Rig Veda 1.64.1: Mandala 1, Sukta 64, Mantra 1

Sukta 1.64

Rishi: Nodha Gautama (Nodhas, of the Gautama lineage)

Devata: Maruts (Rudra’s storm-host; powers of dynamic force)

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for Marut hymns)

Samhita Patha (Devanagari)

वृष्णे शर्धाय सुमखाय वेधसे नोधः सुवृक्तिं प्र भरा मरुद्भ्यः । अपो न धीरो मनसा सुहस्त्यो गिरः समञ्जे विदथेष्वाभुवः ॥

Transliteration

vṛ́ṣṇe śárdhāya sú-makhāya vedháse nódhaḥ su-vṛ́ktim prá bhara marúd-bhyaḥ | apó ná dhīró mánasā su-hástyo gíraḥ sám añje vidátheṣv ā-bhúvaḥ ||

Translation

હે નોધાસ! વૃષ્ણ સમાન બળવાન, સુયજ્ઞવાળા, વિધાતા એવા મરુતો માટે તું સુઘડ સુક્તિ આગળ ધરી દે. જેમ ધીર પુરુષ જળોને માર્ગે દોરે તેમ, મન અને કુશળ હાથે હું વચનોને ગોઠવીને, વિદથોમાં—સભાઓમાં—સુમેળે જોડું છું.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वृष्णे: for/unto the bull-like (one)
• वृष्णे: अधिकारण
• Type: Noun (epithet)
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे/सेचने)

• शर्धाय: to the host/troop
• शर्धाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: शर्धा (प्रातिपदिक)

• सुमखाय: to the good-sacrificer / of good rite
• सुमखाय: सम्प्रदान
• Type: Adjective (as noun-epithet)
• Root: सुमख (प्रातिपदिक: सु- + मख) अथवा सुमख (विशेषण)

• वेधसे: to the wise disposer/ordainer
• वेधसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वेधस् (प्रातिपदिक) < √विध्/√वेध् (वेधने/विधानकर्मणि)

• नोधः: Nodha (the seer)
• नोधः: कर्ता
• Type: Noun (proper name)
• Root: नोधस् (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)

• सुवृक्तिम्: a well-fashioned hymn/praise
• सुवृक्तिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सुवृक्ति (प्रातिपदिक: सु- + वृक्ति) < √वृज्/√वृक् (वर्जने/वृञ्जने; ‘to compose/arrange’ in hymn-context)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• भर: bring! offer!
• भर: —
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे)

• मरुद्भ्यः: to the Maruts
• मरुद्भ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• अपः: waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• धीरः: the steadfast/wise one
• धीरः: कर्ता
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: धीर (प्रातिपदिक) < √धी (धारणे/बुद्धौ)

• मनसा: with (his) mind
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• सुहस्त्यः: having good hands / skillful-handed
• सुहस्त्यः: कर्ता
• Type: Adjective
• Root: सुहस्त्य (प्रातिपदिक: सु- + हस्त्य) < हस्त (hand)

• गिरः: songs, utterances
• गिरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• समञ्जे: I join/fit together, I compose
• समञ्जे: —
• Type: Verb
• Root: √अञ्ज् (अञ्जने/समञ्जने) + सम्

• विदथेषु: in the assemblies/rites
• विदथेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• आभुवः: the capable/mighty ones
• आभुवः: कर्ता (appositional to Maruts) / संबोधनार्थ-विशेषण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: आभू (प्रातिपदिक; ‘able, competent’) < आ-√भू (भवने)