HomeRamayanaBala KandaSarga 49Shloka 5

Shloka 5

शतक्रतोर्वचश्श्रुत्वा देवास्साग्निपुरोगमा:।पितृदेवानुपेत्याहु स्सह सर्वैर्मरुद्गणै:।।।।

śatakrator vacaḥ śrutvā devāḥ sāgni-purogamāḥ |

pitṛ-devān upetyāhuḥ saha sarvair marud-gaṇaiḥ ||

શતક્રતુના વચન સાંભળી, અગ્નિ આગેવાન એવા દેવો—મરુદગણોના સર્વ સમૂહો સાથે—પિતૃદેવો પાસે જઈને બોલ્યા.

śatakratoḥof Śatakratu (Indra)
śatakratoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśatakratu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन); बहुव्रीहि-समास: śata+kratu = ‘one whose rites are a hundred’ (Indra)
vacaḥwords/speech
vacaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootśru (श्रु धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त), ‘having heard’
devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
sa-agni-purogamāḥwith Agni in the forefront
sa-agni-purogamāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (सह/स- उपसर्ग/अव्यय) + agni (अग्नि प्रातिपदिक) + purogama (पुरोगम प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); समास: agni-purogama (षष्ठी/तत्पुरुष ‘Agni as leader/going in front’) with prefixal ‘sa-’ = ‘together with’
pitṛdevānthe Pitṛ-deities
pitṛdevān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpitṛdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); कर्मधारय: pitṛ + devāḥ = ‘the gods who are Pitṛs / Pitṛ-deities’
upetyahaving approached
upetya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootupa-√i (उप + इ धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यबन्त), ‘having approached’
āhuḥsaid
āhuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (अह् धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
sahatogether with
saha:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
FormIndeclinable; preposition-like particle governing Instrumental (तृतीया-सहचर्य)
sarvaiḥwith all
sarvaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
marudgaṇaiḥwith the hosts of Maruts
marudgaṇaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootmarudgaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: marut + gaṇa = ‘host of Maruts’

'I have accomplished the objective of the devatas by creating obstacles to Gautama's austerities, evoking in consequence the wrath of the magnanimous sage'.

I
Indra (Śatakratu)
D
Devas
A
Agni
M
Maruts (Marudgaṇa)

FAQs

Dharma is shown as operating through ordered consultation and rightful procedure: even divine beings seek resolution through appropriate authorities, reflecting respect for cosmic and ritual hierarchy.

The gods, after hearing Indra, proceed—Agni at their head and Maruts accompanying—to consult the Pitṛ-devas regarding the situation and remedy.

Collective responsibility and procedural propriety: acting through sanctioned channels rather than unilateral force.