HomeRamayanaBala KandaSarga 8Shloka 24
Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

अष्टमः सर्गः

Daśaratha Resolves on the Aśvamedha (Horse-Sacrifice) for Progeny

तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम्।मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये।।।।

tāsāṃ tenātikāntena vacanena suvarcasām |

mukha-padmāny aśobhanta padmānīva himātyaye ||

તેનાં અતિમધુર વચનો સાંભળતાં તેજસ્વી રાણીઓનાં કમળસમાન મુખો શોભી ઊઠ્યાં—જેમ શિયાળો વીતી જાય ત્યારે કમળો પ્રસ્ફુટે છે તેમ।

tāsāmof them (the women)
tāsām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī, Bahu-vacana; sarvanāma
tenaby that
tena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/napuṃsaka, Tṛtīyā, Eka-vacana; sarvanāma; refers to ‘vacanena’ (by that)
atikāntenaby the very charming
atikāntena:
Karaṇa-viśeṣaṇa (करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootati-kānta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/napuṃsaka, Tṛtīyā, Eka-vacana; karmadhāraya: ‘exceedingly charming’; viśeṣaṇa of ‘vacanena’
vacanenaby the words/speech
vacanena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Tṛtīyā, Eka-vacana
suvarcasāmof the radiant (women)
suvarcasām:
Ṣaṣṭhī-viśeṣaṇa (षष्ठी-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu-varcas (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī, Bahu-vacana; bahuvrīhi used adjectivally: ‘those who have good radiance’; qualifies ‘tāsām’
mukhapadmānilotus-faces
mukhapadmāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmukha-padma (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā, Bahu-vacana; karmadhāraya: ‘lotus-like faces’
aśobhantashone, were resplendent
aśobhanta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√śubh (शुभ्)
FormLaṅ-lakāra (Imperfect), Prathama-puruṣa (3rd), Bahu-vacana; parasmaipada
padmānilotuses
padmāni:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootpadma (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā, Bahu-vacana; upamāna (standard of comparison)
ivalike
iva:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormAvyaya; upamā-vācaka (comparative particle)
himātyayeat the end of winter
himātyaye:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Roothima-atyaya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī, Eka-vacana; tatpuruṣa: ‘hima’ + ‘atyaya’ (passing away of winter); locative of time

Virtuous king Dasaratha paid homage to them (the ministers) and uttered these gracious, righteous and meaningful words.

D
Daśaratha
T
the queens (patnī)
L
lotuses (padma)

FAQs

A dharmic undertaking brings inner clarity and auspicious joy; disciplined intention in righteous action is portrayed as dispelling gloom like winter’s end.

After Daśaratha’s announcement, the queens respond with visible happiness and renewed hope.

The queens’ receptive faith and auspicious disposition—glad acceptance of a disciplined path toward a righteous aim.