Valmiki Ramayana 2.88.28: Ayodhya Kanda, Sarga 88, Shloka 28

रामशय्यादर्शनम्

Bharata Beholds Rama’s Forest Bed

Devanagari script

वसन्तं भ्रातुरर्थाय शत्रुघ्नो माऽनुवत्स्यति।लक्ष्मणेन सहत्वार्यो ह्ययोध्यां पालयिष्यति।।।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.88.28

Transliteration

vasantaṃ bhrātur arthāya śatrughno mām anuvatsyati |

lakṣmaṇena saha tv āryo hy ayodhyāṃ pālayiṣyati ||

Translation

ભાઈના હિત માટે હું વનમાં વસું છું; મારી પાછળ શત્રુઘ્ન પણ ત્યાં નિવાસ કરશે; અને આર્ય લક્ષ્મણ સાથે મળીને તે મહાનુભાવ અયોધ્યાનું પાલન કરશે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वसन्तम्: dwelling; residence (in exile)
• वसन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसन्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; here used adverbially: 'while staying/dwelling'

• भ्रातुः: of (my) brother
• भ्रातुः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• अर्थाय: for the sake (of)
• अर्थाय: Sampradana (सम्प्रदान/चतुर्थी)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन

• शत्रुघ्नः: Shatrughna
• शत्रुघ्नः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत्रुघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• मा: me
• मा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मा (अव्यय)
• Form: अस्मद्-शब्द (सर्वनाम), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; enclitic form of माम्

• अनुवत्स्यति: will follow and dwell (with)
• अनुवत्स्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु√वस् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• लक्ष्मणेन: with Lakshmana
• लक्ष्मणेन: Sahakaraka (सह/साकं-योग)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/करण), एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakaraka (सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्गसदृश/सहयोगार्थक (with)

• त्वा: you
• त्वा: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्वद्-शब्द, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; enclitic form of त्वाम्

• आर्यः: the noble one (brother)
• आर्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; honorific epithet

• हि: indeed
• हि: Sambandha (निपात/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis/indeed)

• अयोध्याम्: Ayodhya
• अयोध्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• पालयिष्यति: will rule/protect
• पालयिष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पाल् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Context

As I live in the forest on behalf of my brother Rama, Satrughna will live with me. My esteemed brother Rama will rule Ayodhya along with Lakshmana.

Characters & Entities

• Śatrughna
• Lakṣmaṇa
• Rāma (implied by āryaḥ and bhrātā)
• Ayodhyā
• forest (vana)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Shared duty within the royal family: personal sacrifice and orderly governance are coordinated so the kingdom and truth of succession remain protected.

What is the narrative situation?

Plans are articulated about who will accompany whom and how Ayodhyā will be protected/ruled during the exile crisis.

Which character virtue is emphasized?

Cooperative responsibility—placing dharma above personal preference through coordinated roles.