Adhyaya 26

Mantra 1

अ॒ग्निश्च॑ पृथि॒वी च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒दो वा॒युश्चा॒न्तरि॑क्षं च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒द आ॑दि॒त्यश्च द्यौश्च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒द आप॑श्च॒ वरु॑णश्च॒ सन्न॑ते॒ ते मे॒ सं न॑मताम॒दः । स॒प्त स॒ᳪसदो॑ अष्ट॒मी भू॑त॒साध॑नी । सका॑माँ॒२अध्व॑नस्कुरु सं॒ज्ञान॑मस्तु मे॒ऽमुना॑

અગ્નિ અને પૃથ્વી, નમેલા, તે બંને મને સાથે નમે; તે વાયુ અને અંતરિક્ષ, નમેલા, તે બંને મને સાથે નમે; તે આદિત્ય અને દ્યૌ (સ્વર્ગ), નમેલા, તે બંને મને સાથે નમે; તે આપઃ (જળ) અને વરુણ, નમેલા, તે બંને મને સાથે નમે. સાત સંસદો, આઠમી ભૂતસાધની; કામનાઓ પૂર્ણ કર, માર્ગને સુકર કર; મને સંજ્ઞાન (એકાગ્ર જ્ઞાન) આ દ્વારા પ્રાપ્ત થાઓ.

Mantra 2

यथे॒मां वाचं॑ कल्या॒णीमा॒वदा॑नि॒ जने॑भ्यः । ब्र॒ह्म॒रा॒ज॒न्या॒भ्याᳪ शू॒द्राय॒ चार्या॑य च॒ स्वाय॒ चार॑णाय च । प्रि॒यो दे॒वानां॒ दक्षि॑णायै दा॒तुरि॒ह भू॑यासम॒यं मे॒ काम॒: समृ॑ध्यता॒मुप॑ मा॒दो न॑मतु

જેમ હું આ કલ્યાણી વાણી લોકોને કહું—બ્રાહ્મણ અને રાજન્યને, શૂદ્રને અને આર્યને, પોતાના ને અને પરકિયાને—તેમ જ હું અહીં દેવોને દક્ષિણા આપનાર તરીકે પ્રિય થાઉં. મારો આ કામ પૂર્ણ થાઓ; આનંદ (મોદ) મને નમે.

Mantra 3

बृह॑स्पते॒ अति॒ यद॒र्यो अर्हा॑द् द्यु॒मद्वि॒भाति॒ क्रतु॑म॒ज्जने॑षु । यद्दी॒दय॒च्छव॑स ऋतप्रजात॒ तद॒स्मासु॒ द्रवि॑णं धेहि चि॒त्रम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि॒ बृह॒स्पत॑ये त्वै॒ष ते॒ योनि॒र्बृह॒स्पत॑ये त्वा

હે બૃહસ્પતે! જે ધન—અર્હ પુરુષની અર્હતા કરતાં પણ પરે—લોકોમાં તેજરૂપે, પ્રભાસ્વર રૂપે, અને કાર્યસાધક ક્રતુ (પ્રેરક બુદ્ધિ/સંકલ્પ) રૂપે પ્રકાશે છે; જે ઋતથી જન્મેલું છે અને જેને તું પોતાના બળથી પ્રજ્વલિત કર્યું છે—તે ચિત્ર (વિવિધ, મનોહર) દ્રવિણ (ધન) અમામાં સ્થાપિત કર. ઉપયામથી ગ્રહિત તું બૃહસ્પતિ માટે છે; આ તારો યોનિ (આધાર) છે; બૃહસ્પતિ માટે તને (અર્પણ).

Mantra 4

इन्द्र॒ गोम॑न्नि॒हा या॑हि॒ पिबा॒ सोम॑ᳪ शतक्रतो । वि॒द्यद्भि॒र्ग्राव॑भिः सु॒तम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑ते

હે ગોમત્ ઇન્દ્ર, અહીં આવ; હે શતક્રતુ, સોમ પાન કર—વિદ્યત્ (ચમકતા) ગ્રાવાઓથી સુત (પિરસાયેલો) સોમ. ઉપયામથી ગ્રહિત તું ગોમત્ ઇન્દ્ર માટે છે; આ તારો યોનિ છે; ગોમત્ ઇન્દ્ર માટે તને (અર્પણ કરીએ છીએ).

Mantra 5

इन्द्रा या॑हि वृत्रह॒न्पिबा॒ सोम॑ᳪ शतक्रतो । गोम॑द्भि॒र्ग्राव॑भिः सु॒तम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ गोम॑ते

હે વૃત્રહન્ ઇન્દ્ર, અહીં આવ; હે શતક્રતુ, સોમ પાન કર—ગોમદ્ (ગાયો આપનાર) ગ્રાવાઓથી સુત સોમ. ઉપયામથી ગ્રહિત તું ગોમત્ ઇન્દ્ર માટે છે; આ તારો યોનિ છે; ગોમત્ ઇન્દ્ર માટે તને (અર્પણ કરીએ છીએ).

Mantra 6

ऋ॒तावा॑नं वैश्वान॒रमृ॒तस्य॒ ज्योति॑ष॒स्पति॑म् । अज॑स्रं घ॒र्ममी॑महे । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि वैश्वान॒राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्वैश्वान॒राय॑ त्वा

ઋતવાન વૈશ્વાનર—ઋતના પ્રકાશના સ્વામી—અવિરત ઘર્મને અમે ઉપાસીએ છીએ. ઉપયામથી ગ્રહિત તું છે; વૈશ્વાનર માટે તને! આ તારો યોનિ (આધાર) છે; વૈશ્વાનર માટે તને.

Mantra 7

वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ सुम॒तौ स्या॑म॒ राजा॒ हि कं॒ भुव॑नानामभि॒श्रीः । इ॒तो जा॒तो विश्व॑मि॒दं वि च॑ष्टे वैश्वान॒रो य॑तते॒ सूर्ये॑ण । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि वैश्वान॒राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्वैश्वान॒राय॑ त्वा

વૈશ્વાનરની સુમતિમાં અમે રહીએ; કારણ કે તે જ લોકોનાં રાજા, સર્વોત્કૃષ્ટ તેજ છે. અહીંથી જન્મેલો તે આ સમગ્ર જગતને નિહાળે છે અને પ્રગટ કરે છે; વૈશ્વાનર સૂર્ય સાથે પ્રવર્તે છે. ઉપયામથી ગ્રહિત તું છે; વૈશ્વાનર માટે તને! આ તારો યોનિ (આધાર) છે; વૈશ્વાનર માટે તને.

Mantra 8

वै॒श्वा॒न॒रो न ऊ॒तय॒ आ प्र या॑तु परा॒वत॑: । अ॒ग्निरु॒क्थेन॒ वाह॑सा । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि वैश्वान॒राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्वैश्वान॒राय॑ त्वा

વૈશ્વાનર અમારા સહાય માટે, દૂરથી પણ, અહીં આવી પહોંચે; સ્તુતિ અને બળ સાથે અગ્નિ આવે. ઉપયામથી ગ્રહિત થયેલો તું છે—વૈશ્વાનર માટે તને! આ તારો યોનિ છે—વૈશ્વાનર માટે તને!

Mantra 9

अ॒ग्निरृषि॒: पव॑मान॒: पाञ्च॑जन्यः पु॒रोहि॑तः । तमी॑महे महाग॒यम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒ग्नये॑ त्वा॒ वर्च॑स ए॒ष ते॒ योनि॑र॒ग्नये॑ त्वा॒ वर्च॑से

અગ્નિ ઋષિ છે, પવમાન છે, પાંચ જનનો (પાઞ્ચજન્ય) છે, પુરોહિત છે; મહાન નિવાસવાળા તેને અમે પૂજીએ છીએ. ઉપયામથી ગ્રહિત થયેલો તું છે—અગ્નિ માટે તને, વર્ચસ માટે! આ તારો યોનિ છે—અગ્નિ માટે તને, વર્ચસ માટે!

Mantra 10

म॒हाँ२ इन्द्रो॒ वज्र॑हस्तः षोड॒शी शर्म॑ यच्छतु । हन्तु॑ पा॒प्मानं॒ योऽस्मान्द्वेष्टि॑ ।। उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि महे॒न्द्राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्महे॒न्द्राय॑ त्वा

મહાન ઇન્દ્ર, વજ્રહસ્ત, ષોડશી, અમને શરણ આપે; જે અમને દ્વેષ કરે છે તે પાપ્માનને તે હણે. ઉપયામથી ગ્રહિત થયેલો તું છે—મહેન્દ્ર માટે તને! આ તારો યોનિ છે—મહેન્દ્ર માટે તને!

Mantra 11

तं वो॑ द॒स्ममृ॑ती॒षहं॒ वसो॑र्मन्दा॒नमन्ध॑सः । अ॒भि व॒त्सं न स्वस॑रेषु धे॒नव॒ इन्द्रं॑ गी॒र्भिर्न॑वामहे

તમને અમે તે અદ્ભુત, આઘાત-સહનશીલ ઇન્દ્રને—સોમરસથી આનંદિત, ધનના સ્વામી—સ્તુતિગીતોથી નવાંવીએ; જેમ દૂધાળ ગાયો (પ્રવાહો) પોતાની ધારાઓમાં વાછરડાં તરફ દોડે તેમ.

Mantra 12

यद्वाहि॑ष्ठं॒ तद॒ग्नये॑ बृ॒हद॑र्च विभावसो । महि॑षीव॒ त्वद्र॒यिस्त्वद्वाजा॒ उदी॑रते

હે વિભાવસુ, વહન માટે જે સર્વોત્કૃષ્ટ છે તે મહાન સ્તુતિ અગ્નિને ગા; મહિષી સમી, તારા પાસેથી દાન-ધન ઊઠે છે, તારા પાસેથી બળના પુરસ્કાર ઊઠે છે.

Mantra 13

एह्यू॒ षु ब्रवा॑णि॒ तेऽग्न॑ इ॒त्थेत॑रा॒ गिर॑: । ए॒भिर्व॑र्धास॒ इन्दु॑भिः

હે અગ્નિ, અહીં આવો; હું તારા માટે અનેકવિધ સ્તુતિ-વચનો ઉચ્ચારું છું. આ સોમરસના બિંદુઓથી તું બળવાન બને છે.

Mantra 14

ऋ॒तव॑स्ते य॒ज्ञं वि त॑न्वन्तु॒ मासा॒ रक्ष॑न्तु ते॒ हवि॑: । सं॒व॒त्स॒रस्ते॑ य॒ज्ञं द॑धातु नः प्र॒जां च॒ परि॑ पातु नः

ઋતુઓ તારો યજ્ઞ વિસ્તારે; માસો તારી હવિ (આહુતિ)નું રક્ષણ કરે. સંવત્સર તારો યજ્ઞ સ્થાપે, અને અમારી પ્રજાનું સર્વથા પરિ-પાલન કરે.

Mantra 15

उ॒प॒ह्व॒रे गि॑री॒णाᳪ स॑ङ्ग॒मे च॑ न॒दी॒ना॑म् । धि॒या विप्रो॑ अजायत

પર્વતોના ઉપહ્વર (ખીણ/ખોળ)માં અને નદીઓના સંગમમાં, ધી (પવિત્ર વિચાર) દ્વારા વિપ્ર (પ્રેરિત ઋષિ-પુરોહિત) જન્મ્યો.

Mantra 16

उ॒च्चा ते॑ जा॒तमन्ध॑सो दि॒वि सद्भूम्या द॑दे । उ॒ग्रᳪ शर्म॒ महि॒ श्रव॑ः

સોમરસથી જન્મેલું તે ઊંચે—દિવ્ય લોકમાં—સ્થિર ઊભું રહ્યું છે; ધરતી પરથી તેણે દાન કર્યું છે—ઉગ્ર આશ્રય અને મહાન યશ.

Mantra 17

स न॒ इन्द्रा॑य॒ यज्य॑वे॒ वरु॑णाय म॒रुद्भ्य॑: । व॒रि॒वो॒वित्परि॑ स्रव

હે વરિવોવિત્ (વિસ્તાર-દાતા), અમારા માટે પરિભ્રમણ કરીને વહે; યજ્ઞયોગ્ય ઇન્દ્ર માટે, વરુણ માટે અને મરુદો માટે.

Mantra 18

ए॒ना विश्वा॑न्य॒र्य आ द्यु॒म्नानि॒ मानु॑षाणाम् । सिषा॑सन्तो वनामहे

એના દ્વારા, હે આર્ય (ઉદારજન), અમે માનવોના સર્વ તેજસ્વી વૈભવો જીતીએ—અમે, જે તેમને પ્રાપ્ત કરવા ઇચ્છુક છીએ, (તે માટે) પ્રયત્નપૂર્વક પ્રાપ્તિ કરીએ છીએ.

Mantra 19

अनु॑ वीरै॒रनु॑ पुष्यास्म॒ गोभि॒रन्वश्वै॒रनु॒ सर्वे॑ण पु॒ष्टैः । अनु॒ द्विप॒दाऽनु॒ चतु॑ष्पदा व॒यं दे॒वा नो॑ य॒ज्ञमृ॑तु॒था न॑यन्तु

વીરો સાથે અમે સમૃદ્ધ થાઈએ; ગાયો સાથે, અશ્વો સાથે, સર્વ પ્રકારના પોષણ સાથે. દ્વિપદ સાથે, ચતુષ્પદ સાથે—દેવો અમારા યજ્ઞને ઋતુ પ્રમાણે, ઋતના ક્રમમાં, આગળ દોરી જાય.

Mantra 20

अग्ने॒ पत्नी॑रि॒हा व॑ह दे॒वाना॑मुश॒तीरुप॑ । त्वष्टा॑र॒ᳪ सोम॑पीतये

હે અગ્નિ, દેવોની ઇચ્છુક પત્નીઓને અહીં વહન કરીને લાવ; તેમને નજીક લાવ—અને સોમપાન માટે ત્વષ્ટાને (પણ) લાવ.

Mantra 21

अ॒भि य॒ज्ञं गृ॑णीहि नो॒ ग्नावो॒ नेष्ट॒: पिब॑ ऋ॒तुना॑ । त्वᳪ हि र॑त्न॒धा असि॑

હે ગ્નાવા, યજ્ઞને અભિમુખ કરીને અમારા માટે સ્તુતિ ગાઓ; હે નેષ્ટૃ, ઋતુ અનુસાર પાન કરો; કારણ કે તમે ખરેખર રત્નોના દાતા છો।

Mantra 22

द्र॒वि॒णो॒दाः पि॑पीषति जु॒होत॒ प्र च॑ तिष्ठत । ने॒ष्ट्रादृ॒तुभि॑रिष्यत

દ્રવિણોદા (ધનદાતા) પાન કરવા ઉત્સુક છે; તમે હવન કરો અને આગળ ઊભા રહો! નેષ્ટૃ પાસેથી, ઋતુઓ (નિયત વારો) અનુસાર, યજ્ઞકર્મને પ્રવર્તિત કરો।

Mantra 23

तवा॒यᳪ सोम॒स्त्वमेह्य॒र्वाड् श॑श्वत्त॒मᳪ सु॒मना॑ अ॒स्य पा॑हि । अ॒स्मिन् य॒ज्ञे ब॒र्हिष्या नि॒षद्या॑ दधि॒ष्वेमं ज॒ठर॒ इन्दु॑मिन्द्र

હે ઇન્દ્ર! તારા માટે આ સોમ છે; તું અહીં, અમારી તરફ આવ—સદા સ્થિર, સુમનસ્ક. તેનો પાન કર. આ યજ્ઞમાં બર્હિષ (વિછાવેલા કુશ) પર બેસીને, આ ઇન્દુ-બિંદુને તારા જઠરમાં સ્થાપિત કર.

Mantra 24

अ॒मेव॑ नः सुहवा॒ आ हि गन्त॑न॒ नि ब॒र्हिषि॑ सदतना॒ रणि॑ष्टन । अथा॑ मन्दस्व जुजुषा॒णो अन्ध॑स॒स्त्वष्ट॑र्दे॒वेभि॒र्जनि॑भिः सु॒मद्ग॑णः

હે સુહવા (સહેલાઈથી આહ્વાનનીય) દેવો! અમારા પાસે અહીં આવો; બર્હિષ પર બેસો, આનંદિત થાઓ. પછી, હે ત્વષ્ટૃ! અંધસ (સોમરસ) ને સ્વીકારીને ઉલ્લાસિત થા; દેવો સાથે, દેવજાતિઓ સાથે—સુમદ્ ગણ (મંગલમય સંગતવાળા) તું રહેજે.

Mantra 25

स्वादि॑ष्ठया॒ मदि॑ष्ठया॒ पव॑स्व सोम॒ धार॑या । इन्द्रा॑य॒ पात॑वे सु॒तः

હે સોમ! અતિમધુર, અતિઉલ્લાસક ધારા વડે તું પવિત્ર થા; ઇન્દ્રના પાન માટે તું સુત (પિષિત/દબાયેલ) થઈને પ્રવાહિત થા.

Mantra 26

र॒क्षो॒हा वि॒श्वच॑र्षणिर॒भि योनि॒मयो॑हते । द्रोणे॑ स॒धस्थ॒मास॑दत्

રક્ષોહા, સર્વજન-શાસક, અયોહત યોનિ—લોહ-દૃઢ ગર્ભસ્થાન—ની પાસે આવ્યો છે. દ્રોણમાં તેણે સામાન્ય સધસ્થાન પર આસન ગ્રહણ કર્યું છે.