Adhyaya 36

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र दारुतीर्थमनुत्तमम् । दारुको यत्र संसिद्ध इन्द्रस्य दयितः पुरा

માર્કંડેયે કહ્યું—પછી, હે રાજેન્દ્ર! અનુત્તમ દારુતીર્થમાં જવું જોઈએ; જ્યાં પૂર્વે ઇન્દ્રનો પ્રિય દારુક સિદ્ધિ પામ્યો હતો।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । दारुकेण कथं तात तपश्चीर्णं पुरानघ । विधानं श्रोतुमिच्छामि त्वत्सकाशाद्द्विजोत्तम

યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—તાત! હે પ્રાચીન નિષ્પાપ મહાત્મા! દારુકે કેવી રીતે તપ કર્યું? હે દ્વિજોત્તમ! તેનું વિધાન હું આપની પાસે થી સાંભળવા ઇચ્છું છું।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । हन्त ते कथयिष्यामि विचित्रं यत्पुरातनम् । वृत्तं स्वर्गसभामध्ये ऋषीणां भावितात्मनाम्

શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું—હંત, હું તને એક અદ્ભુત પ્રાચીન વૃત્તાંત કહું છું. સ્વર્ગસભાના મધ્યમાં, ભાવિતાત્મા ઋષિઓની વચ્ચે જે ઘટના બની, તે સાંભળ।

Verse 4

सूतो वज्रधरस्येष्टो मातलिर्नाम नामतः । स पुत्रं शप्तवान्पूर्वं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे

વજ્રધર (ઇન્દ્ર)નો પ્રિય સારથી ‘માતલિ’ નામે પ્રસિદ્ધ હતો. એક પ્રસંગે, કોઈ કારણસર, તેણે અગાઉ પોતાના પુત્રને શાપ આપ્યો હતો।

Verse 5

शापाहतो वेपमान इन्द्रस्य चरणौ शुभौ । प्रपीड्य मूर्ध्ना देवेशं विज्ञापयति भारत

શાપથી આઘાત પામી તે કંપવા લાગ્યો; ઇન્દ્રના શુભ ચરણોમાં મસ્તક દબાવી, હે ભારત, દેવેશને પોતાની વિનંતી રજૂ કરી।

Verse 6

तमुवाचाभिशप्तं चाप्यनाथं च सुरेश्वरः । कर्मणा केन शापस्य घोरस्यान्तो भविष्यति

શાપિત અને અનાથ બનેલા તેને સুরેશ્વરે કહ્યું—‘કયા કર્મથી આ ઘોર શાપનો અંત આવશે?’

Verse 7

नर्मदातटमाश्रित्य तोषयन्वै महेश्वरम् । तिष्ठ यावद्युगस्यान्तं पुनर्जन्म ह्यवाप्स्यसि

નર્મદાના તટનો આશ્રય લઈને અને મહેશ્વર (શિવ)ને સાચી રીતે પ્રસન્ન કરીને, યુગના અંત સુધી ત્યાં જ રહો; ત્યાર પછી તું નિશ્ચયે પુનર્જન્મ પ્રાપ્ત કરશ।

Verse 8

पुनर्भूत्वा तु पूतस्त्वं दारुको नाम विश्रुतः । संसेव्य परमं देवं शङ्खचक्रगदाधरम्

પુનર્જન્મ લઈને શુદ્ધ બની તું ‘દારુક’ નામે પ્રસિદ્ધ થશ; અને શંખ-ચક્ર-ગદા ધારણ કરનાર પરમ દેવની ભક્તિસેવા વડે તું પરમ ગતિને પ્રાપ્ત કરશ.

Verse 9

मानुषं भावमापन्नस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि । एवमुक्तस्तु देवेन सहस्राक्षेण धीमता

માનુષ્યભાવ પ્રાપ્ત કર્યા પછી તું ત્યારે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરશ—એ રીતે બુદ્ધિમાન સહસ્રાક્ષ દેવ (ઇન્દ્ર) એ તેને કહ્યું.

Verse 10

प्रणम्य शिरसा भूमिमागतोऽसौ ह्यचेतनः । नर्मदातटमाश्रित्य कर्षयन्निजविग्रहम्

તે માથું નમાવી ધરતીને પ્રણામ કરીને, જાણે અચેતન બની ત્યાં આવ્યો; નર્મદા તટનો આશ્રય લઈને પોતાનું જ શરીર ઘસડતો આગળ વધ્યો.

Verse 11

व्रतोपवाससंखिन्नो जपहोमरतः सदा । महादेवं महात्मानं वरदं शूलपाणिनम्

વ્રત-ઉપવાસથી થાકેલો હોવા છતાં તે સદા જપ-હોમમાં રત રહ્યો; તેણે મહાત્મા, વરદ, શૂલપાણિ મહાદેવની આરાધના કરી.

Verse 12

भक्त्या तु परया राजन्यावदाभूतसम्प्लवम् । अंशावतरणाद्विष्णोः सूतो भूत्वा महामतिः

હે રાજન, પરમ ભક્તિથી—આભૂત-સમ્પ્લવ (પ્રલય) સુધી—વિષ્ણુના અંશાવતરણથી તે મહામતિ ‘સૂત’ (સારથી/વંદી) બની ગયો.

Verse 13

तोषयन् वै जगन्नाथं ततो यातो हि सद्गतिम्

જગન્નાથને યથાર્થ રીતે પ્રસન્ન કરીને તે પછી નિશ્ચયે શુભ સદ્ગતિને પ્રાપ્ત થયો।

Verse 14

एष तत्सम्भवस्तात दारुतीर्थस्य सुव्रत । कथितोऽयं मया पूर्वं यथा मे शङ्करोऽब्रवीत्

હે તાત, હે સુવ્રત! આ જ દારુતીર્થનો ઉત્પત્તિવૃત્તાંત છે; શંકરે મને જેમ કહ્યું હતું તેમ મેં પૂર્વે વર્ણવ્યું છે।

Verse 15

ततो युधिष्ठिरः श्रुत्वा विस्मयं परमं गतः । भ्रात्ःन् विलोकयामास हृष्टरोमा मुहुर्मुहुः

પછી યુધિષ્ઠિરે આ સાંભળી પરમ આશ્ચર્ય પામ્યો; રોમાંચિત થઈ તે વારંવાર પોતાના ભાઈઓને જોતો રહ્યો।

Verse 16

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा विधिपूर्वं नरेश्वर । उपास्य संध्यां देवेशमर्चयेद्यश्च शङ्करम्

શ્રી માર્કંડેય બોલ્યા—હે નરેશ્વર! તે તીર્થમાં વિધિપૂર્વક સ્નાન કરીને સંધ્યા-ઉપાસના કરી, દેવેશ શંકરની અર્ચના કરવી।

Verse 17

वेदाभ्यासं तु तत्रैव यः करोति समाहितः । सोऽश्वमेधफलं राजंल्लभते नात्र संशयः

અને જે ત્યાં જ એકાગ્રચિત્તે વેદાભ્યાસ કરે છે, હે રાજન, તે નિઃસંદેહ અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 18

तस्मिंस्तीर्थे तु यो भक्त्या भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुचिः । स तु विप्रसहस्रस्य लभते फलमुत्तमम्

તે તીર્થમાં જે શુદ્ધ રહી ભક્તિપૂર્વક બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવે છે, તે સહસ્ર વિપ્રોને ભોજન કરાવ્યા સમાન ઉત્તમ પરમ પુણ્યફળ પામે છે।

Verse 19

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । यत्कृतं शुद्धभावेन तत्सर्वं सफलं भवेत्

સ્નાન, દાન, જપ, હોમ, સ્વાધ્યાય અને દેવતાર્ચન—જે કંઈ શુદ્ધ ભાવથી કરવામાં આવે, તે સર્વ નિશ્ચયે સફળ અને ફળદાયી બને છે।