટે આ વિદ્યા સિદ્ધ કર; આકર્ષિણી, વેશિણી, જ્વાલામાલિની—રક્ષા કર। … મેં ઇચ્છેલું કાર્ય મને સિદ્ધ થાઓ—સ્વાહા। ઓં સ્વાહા; ઓં ભૂઃ સ્વાહા; ઓં ભુવઃ સ્વાહા; ઓં સ્વઃ સ્વાહા; ઓં ભૂર્ભુવઃસ્વઃ સ્વાહા। જ્યાંથી પાપ આવ્યું છે ત્યાં જ પાછું જાય—સ્વાહા। ઓં બલે મહાબલે, અસિદ્ધસાધિની—સ્વાહા।”

Verse 61

इतीमां साधयामास वैष्णवीमपरा जिताम् । विजयः संयतो भूत्वा मनोबुद्धिसमाधिभिः

આ રીતે (આ વિદ્યાને) જાણીને વિજયે વૈષ્ણવી અપરાજિતાનું સાધન કર્યું; અને મન-બુદ્ધિને સમાધિમાં એકાગ્ર કરી સંયમી તથા નિયંત્રિત બન્યો।

Verse 62

य इमां पठते नित्यं साधनेन विनापि च । तस्यापि सर्वविघ्नानि नश्यंति द्विजपुंगवाः

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! જે આ સ્તુતિનો નિત્ય પાઠ કરે છે, વિશેષ સાધના વિના પણ—તેના સર્વ વિઘ્નો નાશ પામે છે.