Rig Veda 10.29.5: Mandala 10, Sukta 29, Mantra 5

Sukta 10.29

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; confirm by metrical count)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रेरय सूरो अर्थं न पारं ये अस्य कामं जनिधा इव ग्मन् । गिरश्च ये ते तुविजात पूर्वीर्नर इन्द्र प्रतिशिक्षन्त्यन्नैः ॥

Transliteration

préraya sū́ro árthaṃ ná pā́raṃ yé asya kā́maṃ janidhā́ iva gmán | gíraś ca yé te tuvi-jāta pū́rvīr nárā indra pratiśíkṣanty annáiḥ ||

Translation

વીર સૂર્ય (શૂર-બળ) ને પ્રેર—જેમ કોઈ લક્ષ્યના પારના કિનારે પહોંચવા દોડાવે; જે લોકો તેની કામના તરફ જન્મસ્થાન સમાન જઈ પહોંચે છે. અને હે તુવિજાત ઇન્દ્ર, તારી ઘણી પ્રાચીન ગિરઃ (વાણી-સ્તુતિઓ)—નરોએ અન્નૈઃ (પોષક અર્પણોથી) પ્રતિશિક્ષંતિ, પ્રતિઉત્તર રૂપે શીખે છે; વાણી અને અર્પણની પરસ્પરતા તેઓમાં પ્રવેશે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रेरयत्: (he) set in motion / impelled
• प्रेरयत्: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-ईरय् (ईर्/ईरयति) धातु

• सूरः: the Sun (solar one)
• सूरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सूर (प्रातिपदिक)

• अर्थम्: the aim / purpose / object
• अर्थम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)

• न: like / as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• पारम्: the farther shore / limit
• पारम्: Karma (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: पार (प्रातिपदिक)

• ये: who (those who)
• ये: Kartā (अनुवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him / of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कामम्: desire / wish
• कामम्: Karma
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• जनिधाः: birth-establishing / causing birth
• जनिधाः: Kartā (ये … जनिधाः)
• Type: Adjective (kṛdanta)
• Root: जनि-धा (जनि ‘जन्म’ + धा ‘स्थापने’) (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• इव: as if / like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• ग्मन्: they went / came
• ग्मन्: Kriyā (अनुवाक्ये)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• गिरः: songs / hymns
• गिरः: Kartā (द्वितीय-अनुवाक्ये)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• ये: who
• ये: Kartā (ये … प्रतिशिक्षन्ति)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तुविजात: O much-born / of many births (epithet)
• तुविजात: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative epithet)
• Root: तुवि + जात (प्रातिपदिक; ‘बहु/प्रचुर’ + ‘जन्म/उत्पन्न’)

• पूर्वीः: former / ancient
• पूर्वीः: विशेषण (गिरः)
• Type: Adjective
• Root: पूर्वी (प्रातिपदिक)

• नरः: men
• नरः: Kartā (प्रतिशिक्षन्ति)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• प्रतिशिक्षन्ति: they teach / instruct / train
• प्रतिशिक्षन्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: प्रति-शिक्ष् (धातु)

• अन्नैः: with foods / with nourishment
• अन्नैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)