Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 21

अर्धनारीश्वरप्रादुर्भावः

Manifestation of Ardhanārīśvara and the Impulse for Procreative Creation

Devanagari script

जयात्मत्रयनिर्मात्रि जयात्मत्रयपालिनि । जयात्मत्रयसंहर्त्रि जयात्मत्रयनायिके

Transliteration

jayātmatrayanirmātri jayātmatrayapālini | jayātmatrayasaṃhartri jayātmatrayanāyike

Translation

જય હો, હે આત્મત્રયની નિર્માત્રી; જય હો, હે આત્મત્રયની પાલિની. જય હો, હે આત્મત્રયની સંહર્ત્રી; જય હો, હે આત્મત્રયની નાયિકા॥

Word by Word

• जय: hail! victory!
• जय: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: जय (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय, सम्बोधनार्थक-निपात (indeclinable vocative particle of benediction)

• आत्मत्रय-निर्मात्रि: O creatress of the triad of selves
• आत्मत्रय-निर्मात्रि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक) + निर्मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मत्रयस्य निर्मात्री)

• जय: hail!
• जय: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: जय (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय, सम्बोधनार्थक-निपात

• आत्मत्रय-पालिनि: O protectress of the triad of selves
• आत्मत्रय-पालिनि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक) + पालिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मत्रयस्य पालिनी)

• जय: hail!
• जय: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: जय (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय, सम्बोधनार्थक-निपात

• आत्मत्रय-संहर्त्रि: O destroyer of the triad of selves
• आत्मत्रय-संहर्त्रि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक) + संहर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मत्रयस्य संहर्त्री)

• जय: hail!
• जय: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: जय (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय, सम्बोधनार्थक-निपात

• आत्मत्रय-नायिके: O leader/mistress of the triad of selves
• आत्मत्रय-नायिके: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक) + नायिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मत्रयस्य नायिके)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadyojāta

Mantra Metadata

Mantra: जयात्मत्रयनिर्मात्रि जयात्मत्रयपालिनि । जयात्मत्रयसंहर्त्रि जयात्मत्रयनायिके

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: creative

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Parvati
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It praises the Divine Mother as the Shakti through whom the triadic cosmic functions—manifestation, preservation, and withdrawal—operate, pointing the devotee toward surrender to Shiva-Shakti as the means to liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Shiva Purana devotion, the Linga signifies Shiva as Pati, while this verse highlights Shakti as His inseparable power; worship becomes complete when the devotee honors the Saguna form of Shiva together with the Mother who enables all cosmic activity.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Use it as a stotra during japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya), mentally contemplating the three functions—creation, sustenance, dissolution—while offering bilva leaves or applying Tripuṇḍra (bhasma) as an act of Shaiva surrender.