Valmiki Ramayana 6.101.55 — Yuddha Kanda, Sarga 101, Shloka 55

शक्तिप्रहारः

Ravana’s Shakti Javelin and Lakshmana’s Wounding

Devanagari script

स्वस्थापश्यतदुर्धर्षायुद्धंवानरपुङ्गवाः ।असीनाःपर्वताग्रेषुममेदंरावणस्य च ।।।।

Transliteration

svasthāḥ paśyata durdharṣā yuddhaṃ vānarapuṅgavāḥ |

āsīnāḥ parvatāgreṣu mamedaṃ rāvaṇasya ca ||

Translation

હે વાનરપુંગવો, અદમ્ય વીરોએ, સ્થિર રહો અને જુઓ—પર્વતશિખરો પર બેસીને—મારો અને રાવણનો આ ભયંકર યુદ્ધ.

Word by Word

• स्वस्थाः: standing firm, unshaken
• स्वस्थाः: कर्ता (Karta/Subject, adjectival)
• Type: Adjective
• Root: स्वस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), बहुवचन (pl.); विशेषण (qualifying वानरपुङ्गवाः)

• पश्यत: see, behold
• पश्यत: क्रिया (Action; addressed to the subjects)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (pl.); परस्मैपद

• दुर्धर्षाः: hard to assail
• दुर्धर्षाः: कर्ता (Karta/Subject, adjectival)
• Type: Adjective
• Root: दुर्धर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), बहुवचन (pl.); विशेषण (qualifying वानरपुङ्गवाः)

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)

• वानरपुङ्गवाः: foremost vanara leaders
• वानरपुङ्गवाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: 'वानराणां पुङ्गवाः' = leaders among monkeys; पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), बहुवचन (pl.)

• आसीनाः: seated
• आसीनाः: कर्ता (Karta/Subject, participial)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) 'आसीन' = seated; पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), बहुवचन (pl.); वानरपुङ्गवाः इत्यस्य विशेषण

• पर्वत-अग्रेषु: on the mountain peaks
• पर्वत-अग्रेषु: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: 'पर्वतानाम् अग्राणि' = mountain-peaks; नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी (Loc. 7), बहुवचन (pl.)

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg.); सर्वनाम

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (Karma/Object, demonstrative)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (sg.); अत्र 'युद्धम्' इत्यस्य विशेषण (this battle)

• रावणस्य: of Ravana
• रावणस्य: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg.)

• च: and
• च: अव्यय-सम्बन्ध (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

Context

"This Ravana, having come within the range of my vision, will not survive today, like the serpent having poison in the vision coming in the range of Garuda cannot survive."

Characters & Entities

• Rāma
• Rāvaṇa
• Vānarapuṅgavas (Vānara chiefs)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Maryādā in war: Rāma frames the encounter as a direct, accountable duel, asking allies to witness rather than disorderly engagement.

What is the narrative situation?

Rāma instructs the Vānara leaders to take vantage positions and observe the decisive fight.

Which character virtue is emphasized?

Command and calm authority: he organizes the battlefield with clarity and restraint.