Adhyaya 36
Shukla YajurvedaAdhyaya 3624 Mantras

Adhyaya 36

Pitryajna and ancestral rites.

← Adhyaya 35Adhyaya 37

Mantras

Mantra 1

ऋचं॒ वाचं॒ प्र प॑द्ये॒ मनो॒ यजु॒: प्र प॑द्ये॒ साम॑ प्रा॒णं प्र प॑द्ये॒ चक्षु॒: श्रोत्रं॒ प्र प॑द्ये । वागोज॑: स॒हौजो॒ मयि॑ प्राणापा॒नौ

ઋચ અને વાણીમાં હું આશ્રય લઉં છું; મન અને યજુઃમાં હું આશ્રય લઉં છું; સામ અને પ્રાણમાં હું આશ્રય લઉં છું; ચક્ષુ અને શ્રોત્રમાં હું આશ્રય લઉં છું। વાણીનું ઓજસ, બળનું ઓજસ, અને પ્રાણ-અપાન મારા અંદર સ્થિર રહે।

Mantra 2

यन्मे॑ छि॒द्रं चक्षु॑षो॒ हृद॑यस्य॒ मन॑सो॒ वाति॑तृण्णं॒ बृह॒स्पति॑र्मे॒ तद्द॑धातु । शं नो॑ भवतु॒ भुव॑नस्य॒ यस्पति॑:

મારા ચક્ષુમાં, હૃદયમાં, મનમાં જે કોઈ છિદ્ર-દોષ છે—જે પવનથી ભેદાયેલું અને વિક્ષુબ્ધ છે—તે બૃહસ્પતિ મારા અંદર યોગ્ય રીતે સ્થાપે। ભુવનના અધિપતિ તે અમારે માટે કલ્યાણરૂપ થાઓ।

Mantra 3

भूर्भुव॒: स्व॒: तत्स॑वि॒तुर्वरे॑ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ यो न॑: प्रचो॒दया॑त्

ભૂઃ ભુવઃ સ્વઃ—દેવ સવિતૃનું તે સર્વોત્તમ વરેણ્ય તેજ (ભર્ગ) અમે ધ્યાનમાં ધારીએ છીએ; જે અમારી ધિઓને પ્રેરિત કરે.

Mantra 4

कया॑ नश्चि॒त्र आ भु॑वदू॒ती स॒दावृ॑ध॒: सखा॑ । कया॒ शचि॑ष्ठया वृ॒ता

કયા ઉપાયે ચિત્ર (અદ્ભુત) સખા, સદૈવ વૃદ્ધિ પામનાર, સહાય લઈને અમારી પાસે આવે? કયા સર્વાધિક અસરકારક શક્તિથી તે વરણીય બને?

Mantra 5

कस्त्वा॑ स॒त्यो मदा॑नां॒ मᳪहि॑ष्ठो मत्स॒दन्ध॑सः । दृ॒ढा चि॑दा॒रुजे॒ वसु॑

હે સત્યવાન! મદોમાં (ઉલ્લાસોમાં) સર્વોત્કૃષ્ટ, સોમપાનમાં આનંદિત—કોણ તને (અમને) માટે મહાન દાતા બની, દૃઢ વસ્તુઓને પણ ધન માટે ફાડી નાખે?

Mantra 6

अ॒भी षु ण॒: सखी॑नामवि॒ता ज॑रितॄ॒णाम् । श॒तं भ॑वास्यू॒तिभि॑:

મિત્રોના સંગમાં તું અમારો રક્ષક થા; સ્તુતિ કરનારાઓનો પાલક થા. સો સહાયોથી તું ઉપસ્થિત રહેજે.

Mantra 7

कया॒ त्वं न ऊ॒त्याभि प्र म॑न्दसे वृषन् । कया॑ स्तो॒तृभ्य॒ आ भ॑र

હે વૃષભ (ઇન્દ્ર), કઈ સહાયથી તું અમારા માટે આનંદિત થાય છે? કયા ઉપાયથી સ્તોતાઓ માટે તારો વરદાન અહીં લાવ.

Mantra 8

इन्द्रो॒ विश्व॑स्य राजति । शं नो॑ अस्तु द्वि॒पदे॒ शं चतु॑ष्पदे

ઇન્દ્ર સર્વ પર રાજ કરે છે। અમને કલ્યાણ થાઓ—દ્વિપદ માટે કલ્યાણ, ચતુષ્પદ માટે કલ્યાણ।

Mantra 9

शं नो॑ मि॒त्र: शं वरु॑ण॒: शं नो॑ भवत्वर्य॒मा । शं न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पति॒: शं नो॒ विष्णु॑रुरुक्र॒मः

અમને મિત્ર કલ્યાણકારી થાઓ; વરુણ પણ અમને કલ્યાણકારી થાઓ; અર્યમા અમને કલ્યાણ આપો। ઇન્દ્ર અને બૃહસ્પતિ અમને કલ્યાણકારી થાઓ; વિશાળ પગલાં ધરાવનાર ઉરુક્રમ વિષ્ણુ અમને કલ્યાણકારી થાઓ।

Mantra 10

शं नो॒ वात॑: पवता॒ᳪ शं न॑स्तपतु॒ सूर्य॑: । शं न॒: कनि॑क्रदद्दे॒वः प॒र्जन्यो॑ अ॒भि व॑र्षतु

અમારા માટે કલ્યાણરૂપે પવન વહે; અમારા માટે કલ્યાણરૂપે સૂર્ય તાપ આપે. ગર્જના કરનાર દેવ પર્જન્ય અમારા ઉપર શુભ રીતે વર્ષા કરે.

Mantra 11

अहा॑नि॒ शं भव॑न्तु न॒: शᳪ रात्री॒: प्रति॑ धीयताम् । शं न॑ इन्द्रा॒ग्नी भ॑वता॒मवो॑भि॒: शं न॒ इन्द्रा॒वरु॑णा रा॒तह॑व्या । शं न॑ इन्द्रापू॒षणा॒ वाज॑सातौ॒ शमिन्द्रा॒सोमा॑ सुवि॒ताय॒ शं योः

અમારા માટે દિવસો કલ્યાણરૂપ બને; અને રાત્રિઓ અમારા કલ્યાણ માટે યોગ્ય રીતે સ્થાપિત થાય. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ તેમના સહાયોથી અમારા માટે કલ્યાણરૂપ બને; હવિ સ્વીકારનાર ઇન્દ્ર અને વરુણ અમારા માટે કલ્યાણરૂપ બને. બળ (વાજ) જીતવામાં ઇન્દ્ર અને પૂષણ અમારા માટે કલ્યાણરૂપ બને; સુવિત (સુગતિ) માટે ઇન્દ્ર અને સોમ અમારા માટે કલ્યાણ, સુખ અને ક્ષેમરૂપ બને.

Mantra 12

शं नो॑ दे॒वीर॒भिष्ट॑य॒ आपो॑ भवन्तु पी॒तये॑ । शं योर॒भि स्र॑वन्तु नः

અમારા અભિષ્ટ સહાયક એવી દેવીઓ—આપઃ—અમારા માટે પીવા માટે કલ્યાણરૂપ બને. કલ્યાણ અને સુખ-ક્ષેમ સાથે તેઓ અમારી તરફ વહે.

Mantra 13

स्यो॒ना पृ॑थिवि नो भवानृक्ष॒रा नि॒वेश॑नी । यच्छा॑ न॒: शर्म॑ स॒प्रथा॑:

હે પૃથ્વી, તું અમારે માટે સ્યોના (કલ્યાણકારી), અહિંસક, નિવાસ અને વિશ્રામનું સ્થાન બન; અમને વિશાળ અને સર્વત્ર વિસ્તરેલું શર્મ (આશ્રય) પ્રદાન કર.

Mantra 14

आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से

કારણ કે તમે જ આપઃ (જળ) મયોભૂવઃ—આનંદના સ્ત્રોત છો; તેથી અમને ઊર્જા (પોષણ) અર્પણ કરો—મહાન, રણમાં વિજય માટે અને ચક્ષસે (સ્પષ્ટ દૃષ્ટિ) માટે.

Mantra 15

यो व॑: शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह न॑: । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तर॑:

હે માતાઓ (આપઃ), તમામાં જે સર્વથી શિવતમ રસ (શુભતમ સાર) છે—તેનો અમને અહીં ભાગીદાર બનાવો; સ્નેહાળ સ્ત્રીઓ જેમ પોતાના માટે આપે તેમ.

Mantra 16

तस्मा॒ अरं॑ गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः

અતેઃ, તમારા તે (આશીર્વાદ) સુધી અમે યોગ્ય રીતે પહોંચીએ—જેનાથી તમે સ્થિર નિવાસ માટે પ્રેરણા આપો (પોષો); અને હે આપઃ, જેના દ્વારા તમે અમારે માટે સંતાન અને વૃદ્ધિ પણ જનમાવો.

Mantra 17

द्यौ: शान्ति॑र॒न्तरि॑क्ष॒ᳪ शान्ति॑: पृथि॒वी शान्ति॒राप॒: शान्ति॒रोष॑धय॒: शान्ति॑: । वन॒स्पत॑य॒: शान्ति॒र्विश्वे॑ दे॒वाः शान्ति॒र्ब्रह्म॒ शान्ति॒: सर्व॒ᳪ शान्ति॒: शान्ति॑रे॒व शान्ति॒: सा मा॒ शान्ति॑रेधि

દ્યુલોકમાં શાંતિ; અંતરિક્ષમાં શાંતિ; પૃથ્વીમાં શાંતિ; જળોમાં શાંતિ; ઔષધિઓમાં શાંતિ; વનસ્પતિઓમાં શાંતિ. સર્વ દેવોમાં શાંતિ; બ્રહ્મમાં શાંતિ; સર્વમાં શાંતિ; શાંતિ—હા, શાંતિ. એ શાંતિ મને પ્રાપ્ત થાઓ.

Mantra 18

दृते॒ दृᳪह॑ मा मि॒त्रस्य॑ मा॒ चक्षु॑षा॒ सर्वा॑णि भू॒तानि॒ समी॑क्षन्ताम् । मि॒त्रस्या॒हं चक्षु॑षा॒ सर्वा॑णि भू॒तानि॒ समी॑क्षे । मि॒त्रस्य॒ चक्षु॑षा॒ समी॑क्षामहे

હે દૃઢે, મને દૃઢ કર. મિત્રના ચક્ષુથી સર્વ ભૂતો મને નિહાળે. મિત્રના ચક્ષુથી હું સર્વ ભૂતોને નિહાળું છું. મિત્રના ચક્ષુથી અમે નિહાળીએ છીએ.

Mantra 19

दृते॒ दृᳪह॑ मा । ज्योक्ते॑ स॒न्दृशि॑ जीव्यासं॒ ज्योक्ते॑ स॒न्दृशि॑ जीव्यासम्

હે દૃઢે, મને દૃઢ કર. પ્રકાશમાં, શુભ દર્શનમાં હું જીવું; પ્રકાશમાં, શુભ દર્શનમાં હું જીવું.

Mantra 20

नम॑स्ते॒ हर॑से शो॒चिषे॒ नम॑स्ते अस्त्व॒र्चिषे॑ । अ॒न्याँस्ते॑ अ॒स्मत्त॑पन्तु हे॒तय॑: पाव॒को अ॒स्मभ्य॑ᳪ शि॒वो भ॑व

હે હર (તામ્રવર્ણ અગ્નિ), તને નમસ્કાર; હે શોચિષ્ (તેજ), તને નમસ્કાર. હે અર્ચિષ્ (જ્વાળા), તને નમસ્કાર. હે પાવક, તારા હેતયઃ (બાણો/પ્રહાર) અમને નહિ, અન્યને તપાવે; અમારાં માટે તું શિવ (કલ્યાણકારી) બન.

Mantra 21

नम॑स्ते अस्तु वि॒द्युते॒ नम॑स्ते स्तनयि॒त्नवे॑ । नम॑स्ते भगवन्नस्तु॒ यत॒: स्व॒: स॒मीह॑से

હે વિદ્યુત (વીજળી), તને નમસ્કાર; હે સ્તનયિત્નુ (ગર્જના/વજ્રધ્વનિ), તને નમસ્કાર. હે ભગવન્, તને નમસ્કાર—જ્યાંથી તું સ્વઃ (સ્વર્ગ) તરફ પ્રયત્ન કરે છે.

Mantra 22

यतो॑-यतः स॒मीह॑से॒ ततो॑ नो॒ अभ॑यं कुरु । शं न॑: कुरु प्र॒जाभ्योऽभ॑यं नः प॒शुभ्य॑:

તું જ્યાં-જ્યાંથી અહીં તરફ સમીહસે (આગમન/પ્રયત્ન) કરે છે, ત્યાંથી અમારે માટે અભય કર. અમારે માટે શમ્ (કલ્યાણ) કર; અમારી પ્રજાઓ માટે અભય, અમારા પશુઓ માટે અભય.

Mantra 23

सु॒मि॒त्रि॒या न॒ आप॒ ओष॑धयः सन्तु दुर्मित्रि॒यास्तस्मै॑ सन्तु॒ यो॒ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मः

અમારા માટે જળો અને ઔષધિઓ સુમિત્રભાવવાળા રહે; પરંતુ જે અમને દ્વેષ કરે છે અને જેને અમે પણ દ્વેષ કરીએ છીએ, તેના માટે તે દુર્મિત્રભાવવાળા રહે.

Mantra 24

तच्चक्षु॑र्दे॒वहि॑तं पु॒रस्ता॑च्छु॒क्रमुच्च॑रत् । पश्ये॑म श॒रद॑ः श॒तं जीवे॑म श॒रद॑ः श॒तᳪ शृणु॑याम श॒रद॑ः श॒तं प्र ब्र॑वाम श॒रद॑ः श॒तमदी॑नाः स्याम श॒रद॑ः श॒तं भूय॑श्च श॒रद॑ः श॒तात्

તે દેવહિત ચક્ષુ—પ્રકાશમાન—પૂર્વ દિશામાં ઉદય પામ્યું છે. અમે સો શરદો સુધી જોઈ શકીએ; સો શરદો સુધી જીવીએ; સો શરદો સુધી સાંભળીએ; સો શરદો સુધી વાણી પ્રગટ કરીએ; સો શરદો સુધી અદીન (અખંડિત) રહીએ—અને સો શરદોથી પણ વધુ.

Frequently Asked Questions

Because mortuary rites require a protected field: time, directions, elements, and intention must be brought into ṛta so the transition is fear-free (abhaya) and welfare-producing (śam) for both community and departed.

It consecrates the rite by invoking Savitṛ’s radiance as guiding clarity—aligning speech, breath, and mind toward auspicious, correctly oriented action.

They are not merely described but ritually harmonized: waters are sanctified for support and drinking, and weather/storm powers are saluted and pacified so they become protective rather than disruptive to the rite.