Rig Veda 9.71.7: Mandala 9, Sukta 71, Mantra 7

Sukta 9.71

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).

Devata: Soma Pavamāna (with dawn imagery as supportive symbolism).

Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

Samhita Patha (Devanagari)

परा व्यक्तो अरुषो दिवः कविर्वृषा त्रिपृष्ठो अनविष्ट गा अभि । सहस्रणीतिर्यतिः परायती रेभो न पूर्वीरुषसो वि राजति ॥

Transliteration

parā́ vyàkto aruṣó diváḥ kavír vṛ́ṣā tripṛṣṭhó anaviṣṭá gā́ abhí | sahásranītiḥ yátiḥ parāyátī rebhó ná pūrvī́r uṣáso ví rājati ||

Translation

દૂર સુધી તે પ્રગટ થાય છે—દિવ્ય આકાશનો અરુણ (તામ્રવર્ણ) કવિ, બળવાન વૃષભ, ત્રિપૃષ્ઠ (ત્રિ-પીઠવાળો), કિરણોને શોધતો. સહસ્ર નીતિઓ (હજાર માર્ગદર્શનો) સાથે યતિ (યાત્રિક) તે આગળ વધે છે; રેભ (ગાયક) જેમ, પૂર્વે ગયેલી અનેક ઉષાઓમાં તે વિશેષ તેજે ઝળહળે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परा: forth, away
• परा: —
• Type: Indeclinable
• Root: परा (उपसर्ग/अव्यय)

• व्यक्तः: manifest, clearly appearing
• व्यक्तः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: √व्यञ्ज्/व्यच् (प्रकटने) → व्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अरुषः: ruddy, tawny
• अरुषः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अरुष (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven/sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)

• कविः: seer, poet
• कविः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• वृषा: bull; mighty one
• वृषा: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• त्रिपृष्ठः: three-backed/three-ridged
• त्रिपृष्ठः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: त्रि-पृष्ठ (प्रातिपदिक)

• अनविष्ट: not having reached/entered (unattained)
• अनविष्ट: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अन-आ-√विश् (प्रवेशने/व्याप्तौ) → अनविष्ट (कृदन्त)

• गाः: cows; rays (fig.)
• गाः: Karma
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• सहस्रणीतिḥ: having a thousand leadings/paths; thousand-guiding
• सहस्रणीतिḥ: Kartā (विशेषण/उपाधि)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सहस्र-नीति (प्रातिपदिक)

• यतिः: goer, mover
• यतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)

• परायतिः: one who goes forth/away
• परायतिः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: परा-√या (गत्यर्थ) → परायतिः (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• रेभः: singer, praiser
• रेभः: Kartā (उपमा-भागः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: रेभ (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• पूर्वीः: former, earlier
• पूर्वीः: Karma (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• उषसः: dawns
• उषसः: Karma
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• वि: apart, widely, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• राजति: shines, is resplendent
• राजति: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √राज् (दीप्तौ/शोभायाम्)