Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 22, Shloka 2
अभिषेक-निवृत्ति-उपदेशः
Withdrawal of the Coronation: Rama’s Counsel to Lakshmana
अथ तं व्यथया दीनं सविशेषममर्षितम्। श्वसन्तमिव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम्।।2.22.1।।आसाद्य रामस्सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम्।उवाचेदं स धैर्येण धारयन्सत्त्वमात्मवान्।।2.22.2।।
atha taṁ vyathayā dīnaṁ saviśeṣam amarṣitam |
śvasantam iva nāgendraṁ roṣavisphāritekṣaṇam || 2.22.1 ||
āsādya rāmaḥ saumitriṁ suhṛdaṁ bhrātaraṁ priyam |
uvāca idaṁ sa dhairyeṇa dhārayan sattvam ātmavān || 2.22.2 ||
પછી આત્મસંયમી અને ધૈર્યવાન શ્રીરામ સૌમિત્રિ—પ્રિય ભાઈ અને સુહૃદ—ની પાસે ગયા. વ્યથા થી દીન અને વિશેષ અમર્ષથી દગ્ધ, ક્રોધે વિસ્તરેલી આંખો સાથે મહાનાગ જેમ શ્વાસ ફૂંકતો હતો; તેને જોઈ રામે સત્ત્વ ધારણ કરી ધીરજપૂર્વક કહ્યું.
The selfpossessed Rama held his composure and approached his beloved, intimate brother Lakshmana who was (looking) miserable with his mental agony. To him, who was hissing like a king cobra, he said:
FAQs
Dharma here is emotional discipline in crisis: Rama models steadiness (dhairya, sattva) even when injustice provokes anger in others.
Immediately after the coronation plan is overturned, Lakshmana is enraged; Rama approaches him to calm and guide him.
Rama’s self-possession and leadership through calm counsel, contrasted with Lakshmana’s fierce protective anger.