Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 114, Shloka 1

अयोध्याप्रवेशः

Bharata Enters Ayodhya and Perceives the City’s Desolation

Devanagari script

स्निग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान्प्रभुः। अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः।।2.114.1।।

Transliteration

snigdha-gambhīra-ghoṣeṇa syandanenopayān prabhuḥ | ayodhyāṃ bharataḥ kṣipraṃ praviveśa mahāyaśāḥ ||

Translation

સ્નિગ્ધ અને ગંભીર નાદ કરનાર રથમાં યાત્રા કરતાં, મહાયશસ્વી પ્રભુ ભરતે ક્ષણમાં અયોધ્યામાં પ્રવેશ કર્યો.

Word by Word

• स्निग्ध-गम्भीर-घोषेण: with a deep, soothing sound
• स्निग्ध-गम्भीर-घोषेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: स्निग्ध (प्रातिपदिक) + गम्भीर (प्रातिपदिक) + घोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd case), एकवचन; समासः कर्मधारयः—स्निग्धश्च गम्भीरश्च घोषः यस्य सः/तादृशः घोषः; here: ‘with (a) deep, soothing sound’

• स्यन्दनेन: by/with the chariot
• स्यन्दनेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: स्यन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd case), एकवचन

• उपयान्: while proceeding
• उपयान्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उप-या (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तम्—शतृ (present active participle); प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; ‘going/approaching, while travelling’

• प्रभुः: the lord
• प्रभुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st case), एकवचन

• अयोध्याम्: Ayodhya
• अयोध्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd case), एकवचन

• भरतः: Bharata
• भरतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st case), एकवचन

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

• प्रविवेश: entered
• प्रविवेश: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• महायशाः: renowned
• महायशाः: Karta-anvayi Visheshana (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महā-यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—महद् यशः यस्य सः

Context

Bharata, the renowned lord (of Ayodhya) travelled on the chariot that produced a deep, soothing, sound. And entered Ayodhya soon.

Characters & Entities

• Bharata
• Ayodhyā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse frames Bharata’s movement as that of a responsible ruler returning to the seat of duty; dharma in kingship includes timely presence and accountability to the realm.

What is the narrative situation?

After the encounter and negotiations concerning Rāma, Bharata travels back and enters Ayodhyā.

Which character virtue is emphasized?

Bharata’s dutiful urgency and sense of responsibility toward the kingdom.