Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

Devanagari script

तर्पयित्वा द्विजान्सम्यगन्नपानादिभूषणैः । प्रीणयित्वा महादेवं ततः स्वभवनं ययौ

Transliteration

tarpayitvā dvijānsamyagannapānādibhūṣaṇaiḥ | prīṇayitvā mahādevaṃ tataḥ svabhavanaṃ yayau

Translation

અન્ન-પાન વગેરે તથા યોગ્ય દાન-ઉપહારોથી તેણે દ્વિજોને સારી રીતે તૃપ્ત કર્યા; મહાદેવને પ્રસન્ન કરીને પછી પોતાના નિવાસે ગયો।

Word by Word

• तर्पयित्वा: having satisfied
• तर्पयित्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु) + णिच् → तर्पयति
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), णिजन्त (causative): 'having satisfied'

• द्विजान्: the twice-born (Brahmins)
• द्विजान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, बहुवचनम्

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक-अव्यय (adverb: properly)

• अन्नपानादिभूषणैः: with food, drink, and other provisions
• अन्नपानादिभूषणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्न + पान + आदि + भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (अन्नपानादीनि भूषणानि/उपकरणानि येषु तैः), नपुंसकलिङ्गे, तृतीया विभक्तिः, बहुवचनम्

• प्रीणयित्वा: having pleased
• प्रीणयित्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्री (धातु) + णिच् → प्रीणयति
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), णिजन्त (causative): 'having pleased'

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमासः (महान् देवः), पुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: काल/क्रमवाचक-अव्यय (then/thereafter)

• स्वभवनम्: his own house
• स्वभवनम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व + भवन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (स्वस्य भवनम्), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kundaleśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A post-pūjā scene: rows of seated brāhmaṇas being served rice, sweets, and water; the donor yakṣa offers garments/ornaments; in the background the liṅga shrine stands with lamps still burning, indicating completion of worship.

Characters & Entities

• Dvija (Brāhmaṇas)
• Mahādeva (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-pūjā is completed by dharmic charity—especially honoring and feeding the dvijas—uniting devotion with social-sacred duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The acts are part of the Kundaleśvara-tīrtha Māhātmya in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tarpana/satisfaction of Brāhmaṇas through anna-pāna (food and drink) and appropriate gifts as a component of religious merit.