Ramayana — Bala Kanda, Sarga 71, Shloka 10

जनककुलवर्णनम् तथा सीतोर्मिलादानम्

Janaka’s Genealogy and the Bestowal of Sita and Urmila

Devanagari script

पुत्र: कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृत:।देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रक:।।।।

Transliteration

putraḥ kīrtirathasyāpi devamīḍha iti smṛtaḥ |

devamīḍhasya vibudho vibudhasya mahīdhrakaḥ || 1.71.10 ||

Translation

કીર્તિરથનો પુત્ર દેવમીઢ નામે પ્રસિદ્ધ થયો; દેવમીઢનો પુત્ર વિબુધ, અને વિબુધનો પુત્ર મહીધ્રક થયો.

Word by Word

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग

• कीर्तिरथस्य: of Kīrtiratha
• कीर्तिरथस्य: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: कीर्तिरथ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमासः, षष्ठी, एकवचन, पुंलिङ्ग

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्धः/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: 'also')

• देवमीढः: Devamīḍha
• देवमीढः: Karta (कर्ता/Subject complement)
• Type: Noun
• Root: देवमीढ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (देवान् मीढः/मीढः इव), प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग

• इति: thus; as
• इति: Sambandha (सम्बन्धः/quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक अव्यय (quotative)

• स्मृतः: was known (as)
• स्मृतः: Kriya (क्रिया/being-called)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त-कृदन्त (past passive participle), प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग

• देवमीढस्य: of Devamīḍha
• देवमीढस्य: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: देवमीढ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः, षष्ठी, एकवचन, पुंलिङ्ग

• विबुधः: Vibudha
• विबुधः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: विबुध (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग

• विबुधस्य: of Vibudha
• विबुधस्य: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: विबुध (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन, पुंलिङ्ग

• महीध्रकः: Mahīdhraka
• महीध्रकः: Karta (कर्ता/Subject complement)
• Type: Noun
• Root: महीध्रक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (महीं धरति इति), प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग

Context

The son of Kirtiratha was known as Devamidha. His son was Vibudha, father of Mahidhraka.

Characters & Entities

• Kīrtiratha
• Mahīdhraka

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as truthful record-keeping: preserving lineage memory supports social legitimacy and responsible royal succession.

What is the narrative situation?

Janaka enumerates forebears of his line as part of the formal marriage-context discourse.

Which character virtue is emphasized?

Janaka’s adherence to satya in public testimony about ancestry.