Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 99, Shloka 24

चित्रकूटप्राप्तिः

Bharata Reaches Chitrakuta and Beholds Rama

Devanagari script

प्रागुदक्प्रवणां वेदिं विशालां दीप्तपावकाम्।ददर्श भरतस्तत्र पुण्यां रामनिवेशने।।2.99.24।।

Transliteration

prāg-udak-pravaṇāṃ vediṃ viśālāṃ dīpta-pāvakām |

dadarśa bharatas tatra puṇyāṃ rāma-niveśane || 2.99.24 ||

Translation

ત્યાં રામના નિવાસસ્થાને ભરતે પુણ્ય, વિશાળ અને પ્રાગુદક તરફ ઢળતી વેદી જોઈ, જેમાં પાવક તેજથી પ્રજ્વલિત હતો.

Word by Word

• प्रागुदक्प्रवणाम्: sloping towards the east and north (northeastward)
• प्रागुदक्प्रवणाम्: कर्म (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्राग् + उदक् + प्रवण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम् (वेदिम् इति विशेष्यम्) — Feminine, Accusative (2nd case), Singular; adjectival qualifier

• वेदिम्: altar, sacrificial platform
• वेदिम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: वेदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् — Feminine, Accusative, Singular

• विशालाम्: spacious, large
• विशालाम्: कर्म (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम् (वेदिम्) — Feminine, Accusative, Singular; adjective

• दीप्तपावकाम्: having blazing fire
• दीप्तपावकाम्: कर्म (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दीप्त + पावक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम् (वेदिम्) — Feminine, Accusative, Singular; adjective; (दीप्तः पावकः यस्याम्) ‘with blazing fire’

• ददर्श: saw, beheld
• ददर्श: क्रिया (action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/परफेक्ट्), प्रथमपुरुषः एकवचनम् — Perfect (Liṭ), 3rd person, Singular

• भरतः: Bharata
• भरतः: कर्ता (agent)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् — Masculine, Nominative, Singular

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (location; adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (क्रियाविशेषणम्) — Indeclinable; locative adverb

• पुण्याम्: sacred, holy
• पुण्याम्: कर्म (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम् (वेदिम्) — Feminine, Accusative, Singular; adjective

• रामनिवेशने: in/at Rama's residence
• रामनिवेशने: अधिकरण (location)
• Type: Noun
• Root: राम + निवेशन्/निवेशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् — Neuter, Locative (7th case), Singular

Context

Bharata beheld at Rama's residence a sacred and spacious altar sloping to the north-east, with a burning fire upon it.

Characters & Entities

• Bharata
• Rama
• sacred fire (pāvaka)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is sustained through sacred order (ṛta): the maintained fire-altar signifies disciplined worship, purity, and continuity of righteous practice even in exile.

What is the narrative situation?

Arriving at Rama’s forest dwelling, Bharata first notices the ritual altar and fire, indicating the sanctity and regulated life of the exiles.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s tapas and steadfast observance: exile does not interrupt sacred duties.