
Sukta 10.47
Indra
Trishtubh (probable for RV 10.47; confirmation needed)
આ સૂક્ત ઇન્દ્રને સતત પ્રાર્થના રૂપે અર્પિત છે—“ચિત્ર” (અनेकરૂપ, તેજસ્વી) અને “વૃષન્” (વીર્યવાન, પ્રબળ) એવી રયિ—અર્થાત્ ભૌતિક સમૃદ્ધિ, વિજયશક્તિ (વાજ) અને પ્રકાશમય વૃદ્ધિ—એવી સંપત્તિ આપવા માટે. વક્તાઓ ઇન્દ્ર સાથેની પોતાની આત્મીયતા (“અમે તારો જમણો હાથ પકડી લઈએ છીએ”) પ્રગટ કરે છે અને તેને ગાયો/કિરણોના રક્ષક તરીકે સ્તુતિ કરે છે; તેમજ આકાશ અને પૃથ્વીના આશીર્વાદથી યુક્ત, મહાન અને અદ્વિતીય નિવાસ તથા દૃઢ, સુરક્ષિત પાયો આપવા વિનંતી કરે છે.
Mantra 1
जगृभ्मा ते दक्षिणमिन्द्र हस्तं वसूयवो वसुपते वसूनाम् । विद्मा हि त्वा गोपतिं शूर गोनामस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिं दाः ॥
હે ઇન્દ્ર, વસુઓના પતિ, ખજાનાના સ્વામી, અમે—વસુ ઇચ્છનાર—તારો જમણો હાથ પકડી લીધો છે. કારણ કે, હે શૂર, અમે તને ગોનાં (કિરણ-ગાયો)ના ગોપતિ, બળવાન રક્ષક તરીકે જાણીએ છીએ. અમને ચિત્ર—વિવિધ—વૃષણ—વીર્યવાન—રયિ દેજે: બળ અને પ્રકાશરૂપ સંપત્તિ.
Mantra 2
स्वायुधं स्ववसं सुनीथं चतुःसमुद्रं धरुणं रयीणाम् । चर्कृत्यं शंस्यं भूरिवारमस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिं दाः ॥
અમને એવો રયિ આપ, જે સુઆયુધ—સુસજ્જ શસ્ત્રવાળો—સ્વવસ—સ્વબળે સમર્થ—અને સુનીથ—સુયોગ્ય માર્ગદર્શનવાળો—હોય; જે ચતુઃસમુદ્ર સમ દૃઢ ધારણ, રયિઓનો આધાર બને. જે ચર્કૃત્ય—બાંધવા-ઘડવા યોગ્ય—અને શંસ્ય—પ્રશંસનીય/પ્રખરિત કરવાનું—હોય, બહુવાર—વિસ્તારથી સમૃદ્ધ—હોય; અમને ચિત્ર, વૃષણ રયિ દેજે: પૂર્ણ થયેલ અસ્તિત્વની સમૃદ્ધિ.
Mantra 3
सुब्रह्माणं देववन्तं बृहन्तमुरुं गभीरं पृथुबुध्नमिन्द्र । श्रुतऋषिमुग्रमभिमातिषाहमस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिं दाः ॥
હે ઇન્દ્ર, અમને એવો રયિ આપ—મંત્રસમૃદ્ધ અને દેવમય, મહાન અને વિશાળ, ગહન અને પૃથુ-બુધ્ન (વિસ્તૃત આધારવાળો); જે ઋષિની વાણી સાંભળે, આક્રમક વિચારો સામે ઉગ્ર રહે, શત્રુ રચનાઓને જીતે—અમને ચિત્ર (વિવિધ) અને વૃષણ (પ્રબળ) રયિ દા.
Mantra 4
सनद्वाजं विप्रवीरं तरुत्रं धनस्पृतं शूशुवांसं सुदक्षम् । दस्युहनं पूर्भिदमिन्द्र सत्यमस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिं दाः ॥
હે ઇન્દ્ર, અમને સનદ્વાજ (પ્રાચીન વાજ-સમૃદ્ધિ) આપ—વિપ્રવીર (પ્રેરિત વીરોવાળો), તરુત્ર (રક્ષક-શક્તિ), ધનસ્પૃત (ધન જીતનાર), શૂશુવાંસ (ઉત્સુક/પ્રવૃત્ત) અને સુદક્ષ (સુનિપુણ); દસ્યુહન (દસ્યુનો સંહારક), પૂર્ભિદ (દુર્ગો ભેદનાર), સત્ય (કર્મમાં સત્ય) —અમને ચિત્ર અને વૃષણ રયિ દા.
Mantra 5
अश्वावन्तं रथिनं वीरवन्तं सहस्रिणं शतिनं वाजमिन्द्र । भद्रव्रातं विप्रवीरं स्वर्षामस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिं दाः ॥
હે ઇન્દ્ર, અમને વાજ આપ—અશ્વવંત (ઘોડાઓવાળો), રથિન (રથોવાળો), વીરવંત (વીરોવાળો), સહસ્રિણ (હજારગણો) અને શતિન (સોગણો). અમને ભદ્રવ્રાત (શુભ વ્રતો/વિધિઓ સાથે ચાલનાર), વિપ્રવીર (પ્રેરિત ઋષિ-વીરોને બળરૂપે ધરાવનાર), સ્વર્ષા (પ્રકાશમાન સ્વર્ગને જીતનાર) એવો ચિત્ર, વૃષણ રયિ દા.
Mantra 6
प्र सप्तगुमृतधीतिं सुमेधां बृहस्पतिं मतिरच्छा जिगाति । य आङ्गिरसो नमसोपसद्योऽस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिं दाः ॥
અમારી મતિ આગળ વધે છે બૃહસ્પતિ તરફ—સપ્તગૌ (સાત ગાયોવાળા), ઋત-ધીતિ (ઋતનું ચિંતન કરનાર), સુમેધા (પ્રકાશમય બુદ્ધિ) તરફ. જે આંગિરસ છે, જેના સમીપે અમે નમસ્કારપૂર્વક ઉપસદ્યા (ઉપાસના-બેઠક) કરીએ છીએ—તે અમને ચિત્ર (વિચિત્ર/પ્રભાસ્વર), વૃષણ (બળવાન) રયિ (સમૃદ્ધિ, આંતરિક બહુવિધ ધન) આપે.
Mantra 7
वनीवानो मम दूतास इन्द्रं स्तोमाश्चरन्ति सुमतीरियानाः । हृदिस्पृशो मनसा वच्यमाना अस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिं दाः ॥
મારા સ્તોત્રો વનીવાન (ઉત્સુક) દૂત સમા ઇન્દ્ર તરફ ગતિ કરે છે, સુમતિ (સદ્ભાવ/સુવિચાર) ના માર્ગે યાત્રા કરતાં. હૃદિસ્પૃશ (હૃદયને સ્પર્શતા), મનથી વાણીરૂપે ઘડાયેલા—તે અમને ચિત્ર, વૃષણ રયિ (પ્રભાસ્વર, બળવાન સમૃદ્ધિ—અંતરંગ બહુવિધ ધન) અપાવે.
Mantra 8
यत्त्वा यामि दद्धि तन्न इन्द्र बृहन्तं क्षयमसमं जनानाम् । अभि तद्द्यावापृथिवी गृणीतामस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिं दाः ॥
હે ઇન્દ્ર, હું તારી પાસે જે યાચું છું—તે અમને આપ: મનુષ્યોમાં અસમાન એવો વિશાળ ક્ષય (નિવાસ/આધાર) અને દૃઢ પ્રતિષ્ઠા. તે વાતને દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને ધરતી) પણ ગાયન કરીને માન્ય કરે; અને અમને ચિત્ર, વૃષણ રયિ—પ્રભાસ્વર, બળવાન, બહુરૂપ આંતરિક સમૃદ્ધિ—આપ.
It repeatedly asks Indra to give "citra vṛṣaṇa rayi"—a radiant, many-formed, powerful wealth—along with vāja (victorious strength), prosperity, and a secure dwelling (kṣaya).
It is a poetic sign of alliance and trust: the worshippers claim Indra as their close protector and patron, confident that he will lead and support them in gaining wealth and victory.
They can be literal wealth (cattle) and also symbolic “rays” of light and insight; calling Indra "gopati" presents him as the protector and winner of both prosperity and luminous powers.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.