Valmiki Ramayana 5.33.6 — Sundara Kanda, Sarga 33, Shloka 6

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

Devanagari script

का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा वरानने।वसूनां हि वरारोहे देवता प्रतिभासि मे।।।।

Transliteration

kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā varānane | vasūnāṃ hi varārohe devatā pratibhāsi me ||

Translation

હે સુન્દરમુખી! તું કોણ છે—રુદ્રોમાંની, મરુતોમાંની કે વસુઓમાંની? હે સુશોભિત અંગવાળી, તું મને તો દેવતા સમી પ્રતીત થાય છે.

Word by Word

• का: who (fem.)
• का: कर्ता
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; प्रश्नवाचक

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा; एकवचन

• भवसि: are
• भवसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्; मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• रुद्राणाम्: of the Rudras
• रुद्राणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी; बहुवचन

• मरुताम्: of the Maruts
• मरुताम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी; बहुवचन

• वा: or
• वा: विकल्प (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय

• वरानने: O beautiful-faced lady
• वरानने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वर + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास ("beautiful" + "face"); स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन

• वसूनाम्: of the Vasus
• वसूनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी; बहुवचन

• हि: indeed
• हि: निपात (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic/causal particle)

• वरारोहे: O fine-limbed lady (of lovely figure)
• वरारोहे: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वर + आरोह (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन

• देवता: a goddess
• देवता: कर्ता/प्रत्यय (predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• प्रतिभासि: appear
• प्रतिभासि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्रति-भा (धातु)
• Form: लट्; मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (enclitic); here चतुर्थी (Dative) = "to me"

Context

"O beautiful lady! Do you belong to the race of Rudras, or Marutas, or Vasus?. O noble lady, you appear a goddess to me.

Characters & Entities

• Hanumān
• Sītā
• Rudras
• Maruts

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Respectful speech and humility: even amid uncertainty, Hanumān addresses her with honor, reflecting dharma in interpersonal conduct.

What is the narrative situation?

Hanumān continues to test and interpret Sītā’s identity, expressing that she seems divine.

Which character virtue is emphasized?

Reverence and humility—Hanumān’s ability to honor sanctity even while investigating.