Adhyaya 151

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । उत्तरे नर्मदाकूले तीर्थं परमशोभनम् । जयवाराहमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्

શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું—નર્મદાના ઉત્તર કાંઠે એક પરમ શોભન તીર્થ છે. તે ‘જયવારાહ’નું માહાત્મ્ય છે, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

Verse 2

उद्धृता जगती येन सर्वदेवनमस्कृता । लोकानुग्रहबुद्ध्या च संस्थितो नर्मदातटे

જેણે પૃથ્વીને ઉદ્ધરાવી—જે સર્વ દેવો દ્વારા નમસ્કૃત છે—તે લોકહિતની કૃપાબુદ્ધિથી નર્મદા તટે સ્થિત થયો છે.

Verse 3

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वीक्षते मधुसूदनम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो दशजन्मानुकीर्तनात्

તે તીર્થમાં જે સ્નાન કરીને મધુસૂદનનું દર્શન કરે છે, તે દસ જન્મોમાં સંચિત અને સ્મરિત સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે।

Verse 4

मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः । रामो रामश्च कृष्णश्च बुद्धः कल्किश्च ते दश

મત્સ્ય, કૂર્મ અને વરાહ; પછી નરસિંહ અને વામન; રામ અને પરશુરામ, કૃષ્ણ, બુદ્ધ અને કલ્કિ—આ દશ અવતાર છે।

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । मत्स्येन किं कृतं तात कूर्मेण मुनिसत्तम । वराहेण च किं कर्म नरसिंहेन किं कृतम्

યુધિષ્ઠિર બોલ્યા—તાત, હે મુનિશ્રેષ્ઠ! મત્સ્યરૂપે શું કર્યું? કૂર્મરૂપે શું? વરાહરૂપે કયું કર્મ, અને નરસિંહરૂપે શું કર્યું?

Verse 6

वामनेन च रामेण राघवेण च किं कृतम् । बुद्धरूपेण किं वापि कल्किना किं कृतं वद

વામનરૂપે શું કર્યું? અને રાઘવ રામરૂપે શું કર્યું? બુદ્ધરૂપે શું થયું, અને કલ્કિરૂપે શું કર્યું—કૃપા કરીને કહો।

Verse 7

एवमुक्तस्तु विप्रेन्द्रो धर्मपुत्रेण धीमता । उवाच मधुरां वाणीं तदा धर्मसुतं प्रति

ધર્મના બુદ્ધિમાન પુત્રે આમ પૂછતાં, બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠે ત્યારે ધર્મસુતને પ્રત્યે મધુર વાણીથી ઉત્તર આપ્યો।

Verse 8

श्रीमार्कण्डेय उवाच । मीनो भूत्वा पुरा कल्पे प्रीत्यर्थं ब्रह्मणो विभुः । समर्पयत्समुद्धृत्य वन्दान्मग्नान्महार्णवे

શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું—પૂર્વે એક કલ્પમાં પરમ વિભુએ મત્સ્યરૂપ ધારણ કરી બ્રહ્માની પ્રીતિ માટે મહાસમુદ્રમાં ડૂબેલા વેદોને ઉદ્ધરી ફરી અર્પણ કર્યા।

Verse 9

अमृतोत्पादने राजन्कूर्मो भूत्वा जगद्गुरुः । मन्दरं धारयामास तथा देवीं वसुंधराम्

હે રાજન, અમૃતોત્પાદન સમયે જગદગુરુએ કૂર્મરૂપ ધારણ કરી મન્દર પર્વત ધારણ કર્યો; તેમજ દેવી વસુંધરા—પૃથ્વીને પણ આધાર આપ્યો।

Verse 10

उज्जहार धरां मग्नां पातालतलवासिनीम् । वाराहं रूपमास्थाय देवदेवो जनार्दनः

પાતાળતલમાં વસતી, ડૂબેલી ધરાને દેવદેવ જનાર્દને વરાહરૂપ ધારણ કરીને ઉપર ઉઠાવી બહાર કાઢી।

Verse 11

नरस्यार्द्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्द्धतनुं तथा । हिरण्यकशिपोर्वक्षो विददार नखाङ्कुशैः

તેમણે અર્ધું શરીર મનુષ્યનું અને અર્ધું સિંહનું કરીને, અંકુશસમાન નખોથી હિરણ્યકશિપુનું વક્ષ વિદાર્યું।

Verse 12

जटी वामनरूपेण स्तूयमानो द्विजोत्तमैः । तद्दिव्यं रूपमास्थाय क्रमित्वा मेदिनीं क्रमैः

જટાધારી વામનરૂપે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોથી સ્તુત થઈ, પછી તેમણે દિવ્ય વિરાટરૂપ ધારણ કરી મહાપગલાંથી મેદિનીને માપી સર્વત્ર વ્યાપી ગયા।

Verse 13

कृतवांश्च बलिं पश्चात्पातालतलवासिनम् । स्थापयित्वा सुरान् सर्वान् गतो विष्णुः स्वकं पुरम्

ત્યારબાદ તેમણે બલિને પાતાળતલનો નિવાસી બનાવ્યો; અને સર્વ દેવોને દૃઢપણે પ્રતિષ્ઠિત કરીને વિષ્ણુ પોતાના સ્વધામે પરત ગયા।

Verse 14

जमदग्निसुतो रामो भूत्वा शस्त्रभृतां वरः । क्षत्रियान् पृथिवीपालानवधीद्धैहयादिकान्

જમદગ્નિપુત્ર રામ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ બની, હૈહય આદિ પૃથ્વીપાલ ક્ષત્રિય રાજાઓનો વધ કર્યો।

Verse 15

कश्यपाय महीं दत्त्वा सपर्वतवनाकराम् । तपस्तपति देवेशो महेन्द्रेऽद्यापि भारत

પર્વત, વન અને ખાણીસહિત ધરતી કશ્યપને અર્પણ કરીને, હે ભારત! તે દેવેશ્વર આજે પણ મહેન્દ્ર પર્વતે તપ કરે છે।

Verse 16

ततो दाशरथी रामो रावणं देवकण्टकम् । सगणं समरे हत्वा राज्यं दत्त्वा विभीषणे

પછી દાશરથિ રામે દેવતાઓના કંટક રાવણને તેની સેના સહિત યુદ્ધમાં મારી, રાજ્ય વિભીષણને અર્પણ કર્યું।

Verse 17

पालयित्वा नयाद्भूमिं मखैः संतर्प्य देवताः । स्वर्गं गतो महातेजा रामो राजीवलोचनः

ધર્મનિષ્ઠ નીતિથી ધરતીનું પાલન કરીને અને યજ્ઞોથી દેવતાઓને તૃપ્ત કરી, મહાતેજસ્વી કમલનયન રામ સ્વર્ગે ગયા।

Verse 18

वसुदेवगृहे भूयः संकर्षणसहायवान् । अवतीर्णो जगन्नाथो वासुदेवो युधिष्ठिर

હે યુધિષ્ઠિર! ફરી વસુદેવના ગૃહમાં સંકર્ષણની સહાય સાથે જગન્નાથ વાસુદેવ અવતર્યા।

Verse 19

सोऽवधीत्तव सामर्थ्याद्वधार्थं दुष्टभूभृताम् । चाणूरकंसकेशीनां जरासंधस्य भारत

હે ભારત! તારા સામર્થ્યથી દુષ્ટ રાજાઓના વિનાશાર્થે તેણે ચાણૂર, કંસ, કેશી અને જરાસંધનો વધ કર્યો।

Verse 20

तेन त्वं सुसहायेन हत्वा शत्रून्नरेश्वर । भोक्ष्यसे पृथिवीं सर्वां भ्रातृभिः सह संभृताम्

હે નરેશ્વર! તેના દૃઢ સહાયથી તું શત્રુઓને હણીને, ભાઈઓ સાથે સુસંરક્ષિત સમગ્ર પૃથ્વીનો ભોગ કરશ।

Verse 21

तथा बुद्धत्वमपरं नवमं प्राप्स्यतेऽच्युतः । शान्तिमान्देवदेवेशो मधुहन्ता मधुप्रियः

તેમજ અચ્યુત નવમા અવતારરૂપે બુદ્ધત્વ પ્રાપ્ત કરશે—શાંતિમય, દેવદેવેશ, મધુહંતા અને મધુપ્રિય।

Verse 22

तेन बुद्धस्वरूपेण देवेन परमेष्ठिना । भविष्यति जगत्सर्वं मोहितं सचराचरम्

તે પરમેષ્ઠી દેવે બુદ્ધસ્વરૂપ ધારણ કરતાં, ચરાચર સહિત સમગ્ર જગત મોહિત થશે।

Verse 23

न श्रोष्यन्ति पितुः पुत्रास्तदाप्रभृति भारत । न गुरोर्बान्धवाः शिष्या भविष्यत्यधरोत्तरम्

તે સમયથી, હે ભારત, પુત્રો પિતાની વાત નહીં સાંભળે; શિષ્યો અને બાંધવો પણ ગુરુની આજ્ઞા નહીં માને—નીચ ઊંચા પર ચઢી બેસશે।

Verse 24

जितो धर्मो ह्यधर्मेण चासत्येन ऋतं जितम् । जिताश्चौरैश्च राजानः स्त्रीभिश्च पुरुषा जिताः

અધર્મ ધર્મને જીતશે અને અસત્ય ઋત (સત્ય-નિયમ)ને પરાજિત કરશે; ચોરો રાજાઓને દબાવી દેશે અને સ્ત્રીઓ પુરુષો પર વિજય મેળવે।

Verse 25

सीदन्ति चाग्निहोत्राणि गुरौ पूजा प्रणश्यति । सीदन्ति मानवा धर्माः कलौ प्राप्ते युधिष्ठिर

અગ્નિહોત્ર કર્મો ક્ષીણ થશે, ગુરુપૂજા નાશ પામશે; કલિયુગ આવતા, હે યુધિષ્ઠિર, માનવ ધર્મના નિયમો ડગમગી જશે।

Verse 26

द्वादशे दशमे वर्षे नारी गर्भवती भवेत् । कन्यास्तत्र प्रसूयन्ते ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः

બારમા—અથવા દસમો—વર્ષ થતાં જ કન્યા ગર્ભવતી થશે; ત્યાં કન્યાઓ જ પ્રસવ કરશે—એવું બ્રાહ્મણ હરિપિંગલ કહે છે।

Verse 27

भविष्यति ततः कल्किर्दशमे जन्मनि प्रभुः

પછી પ્રભુ કલ્કિ દસમો જન્મ (અવતાર) ધારણ કરીને પ્રગટ થશે।

Verse 28

एतत्ते कथितं राजन्देवस्य परमेष्ठिनः । कारणं दश जन्मनां सर्वपापक्षयंकरम्

હે રાજન્! પરમેષ્ઠી દેવના દસ જન્મોના કારણসহ આ વર્ણન મેં કહ્યું છે; તે સર્વ પાપોનો ક્ષય કરનારું છે.