Rig Veda 10.71.7 — Mandala 10, Sukta 71, Mantra 7
Sukta 10.71
Rishi: Bṛhaspati
Devata: Vāc
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अक्षण्वन्तः कर्णवन्तः सखायो मनोजवेष्वसमा बभूवुः । आदघ्नास उपकक्षास उ त्वे ह्रदा इव स्नात्वा उ त्वे ददृश्रे ॥
Transliteration
akṣaṇvántáḥ kárṇavantáḥ sakhā́yo manojavéṣv ásamā babhūvuḥ | ādaghnā́sa upakakṣā́sa u tve hradā́ iva snā́tvā u tve dadṛśre ||
Translation
આંખવાળા, કાનવાળા સખાઓ મનના ઝડપી પ્રવાહોમાં અસમાન બની ગયા. કેટલાક તો ઘૂંટણ સુધી જ પહોંચે છે, કેટલાક બગલ સુધી; પરંતુ બીજા—સ્નાન પછીના હ્રદો (કુંડ) જેમ—તારા અંદર સ્વચ્છ થઈ ઝળહળી ઊઠે છે.
Word by Word
अक्ष्ण्वन्तःhaving eyes, seeing
अक्ष्ण्वन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअक्ष्ण्वन्त् (अक्ष्णु- ‘आँख’ + -वत्)
कर्णवन्तःhaving ears, hearing
कर्णवन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootकर्णवन्त् (कर्ण ‘कान’ + -वत्)
सखायःfriends, companions
सखायः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक: सखा-)
मनोजवेषुin the mind-swift (impulses/paths), in mental speed
मनोजवेषु:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective (compound used substantively)
Rootमनोजव (मनस् + जव)
असमाunequal, unlike (others)
असमा:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअसमान् (a- + समान)
बभूवुःthey became
बभूवुः:
—
TypeVerb
Rootभू
आदघ्नासःreaching down / low-reaching (epithet)
आदघ्नासः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootआदघ्न (आ-√दघ्/दघ्न् ‘to reach/attain’; वैदिक विशेषण) अथवा ‘आदघ्न’ = ‘अधः-घ्न’ (नीचं हन्ति/दब्नोति) इति व्युत्पत्तिः (पाठभेद-व्याख्येय)
उपकक्षासःthose at the side/nearby; attendants (lit. ‘at the flank’)
उपकक्षासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउपकक्षा (उप- + कक्षा)
उindeed, and
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ
त्वेin you
त्वे:
अधिकरण
TypePronoun
Rootत्वद्
ह्रदाःlakes, pools
ह्रदाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootह्रद (ह्रदः)
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
—
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Root√स्ना
उindeed, and
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ
त्वेin you
त्वे:
अधिकरण
TypePronoun
Rootत्वद्
ददृश्रेthey have seen / they appeared (to sight)
ददृश्रे:
—
TypeVerb
Root√दृश्
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.