Sukta 30

Mantra 1

क्व स्य वीरः को अपश्यदिन्द्रं सुखरथमीयमानं हरिभ्याम् । यो राया वज्री सुतसोममिच्छन्तदोको गन्ता पुरुहूत ऊती ॥

ક્યાં છે તે વીર—કોણે ઇન્દ્રને જોયો છે, હરિત અશ્વો જોડાયેલા સુખરથમાં આવતો? જે રાય (સમૃદ્ધિ) સાથે, વજ્રી, સુતસોમને ઇચ્છતો, તે ગૃહ તરફ આવે છે—પુરુહૂત, બહુ આહ્વાનિત—અમારી રક્ષા-સહાય માટે.

Mantra 2

अवाचचक्षं पदमस्य सस्वरुग्रं निधातुरन्वायमिच्छन् । अपृच्छमन्याँ उत ते म आहुरिन्द्रं नरो बुबुधाना अशेम ॥

મેં નીચે નજર કરી તેની પદચિહ્ન-પંથને જોયો—તે ઉગ્ર સ્થાપકના આગમન-પ્રવાહને શોધતો. મેં અન્યને પૂછ્યું; અને તેમણે મને કહ્યું: ‘ઇન્દ્રને અમે પ્રાપ્ત કરીએ’—જાગૃત નરોએ એમ ઘોષ્યું.

Mantra 3

प्र नु वयं सुते या ते कृतानीन्द्र ब्रवाम यानि नो जुजोषः । वेददविद्वाञ्छृणवच्च विद्वान्वहतेऽयं मघवा सर्वसेनः ॥

હવે સુત સોમ પર, હે ઇન્દ્ર, તારા કરેલા કર્મો અમે ઉચ્ચારીએ—જેને તું અમને ભોગવવા અને સ્વીકારવા દીધાં. અજ્ઞાની જાણે; જ્ઞાની સાંભળે: આ મઘવન સર્વસેન સાથે આગળ વહે છે.

Mantra 4

स्थिरं मनश्चकृषे जात इन्द्र वेषीदेको युधये भूयसश्चित् । अश्मानं चिच्छवसा दिद्युतो वि विदो गवामूर्वमुस्रियाणाम् ॥

જન્મથી જ, હે ઇન્દ્ર, તું મનને સ્થિર કર્યું છે; એકલો જ તું બહુજન સામે પણ યુદ્ધ માટે ઉત્સુક છે. તારી વીજળી સમી શક્તિથી તું પથ્થર પણ ફાડી નાખે છે અને ઉસ્રિયા—પ્રકાશમય ગાયો (જ્ઞાનકિરણો)—નું વિશાળ આવરણ શોધી કાઢે છે.

Mantra 5

परो यत्त्वं परम आजनिष्ठाः परावति श्रुत्यं नाम बिभ्रत् । अतश्चिदिन्द्रादभयन्त देवा विश्वा अपो अजयद्दासपत्नीः ॥

જ્યારે તું પરમ, પરાત્પર રૂપે જન્મ્યો—દૂરતમ પરાવતમાં ‘શ્રુત્ય’ (શ્રવણમાં આવતું) નામ ધારણ કરતો—ત્યારે દેવતાઓ પણ ઇન્દ્રથી ભય પામ્યા. ઇન્દ્રે દાસના બંધનમાં રહેલી સર્વ અપઃ (જળધારાઓ) જીત્યાં, દાસપત્ની બનેલી જળધારાઓને મુક્ત કરી.

Mantra 7

वि षू मृधो जनुषा दानमिन्वन्नहन्गवा मघवन्त्संचकानः । अत्रा दासस्य नमुचेः शिरो यदवर्तयो मनवे गातुमिच्छन् ॥

તું શત્રુતાઓને વિખેરી નાખે છે; સ્વભાવથી જ દાનને પ્રેરતો. હે મઘવન, ઉદ્ભવિત થઈ તું ગાયો (ગવાં)ને હણ્યો/વિજય કર્યો. અહીં દાસ નમુચિનું શિર તું વાળી દીધું—મનુ માટે ગતિમાર્ગ ઇચ્છતો, માનવને આગળ વધવા માટે માર્ગ ખોલતો.

Mantra 8

युजं हि मामकृथा आदिदिन्द्र शिरो दासस्य नमुचेर्मथायन् । अश्मानं चित्स्वर्यं वर्तमानं प्र चक्रियेव रोदसी मरुद्भ्यः ॥

કારણ કે, હે ઇન્દ્ર, ત્યારે તું મને જોડાયેલ સાથી (યુજ) બનાવ્યો—જ્યારે તું દાસ નમુચિનું શિર મથડીને ચુરચુર કર્યું. અને સ્વર્ય (સ્વર્ગલક્ષી) પથ્થર પણ, જે ગતિમાન હતો—ચક્રની જેમ તું મરુતો માટે બે લોક (રોદસી)ને ગતિમાં મૂકી દીધા, તેમની વિશાળ ક્રિયાને પ્રસરી દીધી.

Mantra 9

स्त्रियो हि दास आयुधानि चक्रे किं मा करन्नबला अस्य सेनाः । अन्तर्ह्यख्यदुभे अस्य धेने अथोप प्रैद्युधये दस्युमिन्द्रः ॥

કારણ કે દાસે તો જાણે સ્ત્રીઓ (અબલા શક્તિઓ)માંથી જ આયુધો ઘડ્યાં; તેની સેના—સાચી બળવિહોણી—મારે શું કરી શકે? અંદરથી તેની બે ધેનુઓ (દૂધધારાઓ) દેખાઈ પડી; ત્યારબાદ ઇન્દ્ર દસ્યુ સામે યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યો.

Mantra 10

समत्र गावोऽभितोऽनवन्तेहेह वत्सैर्वियुता यदासन् । सं ता इन्द्रो असृजदस्य शाकैर्यदीं सोमासः सुषुता अमन्दन् ॥

અહીં ચારે તરફ ગાયો એકઠી થઈ, હેહે કરીને રંભતી, જ્યારે વાછરડાંથી વિયુક્ત હતી. ઇન્દ્રે પોતાની શક્તિઓ (શાક) વડે તેમને એકત્ર કરી મુક્ત કરી, જ્યારે સુપિષ્ટ સોમરસો (સોમાઃ) તેને આનંદિત કરતા હતા.

Mantra 11

यदीं सोमा बभ्रुधूता अमन्दन्नरोरवीद्वृषभः सादनेषु । पुरंदरः पपिवाँ इन्द्रो अस्य पुनर्गवामददादुस्रियाणाम् ॥

જ્યારે બભ્રુવર્ણ, શુદ્ધ થયેલા સોમબળો તેને આનંદિત કરતા, ત્યારે વૃષભ (બળવાન) સદનોમાં ગર્જના કરતો. પુરંદર ઇન્દ્ર, પાન કરીને, ઉષ્રિયા—ઉષાની તેજસ્વી ગાયો—ફરીથી પરત આપ્યો.

Mantra 12

भद्रमिदं रुशमा अग्ने अक्रन्गवां चत्वारि ददतः सहस्रा । ऋणंचयस्य प्रयता मघानि प्रत्यग्रभीष्म नृतमस्य नृणाम् ॥

હે અગ્નિ, રૂશમાઓએ નિશ્ચયે આ શુભ કાર્ય કર્યું છે—ગવાંના ચાર હજાર (કિરણો/ધનો) અર્પણ કરીને. ઋણંચયના તૈયાર કરેલા દાન—આ મઘાનિ—અમે મનુષ્યોમાં સર્વાધિક પુરુષાર્થવાનના પ્રસાદરૂપે પ્રાપ્ત કર્યા છે.

Mantra 13

सुपेशसं माव सृजन्त्यस्तं गवां सहस्रै रुशमासो अग्ने । तीव्रा इन्द्रमममन्दुः सुतासोऽक्तोर्व्युष्टौ परितक्म्यायाः ॥

હે અગ્નિ, રૂશમાઓ મને સુરૂપતાથી ખાલી કરીને ઘર તરફ મોકલતા નથી—હજારો ગવાં (કિરણો/ધનો) સાથે (મને મોકલે છે). તીવ્રપીડિત સોમરસો ઇન્દ્રને અત્યંત આનંદિત કરે છે—પરિતક્મ્યા, ચક્રવત્ દોડતી રાત્રિના વ્યૂષ્ટિ-ઉષાકાળે.

Mantra 14

औच्छत्सा रात्री परितक्म्या याँ ऋणंचये राजनि रुशमानाम् । अत्यो न वाजी रघुरज्यमानो बभ्रुश्चत्वार्यसनत्सहस्रा ॥

પરિતક્મ્યા, ચક્રવત્ ફરતી તે રાત્રિ પ્રકાશિત થઈ—જે રૂશમાઓમાં રાજા ઋણંચયની છે. જેમ વિજયી, ઝડપી અશ્વને અભિષેકથી ચમકાવવામાં આવે, તેમ બભ્રુએ ચાર હજાર (કિરણો/ધનો) જીત્યા.

Mantra 15

चतुःसहस्रं गव्यस्य पश्वः प्रत्यग्रभीष्म रुशमेष्वग्ने । घर्मश्चित्तप्तः प्रवृजे य आसीदयस्मयस्तम्वादाम विप्राः ॥

હે અગ્નિ, રુશમાઓમાં અમે ગવ્યોના પશુધનમાંથી ચાર હજાર (ગાયો) પ્રાપ્ત કર્યા. અને જે ખુલ્લા મેદાનમાં તપેલો ઘર્મ હતો—લોહાનો બનેલો—તેનું પણ અમે વિપ્રો (ઋષિઓ) વર્ણન કરીએ છીએ (કાર્યસિદ્ધિનું ચિહ્ન માનીને).