Rig Veda 9.86.44: Mandala 9, Sukta 86, Mantra 44
Sukta 9.86
Rishi: Unknown/Composite Soma-Pavamāna tradition
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
विपश्चिते पवमानाय गायत मही न धारात्यन्धो अर्षति । अहिर्न जूर्णामति सर्पति त्वचमत्यो न क्रीळन्नसरद्वृषा हरिः ॥
Transliteration
vipaścíte pavamānāya gāyata mahī́ ná dhārā́ty ándho arṣati | áhīr ná jūrṇā́m áti sarpati tvácam átyo ná krī́ḷann asarad vṛ́ṣā háriḥ ||
Translation
વિપશ્ચિત પવમાનને ગાવો; મહાન નદી સમે દબાયેલો અંધસ્ (સોમરસ) ધારા બની વહે છે. અહિ સમે તે જૂની ત્વચાને વટાવી સરકે છે; રમતા અશ્વ સમે તેજસ્વી વૃષભ—હરિ—અવિરત ધસી આગળ વધે છે.
Word by Word
वि॒प॒श्चिते॒to/for the wise (one)
वि॒प॒श्चिते॒:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootविपश्चित् (प्रातिपदिक)
पव॑मानायto Pavamāna (Soma), the purifying one
पव॑मानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (epithet)
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू (पवते) ‘to purify/flow’)
गायतsing (you all)!
गायत:
(आह्वान) कर्तृ-प्रवृत्तिः
TypeVerb
Root√गै (गायति) ‘to sing’
म॒हीthe great (stream/power)
म॒ही:
कर्ता
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
धाराa stream
धारा:
कर्ता (उपमान) / उपमेय-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
अत्यन्धःthe very Soma-juice (intoxicating draught)
अत्यन्धः:
कर्ता (अर्षति) / द्रव्य
TypeNoun
Rootअति (अव्यय-उपसर्ग/पूर्वपद) + अन्धस् (प्रातिपदिक)
अर्षतिflows/rushes
अर्षति:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (अर्षति) ‘to flow, rush’
अहिःa serpent
अहिः:
कर्ता (उपमान)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
जू॒र्णामतिwith (its) worn/old intent; in a winding/aged manner
जू॒र्णामति:
क्रियाविशेषण (रीतिः)
TypeCompound (Noun/Adj. phrase)
Rootजू॒र्णा (प्रातिपदिक; ‘worn/old’) + मति (प्रातिपदिक; ‘thought/intent’)
सर्पतिcreeps/glides
सर्पति:
क्रिया
TypeVerb
Root√सृप् (सर्पति) ‘to creep, glide’
त्वचम्the skin (surface)
त्वचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्वच् (प्रातिपदिक)
अत्यःa steed
अत्यः:
कर्ता (उपमान)
TypeNoun
Rootअत्य (प्रातिपदिक) ‘steed’
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
क्रीळन्playing, sporting
क्रीळन्:
कर्ता (विशेषणरूपेण हरिः/वृषा)
TypeVerbal participle
Root√क्रीळ्/क्रीड् (क्रीळति/क्रीडति) ‘to play, sport’
असरत्ran/streamed (swiftly)
असरत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√सृ (सरति) ‘to run/flow’ + अ (उपसर्ग/प्रत्ययात्मक augment in injunctive/aorist usage)
वृषाthe bull; the vigorous one
वृषा:
कर्ता (हरिः का विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootवृषन्/वृषा (प्रातिपदिक) ‘bull, vigorous one’
हरिःthe tawny one (Soma)
हरिः:
कर्ता
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) ‘tawny one; Soma/steed’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.