Shloka 15
अयोमुखी-दर्शनम् तथा कबन्ध-प्रवेशः
Ayomukhi Encounter and the ظهور of Kabandha
उवाच चैनं वचनं सौमित्रिमुपगूह्य सा।अहं त्वयोमुखी नाम लब्धा ते त्वमसि प्रियः।।।।नाथ पर्वतकूटेषु नदीनां पुलिनेषु च।आयुश्शेषमिमं वीर त्वं मया सह रंस्यसे।।।।
uvāca cainaṃ vacanaṃ saumitrim upagūhya sā |
ahaṃ tv ayomukhī nāma labdhā te tvam asi priyaḥ ||
nātha parvatakūṭeṣu nadīnāṃ pulineṣu ca |
āyuḥśeṣam imaṃ vīra tvaṃ mayā saha raṃsyase ||
તેણીએ સૌમિત્રિને આલિંગન કરીને કહ્યું: “હું અયોમુખી નામે પ્રસિદ્ધ છું; તારા દ્વારા હું પ્રાપ્ત થઈ છું, અને તું મને અતિ પ્રિય છે. હે નાથ, હે વીર! પર્વતશિખરો પર અને નદીનાં તટો પર, આયુષ્યના શેષ સમય સુધી તું મારી સાથે રમણ કરશ.”
Taking hold of Saumitri the demoness said 'I am Ayomukhi and I have been obtained by you. You got me, O hero, O lord ! For the rest of your life you will sport with me on the lofty hills and river banks.'
FAQs
Dharma here is restraint and right relationship: Ayomukhī’s possessive claim (“obtained by you”) and coercive embrace represent adharma—desire detached from consent, truthfulness, and social-moral order.
Ayomukhī introduces herself by name and attempts to compel Lakṣmaṇa into lifelong sexual companionship.
Lakṣmaṇa’s fidelity to dharma and to his protective role is underscored by contrast—he does not accept an unrighteous demand despite provocation.