Sarga 71

Verse 1

एवं ब्रुवाणं जनक: प्रत्युवाच कृताञ्जलि:।श्रोतुमर्हसि भद्रं ते कुलं न: परिकीर्तितम्।।।।

આ રીતે બોલતા જનકએ કૃતાંજલિ થઈ ઉત્તર આપ્યો: “તમારું કલ્યાણ થાઓ. હવે અમારા વંશની પરંપરા જેમ વર્ણવાય છે તેમ સાંભળવા તમે યોગ્ય છો.”

Verse 2

प्रदाने हि मुनिश्रेष्ठ कुलं निरवशेषत:।वक्तव्यं कुलजातेन तन्निबोध महामुने।।।।

હે મુનિશ્રેષ્ઠ, કન્યાદાનના સમયે કુલજાત પુરુષે પોતાના વંશ-પરંપરાનું વર્ણન નિઃશેષ રીતે કરવું જોઈએ; હે મહામુને, તે સાંભળો.

Verse 3

राजाऽभूत् त्रिषु लोकेषु विश्रुत स्स्वेन कर्मणा।निमि: परमधर्मात्मा सर्वसत्त्ववतां वर:।।।।

ત્રિલોકમાં પોતાના કર્મથી વિશ્રુત એવા નિમિ નામના એક રાજા હતા; પરમ ધર્માત્મા, અને બળ તથા ઉત્તમ ગુણોથી યુક્ત સર્વમાં શ્રેષ્ઠ.

Verse 4

तस्य पुत्रोमिथिर्नाम मिथिला येन निर्मिता।प्रथमो जनको नाम जनकादप्युदावसु:।।।।

તેમનો પુત્ર મિથિ નામે હતો, જેના દ્વારા મિથિલા નગરી સ્થાપિત થઈ. તે પ્રથમ ‘જનક’ નામે પ્રસિદ્ધ થયો; અને તે જનકથી ઉદાવસુ જન્મ્યા.

Verse 5

उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो वै नन्दिवर्धन:।नन्दिवर्धनपुत्रस्तु सुकेतुर्नाम नामत:।।।।

ઉદાવસુથી ધર્માત્મા નંદિવર્ધન જન્મ્યા; અને નંદિવર્ધનના પુત્રનું નામ સુકેતુ હતું—એ જ નામે તે ઓળખાયો.

Verse 6

सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबल:।देवरातस्य राजर्षेर्बृहद्रथ इति स्मृत:।।।।

સુકેતુથી પણ ધર્માત્મા અને મહાબલી દેવરાત જન્મ્યા; અને તે રાજર્ષિ દેવરાતના પુત્ર તરીકે બૃહદ્રથ નામ સ્મરવામાં આવે છે.

Verse 7

बृहद्रथस्य शूरोऽभून्महावीर: प्रतापवान्।महावीरस्य धृतिमान् सुधृतिस्सत्यविक्रम:।।।।

બૃહદ્રથનો પુત્ર મહાવીર નામે શૂરવીર અને પરાક્રમી હતો. મહાવીરથી ધૃતિમાન, સત્યપરાક્રમવાળો સુધૃતિ જન્મ્યો.

Verse 8

सुधृतेरपि धर्मात्मा दृष्टकेतुस्सुधार्मिक:।दृष्टकेतोस्तु राजर्षेर्हर्यश्व इति विश्रुत:।।।।

સુધૃતિથી પણ ધર્માત્મા, સુધાર્મિક દૃષ્ટકેતુ જન્મ્યો. અને રાજર્ષિ દૃષ્ટકેતુથી હર્યશ્વ નામે પ્રસિદ્ધ પુત્ર થયો.

Verse 9

हर्यश्वस्य मरु: पुत्रो मरो: पुत्र: प्रतिन्धक:।प्रतिंधकस्य धर्मात्मा राजा कीर्तिरथस्सुत:।।।।

હર્યશ્વનો પુત્ર મરુ હતો; મરુનો પુત્ર પ્રતીંધક થયો. અને પ્રતીંધકનો પુત્ર ધર્માત્મા રાજા કીર્તિરથ હતો.

Verse 10

पुत्र: कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृत:।देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रक:।।।।

કીર્તિરથનો પુત્ર દેવમીઢ નામે પ્રસિદ્ધ થયો; દેવમીઢનો પુત્ર વિબુધ, અને વિબુધનો પુત્ર મહીધ્રક થયો.

Verse 11

महीध्रकसुतो राजा कीर्तिरातो महाबल:।कीर्तिरातस्य राजर्षेर्महारोमा व्यजायत।।।।

મહીધ્રકના પુત્ર રૂપે મહાબલી રાજા કીર્તિરાત જન્મ્યા; અને તે રાજર્ષિ કીર્તિરાતને મહારോമા નામે પુત્ર ઉત્પન્ન થયો.

Verse 12

महारोम्णस्तु धर्मात्मा स्वर्णरोमा व्यजायत।स्वर्णरोम्णस्तु राजर्षेर्ह्रस्वरोमा व्यजायत।।।।

મહારોમાથી ધર્માત્મા સ્વર્ણરોમા જન્મ્યા; અને તે રાજર્ષિ સ્વર્ણરોમાથી હ્રસ્વરોમા જન્મ્યા.

Verse 13

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे धर्मज्ञस्य महात्मन:।ज्येष्ठोऽहमनुजो भ्राता मम वीर: कुशध्वज:।।।।

તે ધર્મજ્ઞ મહાત્મા રાજાને બે પુત્રો જન્મ્યા; હું જ્યેષ્ઠ છું, અને મારો અનુજ ભાઈ પરાક્રમી કુશધ્વજ છે.

Verse 14

मां तु ज्येष्ठं पिता राज्ये सोऽभिषिच्य नराधिप:।कुशध्वजं समावेश्य भारं मयि वनं गत:।।।।

મને—જ્યેષ્ઠને—પિતાએ નરાધિપ બની રાજ્યમાં અભિષેક કર્યો; કુશધ્વજને અને સમગ્ર ભાર મને સોંપી, તેઓ વનમાં પ્રસ્થાન કર્યા.

Verse 15

वृद्धे पितरि स्वर्याते धर्मेण धुरमावहम्।भ्रातरं देवसङ्काशं स्नेहात्पश्यन् कुशध्वजम्।।।।

વૃદ્ધ પિતા સ્વર્ગલોક પામ્યા પછી, મેં ધર્મ અનુસાર રાજ્યભાર વહન કર્યો; અને દેવસમાન તેજસ્વી ભાઈ કુશધ્વજને સ્નેહથી સંભાળતો રહ્યો.

Verse 16

कस्य चित्त्वथकालस्य साङ्काश्यादगमत्पुरात्।सुधन्वा वीर्यवान्राजा मिथिलामवरोधक:।।।।

પછી થોડો સમય વીતી ગયો ત્યારે, પરાક્રમી રાજા સુધન્વા સाङ્કાશ્યા નગરીમાંથી નીકળ્યો અને મિથિલાને ઘેરવા (અવરોધ કરવા) માટે આગળ વધ્યો.

Verse 17

स च मे प्रेषयामास शैवं धनुरनुत्तमम्।सीता कन्या च पद्माक्षी मह्यं वै दीयतामिति।।।।

તેણે મને સંદેશ મોકલ્યો: “અનુત્તમ શૈવ ધનુષ્ય મને આપો; અને કમળનેત્રા કન્યા સીતા પણ મને જ આપવી.”

Verse 18

तस्याप्रदानाद्ब्रह्मर्षे युद्धमासीन्मया सह।स हतोऽभिमुखो राजा सुधन्वा तु मया रणे।।।।

હે બ્રહ્મર્ષિ, તેને ન આપવાને કારણે મારા અને તેના વચ્ચે યુદ્ધ થયું; અને રણમાં મારી સામે આવીને રાજા સુધન્વા મારા હાથે હણાયો.

Verse 19

निहत्य तं मुनिश्रेष्ठ सुधन्वानं नराधिपम्।साङ्काश्ये भ्रातरं वीरमभ्यषिञ्चं कुशध्वजम्।।।।

હે મુનિશ્રેષ્ઠ, તે નરાધિપ રાજા સુધન્વાને હણીને, મેં સाङ્કાશ્યામાં મારા પરાક્રમી ભાઈ કુશધ્વજને રાજ્યાભિષેક કર્યો.

Verse 20

कनीयानेष मे भ्राता अहं ज्येष्ठो महामुने।ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुङ्गव।।।।सीतां रामाय भद्रं ते ऊर्मिला लक्ष्मणाय च।

હે મહામુને, આ મારો કનિષ્ઠ ભ્રાતા છે અને હું જ્યેષ્ઠ છું. હે મુનિપુંગવ, પરમ આનંદથી હું તમને આ બે વધૂઓ અર્પું છું—રામને સીતા; તમારું કલ્યાણ થાઓ; અને લક્ષ્મણને ઊર્મિલા પણ.

Verse 21

वीर्यशुल्कां मम सुतां सीतां सुरसुतोपमाम् ।।।।द्वितीयामूर्मिलां चैव त्रिर्ददामि न संशय:।

વીર્યથી પ્રાપ્ત થયેલ શુલ્કરૂપે હું મારી પુત્રી સીતા—દેવકન્યા સમાન—અર્પણ કરું છું; અને બીજી પુત્રી ઊર્મિલા પણ. હું આ વાત ત્રણ વાર કહું છું, તેમાં સંશય નથી.

Verse 22

ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते रघुनन्दन।।।।रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह।पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु।।।।

પરમ આનંદથી, હે રઘુનંદન, હું આ બે વધૂઓ તને રામ અને લક્ષ્મણ માટે અર્પણ કરું છું. હે રાજન, ગોદાન કરાવ અને પિતૃકાર્ય પણ કર—તને મંગળ થાય; ત્યારબાદ વૈવાહિક વિધિ કર.

Verse 23

ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते रघुनन्दन।।1.71.22।।रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह।पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु।।1.71.23।।

ઉદાવસુથી ધર્માત્મા નંદિવર્ધન જન્મ્યા; અને નંદિવર્ધનના પુત્રનું નામ સુકેતુ હતું—એ જ નામે તે ઓળખાયો.

Verse 24

मखा ह्यद्य महाबाहो तृतीये दिवसे प्रभो।फल्गुन्यामुत्तरे राजंस्तस्मिन्वैवाहिकं कुरु।।।।रामलक्ष्मणयो राजन् दानं कार्यं सुखोदयम् ।।

હે મહાબાહો પ્રભુ, આજે મઘા નક્ષત્ર છે. હે રાજન, આજથી ત્રીજા દિવસે ઉત્તર ફાલ્ગુનીમાં વૈવાહિક વિધિ કર. અને હે રાજન, રામ-લક્ષ્મણના સુખોદય માટે દાન કરવું યોગ્ય છે.