Sarga 100

Verse 1

महोदरमहापार्श्वौहतौदृष्टवातुराक्ष ।तस्मिंश्चनिहतेवीरेविरूपाक्षेमहाबले ।।6.100.1।।आविवेशमहान् क्रोधोरावणंतुमहामृधे ।सूतं सञ्चोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ।।6.100.2।।

મહોદર અને મહાપાર્શ્વ રાક્ષસો હણાયેલા અને મહાબળવી વીર વિરૂપાક્ષ પણ પડેલો જોઈ, તે ઘોર મહાસંગ્રામમાં રાવણના હૃદયમાં મહાક્રોધ પ્રવેશ્યો; તેણે સારથિને તત્કાળ પ્રેર્યો અને આ વચન ઉચ્ચાર્યું.

Verse 2

महोदरमहापार्श्वौहतौदृष्टवातुराक्ष ।तस्मिंश्चनिहतेवीरेविरूपाक्षेमहाबले ।।6.100.1।।आविवेशमहान् क्रोधोरावणंतुमहामृधे ।सूतं सञ्चोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ।।6.100.2।।

મહોદર અને મહાપાર્શ્વ રાક્ષસો હણાયેલા અને મહાબળવી વીર વિરૂપાક્ષ પણ પડેલો જોઈ, તે ઘોર મહાસંગ્રામમાં રાવણના હૃદયમાં મહાક્રોધ પ્રવેશ્યો; તેણે સારથિને તત્કાળ પ્રેર્યો અને આ વચન ઉચ્ચાર્યું.

Verse 3

निहतानाममात्यानांरुद्धस्यनगरस्य च ।दुःखमेवापनेष्यामि हत्या तौ रामलक्ष्मणौ ।।6.100.3।।

‘મારા હત થયેલા અમાત્યોના શોકને અને અવરોધિત નગરના દુઃખને હું રામ-લક્ષ્મણને મારીને જ દૂર કરીશ.’

Verse 4

रामवृक्षंरणेहमनिसीतापुष्पफलप्रदम् ।प्रशाखायस्यसुग्रीवोजाम्बवान्कुमुदोनलः ।।6.100.4।।दिविदश्चैवमैन्दश्चअङ्गदोगन्दमादनः ।हनुमांश्चसुषेणव्चसर्वे च हरियूथपाः ।।6.100.5।।

રણમાં ‘રામ-વૃક્ષ’ કાપી નાખીશ—જે સીતાને પુષ્પ અને ફળરૂપે આપનાર છે। તેની મહાશાખાઓ સુગ્રીવ, જામ્બવાન, કુમુદ, નલ, તેમજ દ્વિવિદ, મૈંદ, અંગદ, ગંધમાદન, હનુમાન, સુષેણ અને સર્વ વાનરયૂથપતિઓ છે.

Verse 5

रामवृक्षंरणेहमनिसीतापुष्पफलप्रदम् ।प्रशाखायस्यसुग्रीवोजाम्बवान्कुमुदोनलः ।।6.100.4।।दिविदश्चैवमैन्दश्चअङ्गदोगन्दमादनः ।हनुमांश्चसुषेणव्चसर्वे च हरियूथपाः ।।6.100.5।।

રણમાં ‘રામ-વૃક્ષ’ કાપી નાખીશ—જે સીતાને પુષ્પ અને ફળરૂપે આપનાર છે। તેની મહાશાખાઓ સુગ્રીવ, જામ્બવાન, કુમુદ, નલ, તેમજ દ્વિવિદ, મૈંદ, અંગદ, ગંધમાદન, હનુમાન, સુષેણ અને સર્વ વાનરયૂથપતિઓ છે.

Verse 6

स दिशोदशघोषेणरथस्यातिरथोमहान् ।नादयन् प्रययौतूर्णंराघवंचाभ्यधावत ।।6.100.6।।

તે મહાન અતિરથ રથના દશદિશા ગુંજાવે એવા ઘોષ સાથે, ત્વરિત ગતિએ આગળ વધ્યો અને રાઘવ પર સીધો ધસી ગયો।

Verse 7

पूरितातेनशब्देनसनदीगिरिकानना ।सञ्चचाल मही सर्वा त्रस्तसिंहमृगद्विजा ।।6.100.7।।

તે શબ્દથી નદી-પર્વત-વનોથી ભરેલી સમગ્ર ધરતી કંપી ઉઠી; સિંહ, મૃગ અને પક્ષીઓ ભયથી વ્યાકુળ થઈ ગયા.

Verse 8

तामसंसुमहाघोरंचकारास्त्रंसुदारुणम् ।निर्ददाहकपीन् सर्वांस्तेप्रपेतुःसमन्ततः ।।6.100.8।।

તેણે અતિ ભયંકર અને દારુણ તામસ અસ્ત્ર પ્રયોગ કર્યું; તેનાથી સર્વ વાનરો દગ્ધ થઈ ચારે તરફ પડી ગયા.

Verse 9

उत्पपातरजोभूमौतैर्भग्नैःसम्प्रधावितैः ।न हितत्सहितुंशेकुर्भ्रह्मणानिर्मितंस्वयम् ।।6.100.9।।

ભૂમિ પર ધૂળ ઊડી, કારણ કે ભંગ થયેલા દળો ચારે તરફ દોડી રહ્યા હતા; બ્રહ્માએ સ્વયં રચેલું તે અસ્ત્ર તેઓ સહન કરી શક્યા નહીં.

Verse 10

तान्यनीकान्यनेकानि रावणस्य शरोत्तमैः ।दृष्टवाभग्नानि शतशो राघवः पर्यवस्थितः ।।6.100.10।।

રાવણના શ્રેષ્ઠ બાણોથી અનેક વ્યૂહો સૈંકડો વાર તૂટી પડેલા જોઈ રાઘવ અડગ અને અચળ રહી પોતાના સ્થાન પર સ્થિર ઊભા રહ્યા.

Verse 11

ततोराक्षसशार्दूलोविद्राव्यहरिवाहिनीम् ।स ददर्शततोरामंतिष्ठन्तमपराजितम् ।।6.100.11।।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राविष्णुनावासवंयथा ।अलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्यमहद्धनुः ।।6.100.12।।पद्मपत्रविशालाक्षंदीर्घबाहुमरिन्दमम् ।

પછી રાક્ષસોમાં સિંહ સમાન તે વીર વાનરસેનાને વિખેરીને ત્યાં અપરાજિત રીતે ઊભેલા શ્રીરામને જોયા—ભ્રાતા લક્ષ્મણ સાથે, જેમ વિષ્ણુ વાસવ (ઇન્દ્ર) સાથે હોય તેમ. મહાધનુષ્યને ટેકો આપી તેઓ આકાશને ખંજવાળતા હોય એમ લાગતા; કમળપત્ર સમાન વિશાળ નેત્રોવાળા, દીર્ઘબાહુ અને શત્રુદમન હતા.

Verse 12

ततोराक्षसशार्दूलोविद्राव्यहरिवाहिनीम् ।स ददर्शततोरामंतिष्ठन्तमपराजितम् ।।6.100.11।।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राविष्णुनावासवंयथा ।अलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्यमहद्धनुः ।।6.100.12।।पद्मपत्रविशालाक्षंदीर्घबाहुमरिन्दमम् ।

પછી રાક્ષસોમાં સિંહ સમાન તે વીર વાનરસેનાને વિખેરીને ત્યાં અપરાજિત રીતે ઊભેલા શ્રીરામને જોયા—ભ્રાતા લક્ષ્મણ સાથે, જેમ વિષ્ણુ વાસવ (ઇન્દ્ર) સાથે હોય તેમ. મહાધનુષ્યને ટેકો આપી તેઓ આકાશને ખંજવાળતા હોય એમ લાગતા; કમળપત્ર સમાન વિશાળ નેત્રોવાળા, દીર્ઘબાહુ અને શત્રુદમન હતા.

Verse 13

ततोरामोमहातेजाःसौमित्रिसहितोबली ।।6.100.13।।वानरांश्चरणेभग्नानापतन्तं च रावणम् ।समीक्ष्यराघवोहृष्टोमध्येजग्राहकार्मुकम् ।।6.100.14।।

ત્યારે મહાતેજસ્વી અને બલવાન શ્રીરામ, સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ) સાથે, યુદ્ધમાં ભંગ થયેલા વાનરોને અને ધસી આવતાં રાવણને જોઈ, હર્ષભર્યા દૃઢ સંકલ્પથી મધ્યમાં જ પોતાનું ધનુષ્ય પકડી લીધું.

Verse 14

ततोरामोमहातेजाःसौमित्रिसहितोबली ।।6.100.13।।वानरांश्चरणेभग्नानापतन्तं च रावणम् ।समीक्ष्यराघवोहृष्टोमध्येजग्राहकार्मुकम् ।।6.100.14।।

ત્યારે મહાતેજસ્વી અને બલવાન શ્રીરામ, સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ) સાથે, યુદ્ધમાં ભંગ થયેલા વાનરોને અને ધસી આવતાં રાવણને જોઈ, હર્ષભર્યા દૃઢ સંકલ્પથી મધ્યમાં જ પોતાનું ધનુષ્ય પકડી લીધું.

Verse 15

विस्फारयितुमारेभेततः स धनुरुत्तमम् ।महावेगंमहानादंनिर्भन्दन्निवमेदिनीम् ।।6.100.15।।

ત્યારે તેણે ઉત્તમ ધનુષ્યને તાણવા અને ખેંચવા આરંભ કર્યો—મહાવેગી, મહાનાદવાળું—જાણે ધરતીને જ ચીરી નાંખતો હોય તેમ।

Verse 16

रावणस्य च बाणौघैरामविस्फारितेन च ।शब्देनराक्षसास्तेन पेतुश्च शतशस्तदा ।।6.100.16।।

ત્યારે રાવણના બાણોના પ્રવાહ વચ્ચે અને રામે તાણેલા ધનુષ્યના ગુંજતા શબ્દથી, તે રાક્ષસો સૈંકડો કરીને ધરાશાયી થયા।

Verse 17

तयोःशरपथंप्राप्यरावणोराजपुत्रयोः ।स बभौ च यथाराहुःसमीपशशिसूर्ययोः ।।6.100.17।।

બન્ને રાજકુમારોના બાણપથમાં પ્રવેશતાં જ રાવણ એવો દેખાયો, જાણે ચંદ્ર અને સૂર્યની નજીક આવતો રાહુ હોય।

Verse 18

तमिच्छन् प्रधमम् योद्धुंलक्ष्मणोनिशितैःशरैः ।मुमोचधनुरायम्यशरानग्निशिखोपमान् ।।6.100.18।।

પહેલાં જ તેને સામનો કરવા ઇચ્છતા, લક્ષ્મણે ધનુષ્ય તાણી, અગ્નિશિખા સમાન તીક્ષ્ણ બાણો તેના પર છોડ્યા।

Verse 19

तान्मुक्तमात्रानाकाशे लक्ष्मणेन धनुष्मता ।बाणान् बाणैर्महातेजा रावणः प्रत्यवारयत् ।।6.100.19।।

ધનુર્ધારી લક્ષ્મણે આકાશમાં બાણો છોડતાં જ, મહાતેજસ્વી રાવણે પોતાના બાણોથી ત્યાં જ તેમને અટકાવી દીધા।

Verse 20

एकमेकेनबाणेनत्रिभिस्त्रीन् दशभिर्दश ।लक्ष्मणस्य प्रचिच्छेद दर्शयन् पाणिलाघवम् ।।6.100.20।।

પાણિની લાઘવતા દર્શાવતા તેણે લક્ષ્મણના બાણોને કાપી નાખ્યા—એકને એકથી, ત્રણને ત્રણથી અને દસને દસથી.

Verse 21

अभ्यतिक्रम्यसौमित्रिंरावणःसमितिञ्जयः ।आससादरणेरामंस्थितंशैलमिवापरम् ।।6.100.21।।

યુદ્ધવિજયી રાવણે સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ)ને વટાવીને, રણમાં બીજા પર્વત સમ અડગ ઊભેલા રામ તરફ ધાવ કર્યો.

Verse 22

स राघवंसमासाद्यक्रोधसंरक्तलोचनः ।व्यसृजच्छरवर्षाणिरावणो राक्षसेश्वरः ।।6.100.22।।

રાઘવને નજીક આવી, ક્રોધથી રક્ત થયેલી આંખો ધરાવતો રાક્ષસેશ્વર રાવણ બાણવર્ષા વરસાવવા લાગ્યો.

Verse 23

शराधारास्ततोरामोरावणस्यधनुश्च्युताः ।दृष्टवैवापतिताःशीघ्रंभल्लान् जग्राहसत्वरम् ।।6.100.23।।

ત્યારે રાવણના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણોના ધોધને પોતાના પર પડતો જોઈ શ્રીરામે ક્ષણમાં જ તત્કાળ ભલ્લબાણો હાથમાં લીધા.

Verse 24

तान् शरौघांस्ततोभल्लैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेदराघवः ।दीप्यमानान् महाघोरान्क्रुद्धानाशीविषानिव ।।6.100.24।।

પછી રાઘવે તીક્ષ્ણ ભલ્લબાણોથી તે શરૌઘોને છેદી નાખ્યા—જ્વલંત, મહાઘોર, ક્રોધિત વિષધર સાપ સમાન.

Verse 25

राघवोरावणंतूर्णंरावणोराघवंतथा ।अन्योन्यंविविधैस्तीक्ष्णैःशरवर्षैर्ववर्षतुः ।।6.100.25।।

રાઘવે રાવણ પર તુરંત તીક્ષ્ણ શરવર્ષા વરસાવી, અને રાવણે પણ રાઘવ પર તેમ જ—બંનેએ એકબીજા પર વિવિધ ભેદક બાણવર્ષા કરી.

Verse 26

चेरतुश्चचिरंचित्रंमण्डलंसव्यदक्षिणम् ।बाणवेगात्समुत्क्षिप्तावन्योन्यमपराजितौ ।।6.100.26।।

બંને અપરાજિત યોદ્ધાઓ લાંબા સમય સુધી અદ્ભુત રીતે સવ્ય-દક્ષિણ ચક્રાકાર મંડળમાં ફર્યા; બાણોના વેગથી એકબીજાને ધકેલતા અને અટકાવતા રહ્યા.

Verse 27

तयोर्भूतानिवित्रेसुर्युगपत्सम्प्रयुध्यतोः ।रौद्रयोःसायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः ।।6.100.27।।

યમ અને અંતક સમાન તે બે રૌદ્ર શરમુચો એકસાથે યુદ્ધ કરતાં, પરસ્પર બાણો છોડતાં જોઈ સર્વ ભૂતો ભયથી કંપી ઊઠ્યાં—જાણે જગતના અંતકાળની ઘડી હોય.

Verse 28

सततंविविधैर्बाणैर्बभूवगगनंतदा ।घनैरिवातपापायेविद्युन्मालाससमाकुलैः ।।6.100.28।।

ત્યારે આકાશ સતત અનેકવિધ બાણોથી ભરાઈ ગયું; જાણે સૂર્યપ્રકાશ ક્ષીણ થતો હોય ત્યારે વીજળીની માળાઓથી ગૂંથાયેલા ઘન વાદળસમૂહથી આકાશ વ્યાપ્ત હોય તેમ લાગ્યું.

Verse 29

गवाक्षितमिवाकाशंबभूवशरवृष्टिभिः ।महावेगैस्सुतीक्ष्णैग्रैर्गृध्रपत्रैःसुवाजितैः ।।6.100.29।।

મહાવેગી, અતિ તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા અને ગૃધ્રપંખોથી સુશોભિત બાણવર્ષાથી આકાશ જાણે ગવાક્ષોવાળી જાળીદાર રચના સમાન દેખાતું હતું.

Verse 30

शरान्धकारमाकाशंचक्रतुःप्रथमंतदा ।गतेऽस्तं तपने चापि महामेघाविवोथतितौ ।।6.100.30।।

ત્યારે આરંભથી જ તેમણે બાણોથી આકાશને અંધકારમય કરી દીધું; સૂર્ય અસ્ત ગયો હોવા છતાં પણ જાણે બે મહાવિશાળ વાવાઝોડાના વાદળો ઊભા થયા હોય તેમ દેખાતું હતું.

Verse 31

तयोरभून्महद्युद्धमन्योन्यवथकाङ्क्षिणोः ।अनासाद्यमच्नित्यं च वृत्रवासवयोरिव ।।6.100.31।।

બન્ને—એકબીજાના વિનાશની ઇચ્છા ધરાવતા—વચ્ચે મહાયુદ્ધ ઊભું થયું; અપ્રાપ્ય અને અચિંત્ય, જાણે વૃત્ર અને વાસવ (ઇન્દ્ર)નું યુદ્ધ હોય તેમ.

Verse 32

उभौहिपरमेष्वासावुभौयुद्धविशारदौ ।उभावस्त्रविदां मुख्यावुभौ युद्धेविचेरतुः ।।6.100.32।।

કારણ કે બન્ને પરમેષ્વાસી હતા; બન્ને યુદ્ધમાં નિપુણ હતા; બન્ને અસ્ત્રવિદોમાં અગ્રગણ્ય હતા—અને યુદ્ધભૂમિમાં અડગપણે વિચરતા હતા.

Verse 33

उभौहियेनव्रजतस्तेनतेनशरोर्मयः ।ऊर्मयोवायुनाविद्धा जग्मुः सागरयोरिव ।।6.100.33।।

બન્ને જ્યાં જ્યાં આગળ વધતા, ત્યાં ત્યાં બાણોની ઊર્મિઓ ઉછળતી વહેતી; પવનથી ધકેલાયેલી બે સાગરોની તરંગો જેવી.

Verse 34

ततःसंसक्तहस्तस्तुरावणोलोकरावणः ।नराचमालांरामस्यललाटेप्रत्यमुञ्चत ।।6.100.34।।

પછી યુદ્ધમાં હાથ જોડાયેલા લોકરાવણ રાવણે રામના લલાટે નરાચોની માળા પ્રહારરૂપે ફેંકી.

Verse 35

रौद्रचापप्रयुक्तांतांनीलोत्पलदलप्रभाम् ।शिरसाधारयद्रामो न व्यथमभ्यपद्यत ।।6.100.35।।

ભયંકર ધનુષ્યથી છોડાયેલા તે બાણોને રામે શિર પર એવી રીતે સહન કર્યા કે જાણે નીલોત્પલના પાંદડાં જેવી છાયા હોય; તેમને પીડા સ્પર્શી નહીં.

Verse 36

अथमन्त्रानभिजपन्रौद्रमस्तमुदीरयन् ।शरान् भूयःसमादाय रामः क्रोधसमन्वितः ।।6.100.36।।मुमोच च महातेजाश्चापमायम्यवीर्यवान् ।

પછી ક્રોધથી ભરાયેલા મહાતેજસ્વી, પરાક્રમી રામે મંત્રો જપીને રૌદ્ર અસ્ત્ર ઉદ્‌ઘોષિત કર્યું; વધુ બાણો લઈને ધનુષ્ય તાણી તેમને છોડ્યા.

Verse 37

तेमहामेघसङ्काशेकवचेपतिताःशराः ।।6.100.37।।अवध्येराक्षसेन्द्रस्य न व्यथांजनयंस्तदा ।

પરંતુ તે બાણો મહામેઘ સમાન કવચ પર પડીને પણ, અવધ્ય રાક્ષસેન્દ્ર પર ત્યારે કોઈ પીડા ઉત્પન્ન કરી શક્યા નહીં.

Verse 38

पुनरेवाधतंरामोरथस्थंराक्षसाधिपम् ।।6.100.38।।ललाटेपरमास्त्रणसर्वास्त्रकुशलोऽभिनत् ।

પુનઃ સર્વ શસ્ત્રોમાં નિપુણ એવા શ્રીરામે રથસ્થ રાક્ષસાધિપતિને પરમ અસ્ત્રથી લલાટે પ્રહાર કરી ભેદી નાખ્યો.

Verse 39

तेभित्त्वाबाणरूपाणिपञ्चशीर्षाइवोरगाः ।।6.100.39।।श्वसन्तोविविशुर्भूमिंरावणप्रतिकूलिताः ।

પાંચમાથાં સાપ સમા તે બાણો ભેદીને પણ રાવણ દ્વારા પ્રતિકૂળિત થઈ પાછા વળ્યા; ફુફકારતા ધરતીમાં ધસી ગયા.

Verse 40

निहत्यराघवस्यास्त्रंरावणःक्रोधमूर्छितः ।।6.100.40।।असुरंसुमहाघोरमन्यदस्त्रं चकारसः ।

રાઘવના અસ્ત્રને નિષ્ફળ કરી, ક્રોધથી મૂર્છિત રાવણે અસુરબળથી યુક્ત અતિ ભયંકર બીજું અસ્ત્ર રચી પ્રયોગ કર્યું.

Verse 41

सिंहव्याघ्रमुखांश्चापिकङ्ककाकमुखानपि ।।6.100.41।।गृध्रश्येनमुखांश्चापिशृगाववदनांस्तथा ।ईहामृगमुखांश्चापिव्यादितास्यान् भयावहान् ।।6.100.42।।पञ्चास्यान् लेलिहानांश्चससर्जनिशितान् शरान् ।

તેણે સિંહ-વ્યાઘ્રમુખ, કંક-કાકમુખ, ગૃધ્ર-શ્યેનમુખ તથા શૃગાલમુખ જેવા—વિસ્તૃત જડબાંવાળા ભયાવહ—તીક્ષ્ણ બાણો છોડ્યા; અને પાંચમુખ, જીભ લપલપાવતા સર્પસમાન ભયંકર શરો પણ વરસાવ્યા.

Verse 42

सिंहव्याघ्रमुखांश्चापिकङ्ककाकमुखानपि ।।6.100.41।।गृध्रश्येनमुखांश्चापिशृगाववदनांस्तथा ।ईहामृगमुखांश्चापिव्यादितास्यान् भयावहान् ।।6.100.42।।पञ्चास्यान् लेलिहानांश्चससर्जनिशितान् शरान् ।

તેણે સિંહ-વ્યાઘ્રમુખ, કંક-કાકમુખ, ગૃધ્ર-શ્યેનમુખ તથા શૃગાલમુખ જેવા—વિસ્તૃત જડબાંવાળા ભયાવહ—તીક્ષ્ણ બાણો છોડ્યા; અને પાંચમુખ, જીભ લપલપાવતા સર્પસમાન ભયંકર શરો પણ વરસાવ્યા.

Verse 43

शरान् खरमुखांश्चान्यान्वराहमुखसंश्रितान् ।।6.100.43।।श्वानकुक्कुटवक्त्रांश्चमकराशीविषाननान् ।एतांश्चान्यांश्चमायावीससर्जनिशितान् शरान् ।।6.100.44।।रामंप्रतिमहातेजाःक्रुद्धस्सर्पइवश्वसन् ।

ત્યારે મહાતેજસ્વી, માયાવી રાવણ ક્રોધે ભરાઈ સર્પ સમ શ્વાસ લેતો રામ પ્રત્યે અતિ તીક્ષ્ણ બાણો વરસાવ્યા—કેટલાક ગધેડામુખવાળા, કેટલાક વરાહમુખવાળા, કેટલાક શ્વાન અને કુક્કુટમુખવાળા, અને કેટલાક મકર તથા વિષધર સર્પ જેવા મુખવાળા—અને આવા અનેક અન્ય પણ।

Verse 44

शरान् खरमुखांश्चान्यान्वराहमुखसंश्रितान् ।।6.100.43।।श्वानकुक्कुटवक्त्रांश्चमकराशीविषाननान् ।एतांश्चान्यांश्चमायावीससर्जनिशितान् शरान् ।।6.100.44।।रामंप्रतिमहातेजाःक्रुद्धस्सर्पइवश्वसन् ।

ત્યારે મહાતેજસ્વી, માયાવી રાવણ ક્રોધે ભરાઈ સર્પ સમ શ્વાસ લેતો રામ પ્રત્યે અતિ તીક્ષ્ણ બાણો વરસાવ્યા—કેટલાક ગધેડામુખવાળા, કેટલાક વરાહમુખવાળા, કેટલાક શ્વાન અને કુક્કુટમુખવાળા, અને કેટલાક મકર તથા વિષધર સર્પ જેવા મુખવાળા—અને આવા અનેક અન્ય પણ।

Verse 45

असुरेणसमाविष्टंसोऽस्त्रणरघुपुङ्गवः ।।6.100.45।।ससर्जास्त्रं महोत्साहः पावकः पावकोपमः ।

જ્યારે અસુરબળથી સંમિશ્રિત તે અસ્ત્ર તેના પર ધસી આવ્યું, ત્યારે રઘુકુલના અગ્રણી, મહોત્સાહી અને અગ્નિ સમ પ્રજ્વલિત રામે પ્રતિઉત્તરરૂપે પાવકાસ્ત્ર—અગ્નિઅસ્ત્ર—છોડ્યું।

Verse 46

अग्निदीप्तमुखान्बाणांस्तत्रसूर्यमुखानपि ।।6.100.46।।चन्द्रार्धचन्द्रवक्रांश्चधूमकेतुमुखानपि ।ग्रहनक्षत्रवर्णांश्चमहोल्कामुखसंस्थितान् ।।6.100.47।।विद्युजजिह्वोपमांश्चापिससर्ज विविधान् शरान् ।

ત્યાં રામે અનેકવિધ શરો છોડ્યા—કેટલાક અગ્નિથી દીપ્ત મુખવાળા, કેટલાક સૂર્યમુખ સમ, કેટલાક પૂર્ણચંદ્ર તથા અર્ધચંદ્ર સમ વક્ર, કેટલાક ધૂમકેતુ (ધૂમ્રતારા) સમ મુખવાળા; કેટલાક ગ્રહ-નક્ષત્રોના વર્ણથી ઝગમગતા, કેટલાક મહા ઉલ્કા સમ તેજસ્વી મુખવાળા, અને કેટલાક વિદ્યુતની જિહ્વા સમ।

Verse 47

अग्निदीप्तमुखान्बाणांस्तत्रसूर्यमुखानपि ।।6.100.46।।चन्द्रार्धचन्द्रवक्रांश्चधूमकेतुमुखानपि ।ग्रहनक्षत्रवर्णांश्चमहोल्कामुखसंस्थितान् ।।6.100.47।।विद्युजजिह्वोपमांश्चापिससर्ज विविधान् शरान् ।

ત્યાં રામે અનેકવિધ શરો છોડ્યા—કેટલાક અગ્નિથી દીપ્ત મુખવાળા, કેટલાક સૂર્યમુખ સમ, કેટલાક પૂર્ણચંદ્ર તથા અર્ધચંદ્ર સમ વક્ર, કેટલાક ધૂમકેતુ (ધૂમ્રતારા) સમ મુખવાળા; કેટલાક ગ્રહ-નક્ષત્રોના વર્ણથી ઝગમગતા, કેટલાક મહા ઉલ્કા સમ તેજસ્વી મુખવાળા, અને કેટલાક વિદ્યુતની જિહ્વા સમ।

Verse 48

तेरावणशराघोराराघवास्त्रसमाहताः ।।6.100.48।।विलयं जग्मुराकाशे जग्मुश्चैव सहस्रशः ।

રાઘવના અસ્ત્રોથી આઘાત પામીને રાવણના તે ભયંકર શરો આકાશમાં જ વિલય પામ્યા અને સહસ્રો ટુકડાઓમાં ભંગાઈ ગયા।

Verse 49

तदस्त्रंनिहतंदृष्टवारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।।6.100.49।।हृष्टानेदुस्ततःसर्वेकपयःकामरूपिणः ।सुग्रीवप्रमुखावीराःसम्परिक्षिप्यराघवम् ।।6.100.50।।

અક્લિષ્ટકર્મા રામે તે અસ્ત્ર નિષ્ફળ કર્યું તે જોઈ, કામરૂપિ સર્વ વાનરો હર્ષથી ગર્જના કરવા લાગ્યા; સુગ્રીવપ્રમુખ વીરો રાઘવને ઘેરીને ઊભા રહ્યા.

Verse 50

तदस्त्रंनिहतंदृष्टवारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।।6.100.49।।हृष्टानेदुस्ततःसर्वेकपयःकामरूपिणः ।सुग्रीवप्रमुखावीराःसम्परिक्षिप्यराघवम् ।।6.100.50।।

તે મહાન અતિરથ રથના દશદિશા ગુંજાવે એવા ઘોષ સાથે, ત્વરિત ગતિએ આગળ વધ્યો અને રાઘવ પર સીધો ધસી ગયો।

Verse 51

પછી રાઘવે રાવણના ભુજાઓમાંથી છૂટેલા શસ્ત્રાસ્ત્રોને પ્રતિશસ્ત્રથી નિવાર્યા; મહાત્મા દાશરથિ આનંદથી પરિપૂર્ણ થઈ વિજયી ઊભા રહ્યા, અને પ્રસન્ન વાનરાધિપતિઓ ઊંચે સ્વરે જયઘોષ કરવા લાગ્યા.