Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 67, Shloka 14

अयोध्यायां शोक-रात्रिः तथा अराजक-राष्ट्रस्य नीतिविचारः

The Night of Lamentation in Ayodhya and the Political Ethics of a Kingless Realm

नाराजके जनपदे महायज्ञेषु यज्वनः।ब्राह्मणा वसुसम्पन्ना विसृजन्त्याप्तदक्षिणाः।।।।

nārājake janapade mahāyajñeṣu yajvanaḥ | brāhmaṇā vasusampannā visṛjanty āptadakṣiṇāḥ ||

રાજા વિહોણા જનપદમાં મહાયજ્ઞોના યજમાન, ધનસંપન્ન બ્રાહ્મણો યથાવિધિ પ્રાપ્ત થવાપાત્ર દક્ષિણા અને દાન વિતરણ કરતા નથી.

nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/negation marker)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
arājakein a kingless (state)
arājake:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Roota-rājaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; नञ्-प्रत्ययान्त विशेषण
janapadein the country
janapade:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjanapada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
mahāyajñeṣuin great sacrifices
mahāyajñeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-yajña (प्रातिपदिक; महा + यज्ञ)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; कर्मधारयः (महान् यज्ञः)
yajvanaḥofficiating priests
yajvanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyajvan (प्रातिपदिक; √yaj (धातु) से वन्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
brāhmaṇāḥBrahmins
brāhmaṇāḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
vasusampannāḥwealthy
vasusampannāḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeAdjective
Rootvasu-sampanna (प्रातिपदिक; वसु + सम्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (वसुभिः सम्पन्नाः)
visṛjantigive/offer/distribute
visṛjanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√sṛj (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
āptadakṣiṇāḥhaving ample fees (gifts)
āptadakṣiṇāḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeAdjective
Rootāpta-dakṣiṇā (प्रातिपदिक; आप्त + दक्षिणा)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (आप्ता/पर्याप्ता दक्षिणा येषाम्)

In a country without a king, celebrations of associations promoting the welfare of the country, actors and dancers in large numbers do not prosper.

B
brāhmaṇa (brahmins)
D
dakṣiṇā (sacrificial fee/gift)

FAQs

It emphasizes dharmic reciprocity: giving (dāna/dakṣiṇā) sustains sacred work, but generosity weakens when governance and security collapse.

The argument continues that leaderlessness harms not only politics but also the ritual economy—fees and gifts that maintain priestly functions cease to flow.

Dāna (charitable giving) as a social virtue—shown as dependent on stable rajadharma that protects wealth and trust.